Кіріспе

Солтүстік Америкадағы ағылшын отаршысы (1566/67 – 1644)

Уильям Брюстер (шамамен 1566/67 – 10 сәуір 1644) – 1620 жылы «Мейфлауэр» кемесімен келген ағылшын шенеунігі. Білімі мен Голландиядан көшіп келгендер арасындағы беделінің арқасында ол Плимут колониясының ағасы және басшысы болды, ол Брауншы (немесе пуритандық сепаратист) болған.

Англиядағы өмір

Уильям Брюстер 1566 немесе 1567 жылы Англияның Нотингемшир графтығындағы Скруби қаласында дүниеге келді. Ол Уильям Брюстер мен Мэри (Смит) (Симкинсон) Брюстердің ұлы еді және Джеймс, Пруденс, Генри, Джордж және Эдвард Брюстер сияқты көптеген әкесінен туған және анасынан туған бауырлары мен қарындастары болды. Оның әкесінің ата-аналары Уильям Брюстер (1510–1558) және Мод Манн (1513–1558) болды. Олардың басқа балалары: Фир, (викарий) Генри, Пруденс және Томас Брюстер. 1580 жылдан бастап ол Кембридждегі Питерхаус колледжінде қысқа ғана оқыды, содан кейін 1584 жылы Нидерланды елшісі Уильям Дэвисонның қызметіне кірді, бұл оған реформаланған дін туралы көбірек білуге және көруге мүмкіндік берді. Брюстер саяси және дипломатиялық тәжірибесі бар жалғыз паломник болды. Оның тәлімгері түрмеде болған кезде Брюстер Скрубиге қайтып оралып, 1590 жылы әкесінің бұрынғы лауазымын – пошта бастығы қызметін атқарды. Тарихшы Стивен Томкинс Уильям мен Мэридің 1590-шы жылдардың ортасы мен соңында пуритандарға айналғанын, олардың балаларының аттары Джонатаннан кейін одан да пуритандық бола бастағанын айтады. 1606 жылы туған олардың қызы Фир, Уильямның қызы Фир дүниеге келгеннен екі жыл бұрын тұрмысқа шықпаған әжесі Фир Брюстердің құрметіне аталған. Архиепископ Банкрофт бастаған пуритан дін қызметкерлерін Англия шіркеуінен қуу науқанынан кейін Брюстерлер Джон Робинсон мен Ричард Клифтон басқарған Браунист шіркеуіне қосылып, оларды Скрубидегі өз үйлерінде кездесуге шақырды. Билік тарапынан көрсетілген шектеулер мен қысымдар қауымды Голландияның көбірек қолдау көрсетілетін атмосферасына көшіп кету қажеттігіне көндірді, ал Брюстер көші-қонды ұйымдастырды. Англиядан рұқсатсыз кету сол кезде заңсыз болғандықтан, бұл қиын мәселе болды. 1607 жылы жасалған алғашқы әрекетте топ Скотия сағасында тұтқындалды, бірақ 1608 жылы Брюстер және басқалары Хамберден сәтті шығып кетті. Робинсонның шіркеуі Амстердамда бір жыл тұрды, бірақ 1609 жылы Джон Смит басқарған олардың Браунист шіркеулерінің бірі алғашқы баптист шіркеуіне айналды. Соңынан туған дауларда Робинсон мен Брюстер өз шіркеуін Лейденге көшіруге шешім қабылдады. Брюстер әйелі мен балаларымен Лейдендегі Санкт-Петер шіркеуінің (голланд тілінде: Pieterskerk) жанында тұрды. Ол пастор Джон Робинсонның көмекшісі, кейін ақсақал болып тағайындалды. 1620 жылы Плимут колониясына барған кезде ол әлі де ақсақал болды. Брюстер Англияда діни кітаптарды басып, сату үшін шығарды, бірақ оларға тыйым салынды. Баспахана өнімді болды, 1618 жылы ғана Англия шіркеуінің билігіне қарсы жеті кітап басылды. 1618 жылы Брюстердің баспаханасы шотланд министрі Дэвид Кальдервудтың De regimine Ecclesianae Scoticanae еңбегін жариялады, ол Джеймс VI және оның Кирк үкіметін қатты сынады. Олар 1619 жылғы сәуірде Перт Ассамблеясымен жалғастырды. Король Джеймс жазушы мен баспашыны іздеу үшін халықаралық іздеуді бұйырды, бірақ Брюстер жасырын өмірге кетті. Тарихшы Стивен Томкинс айтуынша, Брюстер голланд билігіне өзін ұстап берді, бірақ олар оны Англияда өлімге жіберуден бас тартты, сондықтан Джеймске олар дұрыс адамды ұстамағанын және оны босатқанын айтты. Томкинс Брюстердің баспа жұмысы «оның шіркеуінің Америкаға қатысты жоспарларын құлатқанға жуық болды» деп санайды. Брюстер 1620 жылы Лейден қауымына оралды, ол кезде Speedwell кемесі Англияға сапарға дайын болды. Ол соңғы бір жылдан бері Голландияда, тіпті Англияда жасырынып жүрді. Брюстер оралған кезде қауымның ең жоғары лауазымды мүшесі және Плимут колониясындағы тағайындалған ақсақал болды. Брюстер Америкаға саяхаттаған «Мейфлауэр» кемесімен Сепаратистердің алғашқы тобына қосылды. Оған әйелі Мэри және ұлдары Лав пен Рестлинг еріп жүрді.

