Кіріспе

Рох өзені – Солтүстік-Батыс Англиядағы Үлкен Манчестерде орналасқан, Ирвелл өзенінің саласы.

Курс

Челберн Моордан (Пенниндегі Тодморденнің оңтүстігінде) бастау алып, өзен Литтлборо арқылы Рочдейлге қарай оңтүстікке ағады, онда Бельфилдте Беал өзенімен қосылып, ал Уитворттен Сподден өзені құяды. Батысқа бұрылып, Хейвуд және Бьюри қалаларынан өтеді, содан кейін Редклифтің шығысында Ирвелл өзенімен бірігеді.

Этимология

Рочдейл қаласы Domesday Book-та Реседам деп, ал 1193 жылы Рашетам деп жазылған. Реседамның түрлі нұсқалары он үшінші ғасырға дейін сақталған. Бұл атаулардың Рох өзенінің бұрынғы бриттік атауын көрсететіні айтылады, ол ескі ағылшын тіліне елді мекеннің атын беру үшін алынған. Рачет хэм және Рехед хэм атауларының ерте нұсқалары екі элементтен тұратын құрама сөз екенін көрсетеді: ро-сед немесе ро-сет. Бірінші элемент – интенсивті префикс rö (қазіргі уэльс тілінде rhy, корн тілінде re), "үлкен" мағынасын береді және Риббл, Ротер сияқты басқа өзен атауларында да кездеседі, немесе rag (қазіргі уэльс тілінде ar), "қарсы" немесе "жанында" дегенді білдіреді. Екінші элемент, әдетте, cę:d немесе cet (қазіргі уэльс тілінде coed), "орман" дегенді білдіреді. Осылайша, атаудың мағынасы "үлкен орманның өзені" немесе "орманға қарсы өзен" болар еді. Тағы бір этимология ертедегі формалардың орта ғасырлардағы Солтүстік-Батыс Англиядағы кумбрик тілінде сөйлейтін Регед патшалығымен ұқсастығына назар аударады. Бұл этимология Рохтың ортағасырлық уэльс әдебиетінде "Оңтүстік Регед" немесе "Аргод" (орманға қарсы) деп аталған жеке патшалықтың орталығы болуы мүмкін деген теорияны қолдайды, бірақ Регед патшалығының шекарасы анықталмағандықтан бұл әлі дәлелденбеген. Тағы бір пікір бойынша, "регед" атауы кумбрик тілінде "аумақ" дегенді білдіреді (латын тіліндегі Regio және қазіргі ағылшын тіліндегі Region) және Регед патшалығы мен өзен ортақ кельт атын бөліскен. Рочдейл аты /r/ɒ/tʃ/d/eɪ/l/ (қысқа о дыбысымен) айтылса да, өзеннің аты әлі де /r/oʊ/tʃ/ (ұзын дауысты дыбысымен) айтылады.

Кейінгі тарих

Өзен 20-ғасырдың басынан бері Рочдейл қаласының орталығында құбырға (каналға) алынған. Бұл жеті көпірді біріктіріп, бір үлкен көпір жасау арқылы салынды, бұл оны әлемдегі ең кең көпірлердің біріне айналдырды. 1990-шы жылдары көпірде күтім жұмыстары жүргізіліп, өзен уақытша ашылды. 2015 жылы көп миллиондық жоба аясында көпірді қайта ашу жұмыстары басталды. 2015 жылы Бокс күні ауыр жаңбырдан кейін Рох өзені арнасынан асып, қала орталығында су тасқынына әкелді.