Кіріспе

Сандардың арақатынасы, шамамен 1:2.4.

Бұл арақатынас күміс арақатынасы деп те аталады. Математикада екі шама күміс арақатынасында (немесе күміс орташасында) болады, егер кіші шаманың үлкен шамаға қатынасы, үлкен шаманың кіші шама мен екі есе үлкен шаманың қосындысына қатынасына тең болса (төменде қараңыз). Бұл күміс арақатынасын иррационал математикалық тұрақты ретінде анықтайды, оның мәні бір плюс түбір 2-нің квадраты шамамен 2.4142135623-ке тең. Оның атауы алтын арақатынасқа сілтеме жасайды; алтын арақатынас тікелей Фибоначчи сандарының лимиттік арақатынасы болса, күміс арақатынас тікелей Пелл сандарының лимиттік арақатынасы болып табылады. Күміс арақатынасы кейде δS арқылы белгіленеді, бірақ ол λ-дан σ-ға дейін өзгеруі мүмкін.

Математиктер күміс арақатынасын гректер заманынан бері зерттеп келеді (дегенмен, соңғы уақытқа дейін оған ерекше атау бермеген болуы мүмкін), себебі оның түбір 2-нің квадратына, конвергенттеріне, квадратты үшбұрышты сандарға, Пелл сандарына, сегізбұрыштарға және т.б. байланысы бар. Жоғарыда сипатталған қатынасты алгебралық түрде, a > b үшін былай көрсетуге болады:

немесе, баламалы түрде:

Күміс арақатынасын қарапайым тізбекті бөлшек түрінде [2; 2, 2, 2, ...] деп те анықтауға болады:

Бұл тізбекті бөлшектің конвергенттері (, , , , , ...) тікелей Пелл сандарының арақатынастарын құрайды. Бұл бөлшектер күміс арақатынасының дәл рационал жуықтамаларын ұсынады, алтын арақатынасты тікелей Фибоначчи сандарының арақатынастары арқылы жуықтауға ұқсас. Күміс тіктөртбұрыш қалыпты сегізбұрышпен байланысты. Егер қалыпты сегізбұрышты екі теңбүйек трапеция мен тіктөртбұрышқа бөлсек, онда тіктөртбұрыш 1:δS арақатынасы бар күміс тіктөртбұрыш болады, ал трапециялардың 4 қабырғасы 1:1:1:δS арақатынасында болады. Егер қалыпты сегізбұрыштың қабырғасының ұзындығы t болса, онда сегізбұрыштың ені (қарсы қабырғалары арасындағы қашықтық) δSt-ге тең, ал сегізбұрыштың ауданы 2δSt^(2)-ге тең.

Сандық теория қасиеттері

Күміс қатынасы Писот-Виджаярагхаван саны (PV саны) болып табылады, себебі оның түйіндес шамасының абсолюттік мәні 1-ден кіші. Шындығында, ол алтын қатынастан кейінгі екінші кіші квадраттық PV саны. Бұл, күміс қатынасының ең жақын бүтін санға дейінгі арақашықтығын білдіреді. Осылайша, күміс қатынасының бөлшек бөліктерінің тізбегі (торус элементтері ретінде қарастырылғанда) жинақталады. Атап айтқанда, бұл тізбек 1-ге қарай тең бөлінбейді.