Мейфлауэр рейсі

"Мейфлауэр" кемесіне Шиптоннан (Шропшир) келген төрт қараусыз қалған бала да мінгізілді. Олар Кэтрин Мордың күйеуі Сэмюэл Мор атынан, аға Сепаратистер Уильям Брюстер, Джон Карвер және Роберт Кушманмен келісімшарт бойынша қызметшілер ретінде орналастырылды. Балалар анасының рұқсатысыз, Морестер арасындағы төрт жылдық даулы кезеңнен кейін орналастырылды, онда Кэтринге және оның ұзақ жылдар бойы сүйіктісіне, балалардың күдікті әкесіне қарсы зына жасады деген айыптаулар болған. Екі бала Уильям мен Мэри Брюстердің үйіне орналастырылды. 1620 жылдың қыркүйегінде "Мейфлауэр" кемесі Англияның Плимут қаласынан жолға шықты. 100 футтық кемеде 102 жолаушы және 30-40 адамнан тұратын экипаж өте тығыз жағдайда саяхаттады. Саяхат барысында кеме батыстан соққан қатты желдерге тап болды. Кеменің қабырғаларын бітеуге қолданылған материал су өткізіп, жолаушылардың жатын орындары әрдайым құрғақ болмады. Жолда екі адам қайтыс болды – бір экипаж мүшесі және бір жолаушы. Желдің салдарынан жолынан жаңылған "Мейфлауэр" Кеп-Кодқа жетті. Провинстаунға жақын жерде жергілікті халық тұрғанын анықтағаннан кейін, кеме экипажы жақын жағалауды зерттеуді жалғастыруға шешім қабылдады. Топ 1620 жылдың 21 желтоқсанында қазіргі Плимут, Массачусетс штатына жақын жерге келді. Бірнеше айдың ішінде жолаушылардың жартысы суық, қатал Жаңа Англия қысында көз жұмды.

Плимут колониясында

Мейфлауэрдің жолаушылары Плимут колониясына қоныс аударғанда, Брюстер ең үлкен ақсақал атанды және колонияның діни басшысы болды; колонияда ол сепаратисттік қозғалыстың жетекшісі және уағыздаушы болды, соңында губернатор Уильям Брэдфордтың кеңесшісі болды. Брюстердің ұлы Джонатан 1621 жылдың қараша айында Fortune кемесімен Плимутқа келді, ал қыздары Patience және Fear 1623 жылдың шілде айында Anne кемесімен келді. Колониядағы жалғыз жоғары білім алған адам ретінде Брюстер 1629 жылы пастор Ральф Смит келгенге дейін колонияның діни басшысының қызметін атқарды. Одан кейін ол 1644 жылдың сәуір айында қайтыс болғанша, уағыздауды үздіксіз жалғастырды. Брэдфорд былай деп жазды: "Ол қиын жағдайдағы адамдарға мейірімділікпен қарады, әсіресе бұрын жақсы жағдайда болған, бірақ қазір кембағалдық пен мұқтаждыққа түскендерге ерекше қамқорлық жасады". 1634 жылы шешек және тұмау аймақтағы ағылшындар мен үндістердің арасында кеңінен тарады. Брюстердің отбасы алғашқы қорқынышты қыстан зардапсыз өтті, бірақ олар қыздарынан – енді Ысқақ Аллертон мен Томас Пренске үйленген Fear және Patience-ты жоғалтты.

Неке

1590 немесе 1592 жылдары Уильям Брюстер Мэри есімді әйелге үйленді, оның тегі белгісіз, бірақ зерттеушілер Вентворт және Уайралл есімдерін, сондай-ақ бірнеше балалары болғанын айтқан. Алайда, Мейфлауэр ұрпақтарының жалпы қоғамы 2014 жылы жарық көрген «күміс» томында құжаттамалық дәлелдермен осы ақпаратты жоққа шығарды. Уильям Брюстердің некесі туралы ресми жазба Ноттингемшир архивінің сақталған неке тізімдерінде табылмады. 1590-96 жылдары Ноттингемширде рұхсатсыз некелер мен жарияланбаған некелер сирек емес еді. Осылайша, 1590-92 жылдары Уильям Брюстердің некесіне келесілердің бірі куәгер болған болуы мүмкін: 1) оның ағасы Генри Брюстер, Саттон-кум-Лаундтың викарийі (1565-94); 2) Джон Нейлор, Солтүстік Клифтонның викарийі (1588-1626+) және 1591 жылдың 1 желтоқсанында жасырын некеге қатысқан; және 3) Томас Хэнкок, 1592 жылға дейін Хедонның викарийі, кейін Батыс Редфордта викарий болып жұмыс істеген, және 1592 жылы Хедон викарийі болып жұмыс істеген кезде Р. Саутвортты Скроби шіркеуінде рұхсатсыз және лицензиясыз үйлендіргені үшін айыпталған. Мэри туралы қосымша ақпаратты іздеу жұмысы жалғасуда, зерттеушілер қатарында Голландияның Лейден қаласындағы Американдық паломниктер мұражайының директоры Джереми Бангс, Калеб Джонсон және Луиза Труп бар.

Өлім

Уильям Брюстер 1644 жылғы 10 сәуірде қайтыс болды. Оның әйелі Мэри Брюстер 1627 жылғы сәуірде, шамамен алпыс жасында қайтыс болды. Оның және оның әйелі Мэридің құрметіне ескерткіш тас орнатылды, онда: "Ақсақал Уильям Брюстер, Паломниктердің Патриархы және олардың басшы ақсақалы 1609–1644" деп жазылған. 1992 жылы жарық көрген бір биографияда Уильям Брюстер "Жаңа Англияның әкесі" және "барлық паломниктік саяхаттың қажетсіз жағдайы, оның тірегі, миы және санасы" деп сипатталған.