Кіріспе

Төменгі ерінмен және жоғарғы тістермен жасалатын дауыссыз дыбыстар. Фонетикада лабиоденталь дыбыстары – төменгі ерінмен және жоғарғы тістермен жасалатын дауыссыз дыбыстар. Ағылшын тілінде кейбір адамдарда лабиодентальді /s/, /z/ және /r/ дыбыстары кездеседі; оларды былай белгілеуге болады .

Пайда болуы

Фонемиялық тұрғыдан жиі кездесетін жалғыз ортақ лабиодентальді дыбыстар – фрикативтер мен аппроксиманттар. Лабиодентальді соққы оннан астам тілде фонемиялық деңгейде кездеседі, бірақ географиялық жағынан Орталық және Оңтүстік-Шығыс Африкамен шектеледі. Артикуляцияның көптеген басқа түрлерінде, нормативтік есім – билабиалды дауыстар (лабиодентальді дыбыстармен бірге лабиалды дауыстар класын құрайды). Бұл жиі кездесетін құбылыс, бірақ ол кездесетін барлық немесе дерлік барлық тілдерде, ол тек лабиодентальді дауыстардың аллофоны ретінде ғана кездеседі. Тсонга тілінің XiNkuna диалектісінде фонема ретінде екі аффрикат бар. Кейбір басқа тілдерде, мысалы, кхоса тілінде, аффрикаттар фрикативтердің аллофондары ретінде кездесуі мүмкін. Бұл, екі жақ тістегі [p] дыбысынан басталатын неміс тіліндегі дауыссыз лабиодентальді аффрикаттан өзгеше. Мұндай аффрикаттардың барлығы сирек кездесетін дыбыстар. Тоқтамалардың кез келген тілде жеке фонема ретінде бар екені расталмаған. Олар кейде ȹ ȸ (qp және db лигатуралары) деп жазылады. Олар балалардың сөйлеуінде немесе сөйлеу бұзылыстары ретінде де кездесуі мүмкін.

ырғақтар

Дентолабиалдық дауыстар лабиоденталдық дауыстардың артикуляциялық қарсы болып табылады: олар төменгі тістерді жоғарғы ерінге жанастыру арқылы айтылады. Олар тістің қалыптан ауытқуларының (әсіресе ретрогнатизм) кең таралғандығына байланысты сирек кездеседі, себебі оларды жасау қиын, алайда дауыссыз дентолабиалдық үскірлік Гренландияның оңтүстік-батыс диалектілерінде қолданылады. Бұзылған сөйлеу үшін IPA кеңейтімдеріндегі дентолабиалдық диакритикалық белгі – лабиоденталдық үшін қолданылатын төменгі индекс көпірге ұқсас, жоғарғы индекс көпір : африкаттар, алдын-назалданулы жабық дауыстар сияқты күрделі дауыстар да мүмкін.