Сан-Франциско қалалық әкімшілігінің тарихы мен сәулеті

Кіріспе

Сан-Франциско қаласы мен округінің әкімшілік үйі (City Hall for the City and County of San Francisco, California) – Сан-Франциско қалалық әкімшілік үйі (City Hall) – Сан-Франциско қаласының және округінің үкімет резиденциясы. 1915 жылы қаланың азаматтық орталығындағы ашық алаңда қайта ашылған бұл ғимарат, 1880-1917 жылдардағы американдық Ренессансының рухани биіктігін көрнектілеген «Сұлу қала» қозғалысының сәулет өнерінің ескерткіші. Ғимараттың күмбезі АҚШ Капитолийінен жоғары. Қазіргі ғимарат 1906 жылғы жер сілкінісінде қираған бұрынғы әкімшілік үйдің орнына салынды, ол қазіргі ғимараттан екі блок қашықтықта орналасқан еді. Басты сәулетші – Бэйкуэлл және Браун фирмасының архитекторы Артур Браун, ол аяқтау бөлшектеріне, есік тұтқалары мен таңбаларда қолданылатын шрифттерге дейін ерекше назар аударды. Браун сонымен қатар Сан-Франциско соғыс мемориалдық опера театрын, ардагерлер үйін, Емануэль ғибадатханасын, Койт мұнарасын және 50 United Nations Plaza-дағы федералды кеңсе ғимаратын жобалады. TOC

