Кіріспе
Тілдің жоғарғы тістерге тиюі арқылы жасалатын дауыс – тіс дауысы. Тіл дауысы – тілдің жоғарғы тістерге тиюі арқылы жасалатын дауыс, мысалы, . Кейбір тілдерде тіс дауыстары, тілдің қызыл иекке тиетін тіс қыры дауыстары сияқты басқа топтардан ажыратылады. Тіл дауыстары дыбыстық ұқсастыққа ие және латын әрпімен әдетте дәйекті символдармен жазылады (мысалы, t, d, n). Халықаралық фонетикалық әліпбиде тіс дауысының диакриті - . Әріптің астында орын болмаған жағдайда, оны үстіне қоюға болады, мысалы, /p͆/ сияқты.
A dental consonant is a consonant articulated with the tongue against the upper teeth, such as , In some languages, dentals are distinguished from other groups, such as alveolar consonants, in which the tongue contacts the gum ridge. Dental consonants share acoustic similarity and in the Latin script are generally written with consistent symbols (e. g. t, d, n). In the International Phonetic Alphabet, the diacritic for dental consonant is When there is no room under the letter, it may be placed above, using the character , such as in /p͆/.
Тіл аралық
Көптеген тілдерде, мысалы, албан, ирланд және орыс тілдерінде веларизация көбінесе короналды дауыссыздың тіспен жасалуымен байланысты. Осылайша, албан тіліндегідей веларизацияланған дауыссыз тістік немесе тіс-альвеолярлық болып келеді, ал веларизацияланбаған дауыссыз альвеолярлық позицияға қарай ығысады. Санскрит, хиндустани және басқа да барлық үнді-арий тілдерінде дауысты және дауыссыз, сондай-ақ ұсыныспен немесе ұсыныссыз айтылатын тіс дауыстықтарының толық жиынтығы бар. Мұрын дауыстысы да бар, бірақ ол артикуляция бойынша альвеолярлық және апикальды. Ана тілінің иелері үшін ағылшын тіліндегі [t] және [d] дыбыстары тіс дауыстықтарына қарағанда өз тілдерінің ретрофлекс дауыссыздарына көбірек ұқсайды. Испан тіліндегі [t] және [d] тіс-альвеолярлық, ал [s] және [z] прототиптік альвеолярлық, бірақ олар келесі дауыссыздың артикуляциялық орнына бейімделеді. Сол сияқты, итальян тіліндегі [t], [d], [s], [z] тіс-альвеолярлық ([t], [d], [s] және [z] сәйкесінше) және [n] және [l] келесі тіс дауыстысынан бұрын тіс-альвеолярлық болады. Тіс-альвеолярлық дауыссыз көбінесе тіс деп сипатталғанымен, ең маңыздысы – артқы жақтағы байланыс нүктесі, ол резонанстың максималды акустикалық кеңістігін анықтайды және дауыссызға ерекше дыбыс береді. Француз тілінде ең артқа қарай орналасқан байланыс альвеолярлық немесе кейде сәл алдыңғы альвеолярлық болып табылады.