Тарих

[[Файл:Қалалық әкімдік, Сан-Франциско, Калифорния. Лит. &pub. Quirot & Co., Калифорния және Монтгомери көшелерінің бұрышы, Сан-Франциско. LCCN2012646051.jpg|thumb|left|Қалалық әкімдік, 750 Кирни көшесі, Вашингтон және Мерчант көшелерінің арасында орналасқан. Бұл ғимарат бұрын муниципалды судьяның кеңсесі болған, сот және әкімшілік функцияларын атқаратын Дженни Линд театрына және қалалық кеңес немесе кабильдоға қызмет еткен. 1850 жылдың мамыр айында бірінші қалалық харта қабылданғаннан кейін, алғашқы Сан-Франциско қалалық әкімдігі Кирни және Пасифик көшелерінің бұрышындағы бұрынғы Грэм үйінде құрылды. Кейіннен 1851 жылдың маусым айында болған үлкен өртте бұл үй өртенді. Қалалық әкімдік қайта жаңартылған Джени Линд театры ғимараты мен Паркер үйінде орналасты, ол Эль-Дорадо қонақ үйі мен The Union арасында, Портсмут алаңына қарама-қарсы шығыс жағында болды. Кейіннен бұл жерде "Айронсайд" телесериалында көрсетілгендей, Әділет залы орналасқан. 1916 жылғы қалалық әкімдік ғимараты 1899 жылы салынған ғимараттың орнын алмастырды. Бұл ғимарат 1871 жылы салына бастап, Август Лавер және Томас Стент жобалаған, 27 жылдық жоспарлау мен құрылыстан кейін 1899 жылы аяқталды. 1899 жылғы қалалық зал әлдеқайда үлкен ғимарат болды, онда қаланың жазбалар залы орналасқан кішірек бөлімше де болды. Ол Ларкин көшесі, МакАллистер көшесі және Сити-холл даңғылымен шектелген (қазіргі көше, Гроув пен Ларкин бұрышынан МакАллистер мен Левенворт бұрышына дейін созылып, қазіргі қоғамдық кітапхана мен БҰҰ Плаза орналасқан жерде). Белгілі қала жоспарлаушысы және сәулетші Дэниел Бернхэм 1905 жылы қаланы қайта жобалау жоспарын жариялады, оның ішінде қалалық ғимараттың айналасында жаңа азаматтық орталық кешені болды. Бірақ 1906 жылы Сан-Франциско жер сілкінісі 1899 жылғы қалалық ғимаратты жойғаннан кейін жоспарлар тоқтатылды. Жер сілкінісінен кейін азаматтық орталық кешенін қайта құру жоспарлары қала көрікті қозғалысының бөлігі ретінде неоклассикалық дизайнды, сондай-ақ 1915 жылғы Панама-Тынық мұхиты халықаралық көрмесін өткізу үшін қаланы қайта құруды талап етті. 1912 жылы 28 наурызда 8,8 миллион долларға облигация бекітілді, оның ішінде жаңа қалалық әкімдікке 3,5 миллионнан 4 миллионға дейін қаржы бөлінді. Артур Браун-мүше жобасы конкурстан таңдалғаннан кейін, құрылыс 1913 жылы басталып, 1915 жылы, көрмеге дейін аяқталды. Осы жылдың 25 қазанында оның іргетасы қаланды. 1915 жылы 28 желтоқсанда қала әкімі Ролф қалалық әкімдікке көшіп келді, соңғы тас 1916 жылы 31 наурызда салынды, ал эшафолдтар 28 шілдеде алынып тасталды, бұл құрылыстың аяқталуын ресми түрде белгіледі. 1916 жылы тамыз айында ескі қалалық ғимараттың қираған жері көп ұзамай сатылды, оны 40 күн ішінде жою керек болды. Негізгі ротонда көптеген танымал саясаткерлер мен мемлекеттік қызметкерлердің жерленген жері болды. 1917 жылы Испания-Америка соғысының, Филиппин-Америка соғысының және 1906 жылғы жер сілкінісінің батыры генерал Фредерик Фанстон сол жерде жатыр. Президент Уоррен Г. Хардинг 1923 жылы осы жерде жерленген. Бұрынғы мэр және губернатор Джеймс Ролф 1934 жылы қайтыс болғаннан кейін қалалық әкімдікте жерленді. Джо ДиМаджио мен Мэрилин Монро 1954 жылдың қаңтар айында қалалық сарайында үйленді. 1960 жылдың мамыр айында негізгі ротонда Американдық әрекеттер комитетіне қарсы студенттер наразылығының және оған қарсы полицияның шарасының ортасы болды. Беркли университеті, Стэнфорд және басқа жергілікті колледждерден келген студенттер ротонданың астындағы сатыларға су шашыратылды. Бұл оқиға төрт жылдан кейін Беркли университетіндегі сөз бостандығы қозғалысы кезінде студенттермен еске алынды. 1978 жылы мэрі Джордж Москоун мен супервайзер Харви Милк бұрынғы супервайзер Дэн Уайт қалалық әкімшілігінде өлтірілді. 1989 жылғы Лома-Приета жер сілкінісі құрылысқа зақым келтіріп, күмбезді негізінен төрт дюйм (102 мм) бұрды. Кейіннен Сан-Франциско сәулет бюросының басшылығымен Carey & Co. сақтау архитекторлары және Forell / Elsesser Engineers компаниясымен бірлесіп, ғимаратты жер сілкінісіне төзімді ету жұмыстары аяқталды. 1999 жылдың қаңтар айында сейсмикалық жаңартудан кейін қалалық әкімдік қайта ашылды және сол кезде әлемдегі ең үлкен оқшауланған құрылым болды. Жаңадан жөндеуден бұрын Сан-Франциско округінің Жоғарғы сотының азаматтық сот залдары қалалық әкімдікте орналасқан, бірақ 1997 жылы ашылғаннан бері көшедің қарсы жағында 400 McAllister сотының ғимаратында орналасқан. Бастапқыда үлкен алаң бірнеше рет күрделі жөндеуден өтіп, оның сыртқы көрінісі мен пайдалылығы түбегейлі өзгерді. 1960 жылға дейін кең кірпіш алаңдары, ағаштар аз, орталық фонтандары бар бірнеше үлкен, қарапайым, көтерілген және дөңгелек тоғандар болды, барлығы лас жүріп-тұруды ынталандырмайтын стильде. Содан кейін алаң жер асты паркингін салу үшін кеңінен қазылып алынды. Бұл уақытта су бұрыштарының кең ауқымы бар орталық тікбұрышты тоған, және көптеген ағаштар (1960 жылдардың модернистік стилінде, тікбұрышты торларда абсолютті әскери дәлдікпен отырғызылған) қосылды. 1990 жылдары, тұрғын үйсіздік мәселесі күшейген кезде, алаң қайтадан жаңартылды, оны біршама жарамсыз ету үшін - бірақ ең маңызды өзгеріс, тоған мен сорғыларды газонмен алмастыру, энергияны және суды үнемдеу негізінде дұрыс болды. [[Файл:San Francisco City Hall with red, white and blue lights on 2018 Election Day|thumb|right|upright=1.25|2018 жылғы сайлау күніндегі қызыл, ақ және көк шамдармен Сан-Франциско қалалық әкімдігі]] Ғимараттың ротондасының сыртында және бағаналарының арасында түсін өзгерте алатын LED шамдары бар. Түстер қалада және басқа жерлерде болып жатқан әртүрлі оқиғаларға сәйкес өзгереді. COVID-19 пандемиясы кезінде қалалық әкімдік 2020 жылдың наурыз айынан бастап 2021 жылдың 7 маусымында қайта ашылғанға дейін жабық болды.

[[File:City hall, San Francisco, Cal. Lith. & publ. by Quirot & Co., corner California and Montgomery Sts., S. Francisco. LCCN2012646051. jpg|thumb|left|City hall, 750 Kearny Street, between Washington and Merchant streets, formerly housed the Jenny Lind Theatre who was the municipal magistrate, with both judicial and administrative functions, and the ayuntamiento, the town council, or cabildo. In May 1850, after the first City Charter was adopted, the first San Francisco City Hall was established at the former Graham House on the corner of Kearny and Pacific streets, which was later consumed by the great fire of June 1851. at the converted Jenny Lind Theatre building and Parker House, located then between the El Dorado Hotel and The Union, opposite the east side of Portsmouth Square. Later, this was the site of a Hall of Justice, as seen on the TV series, Ironside. The 1916 City Hall building is a replacement for the 1899 building, begun in 1871, which was designed by Augustus Laver and Thomas Stent and completed in 1899 after 27 years of planning and construction. The 1899 city hall was a much larger building which also contained a smaller extension which contained the city's Hall of Records. It was bounded by Larkin Street, McAllister Street, and City Hall Avenue (a street, now built over, which ran from the corner of Grove and Larkin to the corner of McAllister and Leavenworth), largely where the current public library and U. N. Plaza stand today. Noted city planner and architect Daniel Burnham published a plan in 1905 to redesign the city, including a new Civic Center complex around City Hall, but the plans were shelved in the wake of the 1906 San Francisco earthquake, which destroyed the 1899 City Hall. Reconstruction plans following the earthquake for the Civic Center complex called for a neo classical design as part of the city beautiful movement, as well as a desire to rebuild the city in time for the 1915 Panama–Pacific International Exposition. A bond was authorized for $8.8 million on March 28, 1912, of which the new City Hall was budgeted for $3.5 million to $4 million. After Arthur Brown Junior's design was selected from the competition, construction started in 1913 and was completed by 1915, in time for the Exposition. and the cornerstone was laid on October 25 of that year. Mayor Rolph moved into City Hall on December 28, 1915, the final stone was laid on March 31, 1916, and scaffolding was finally removed on July 28, officially marking the end of construction. The ruins of the old City Hall were sold shortly thereafter in August 1916 for , with removal to be completed within 40 days. The main rotunda served as the site where many prominent politicians and public servants were laid in state. General Fredrick Funston, hero of the Spanish–American War, Philippine–American War, and the 1906 earthquake laid there in 1917. President Warren G. Harding laid here in 1923. Former mayor and governor James Rolph was laid in state in City Hall following his death in 1934. Joe DiMaggio and Marilyn Monroe were married at City Hall in January 1954. In May 1960, the main Rotunda was a site of a student protest against the House Un American Activities Committee and a countering police action whereby students from UC Berkeley, Stanford, and other local colleges were fire hosed down the steps beneath the rotunda. This event was memorialized by students during the Free Speech Movement at UC Berkeley four years later. Mayor George Moscone and Supervisor Harvey Milk were assassinated at City Hall in 1978, by former Supervisor Dan White. The Loma Prieta earthquake of 1989 damaged the structure, and twisted the dome four inches (102 mm) on its base. Afterward, under the leadership of the San Francisco Bureau of Architecture in collaboration with Carey & Co. preservation architects, and Forell/Elsesser Engineers, work was completed to render the building earthquake resistant through a base isolation system, which would likely prevent total collapse of the building. City Hall reopened after its seismic upgrade in January 1999, and was the world's largest base isolated structure at that time. Prior to the retrofitting, the San Francisco County Superior Court’s civil courtrooms were located in City Hall, but have been located across the street at the 400 McAllister courthouse since it opened in 1997. The original grand plaza has undergone several extensive renovations, with radical changes in its appearance and utility. Prior to the 1960s there were extensive brick plazas, few trees, and a few large, simple, raised, and circular ponds with central fountains, all in a style that discouraged loitering. The plaza was then extensively excavated for underground parking. At this time a central rectangular pond, with an extensive array of water vents (strangely, all in several strict rows and all pointing east, with identical arcs of water, and completely without sculptural embellishment), was added, with extensive groves of trees (again, in 60s modernist style, planted with absolute military precision on rectangular grids). In the 1990s, with the rise of the problem of homelessness, the plaza was once again remodeled to make it somewhat less habitable—although the most significant change, the replacement of the pond and pumps with a lawn, could be reasonably justified on the basis of energy and water conservation. thumb|right|upright=1.25|San Francisco City Hall with red, white and blue lights on 2018 Election Day
The building features color changeable LED lighting at the outside of the Rotunda, and between the exterior columns. The colors change to coincide with different events happening in the city and elsewhere. During the COVID 19 pandemic, City Hall was closed from March 2020 until reopening on June 7, 2021.