Кіріспе

Даниялық актер және комедиан Дирх Хартвиг Пасер (18 мамыр 1926 – 3 қыркүйек 1980) – танымал даниялық актер. Ол импровизациялау қабілетімен ерекше көзге түсті және 90 фильмнен тұратын фильмографиясымен Данияның ең көп фильмде ойнаған актерлерінің бірі болды. Оның өмірі Мартин Зандвлиеттің режиссерлік жұмысы болған, Данияның жартылай өмірбаяндық фильмі «Күлкілі адам» (2011, даниялық атауы – Dirch) арқылы бейнеленген.

Өмір

Жас кезінде Пассер өте ұялшақ болған, бірақ актер болуға ниеттенген. Бірақ, 1944 жылы Свендборг маңындағы Дж. Лорицен теңіз оқу мектебіне әкесінің тілегімен түсті. Алайда, теңіз ауруына ұшырағандықтан, кейін «De frederiksbergske teatres Elevskole» драма мектебінде оқыды. 1950 жылдары ол досы және әріптес актёр Кьелд Петерсенмен дуэт құрды. Олардың ревю эскиздері Петерсеннің көңілділік пен ашудың араласуы мен Пассердің салқынқанды жауаптары арасындағы қарама-қайшылыққа негізделген, және осы эскиздер әлі де көпшілік тарапынан классика саналады. 1962 жылы Кьелд Петерсеннің күрт қайтысы Пассерді бес жылға ревюлерден алшақтатуға мәжбүр етті, бірақ ол жеке беделге ие болды және 1967 жылы қайтадан ревюге оралып, жаңа жетістіктерге қол жеткізді. Сценарийдегі көптеген жұмсақ әзілдер оның шеберлігі арқасында жақсарды. Әсіресе, оның көптеген жағымды есімдері мен «табиғат зерттеушілері», сондай-ақ нәресте рөлі мен «орысша» сөйлейтін ақымақ клоун рөлі оны танымал етті. Оның кейінгі жылдарында темекі тастауға тырысқан адамның сәтсіз әрекетін бейнелейтін, көбінесе үнсіз эскизді атауға болады (бұл эскиз Батыс Германия теледидарында да көрсетілді). Ол кез келген тілде сөйлей алады, бірақ оның мағынасын түсінбейді, бұл оның ерекше қасиеттерінің бірі еді. Өмірінде Дирх Пассер комедиялық рөлдермен шектеліп қалмай, маңызды рөлдерді ойнағысы келді. Алайда, оның комедия актері ретіндегі беделі соншалықты мықты болғандықтан, оның драмалық актерлікке өту әрекеттері сәтсіз аяқталды.

Мансап

Ол актерлік шеберлігінің жетілмегендігіне қарамастан, көбінесе дауыс күшімен ойнайтын актер ретінде танымал болды. Даниялық сыншы Йенс Киструп бірде Пассер комедиясының құпиясы – әдетте үйлеспейтін элементтердің үйлесімі екенін айтқан. Ол шулылық пен сыршылдық, дауыстылық пен тыныштық, шексіздік пен толық бақылау, еңкіштік пен мейірімділік сипаттарын қатар дамытқан – мұның бәрі көрерменмен ерекше жақындықпен үйлескен. Ол Джо Е. Брауннан шабыттанғанын айтса да, британдық комедиант Томми Куперге де жоғары баға берген. Оның фильмдерінің сапасы әртүрлі болғанымен, ол көбінесе мейірімді және біршама еңкіш "қарапайым адамдарды" немесе антигеройлерді сомдады. Оның ең жақсы кино рөлдерінің ішінде сахнадан фильмге көшірілген рөлдер бар; олардың ішінде "Чарлидің тәтесі" (1959), "Фрокен Нитуше" фильміндегі Селестин Флоридор (1963) және "Тирольдегі жаз" (яғни "Ақ ат қонақүйі", 1964) фильмдеріндегі Леопольд рөлдерін атау керек. Көптеген даниялық актерлер оны өрнек ретінде қарастырады. Ал күнделікті өмірде ол ұяң мінезді болған, бұл оның сахнадағы образына кері болды.

Өлім

1980 жылдың қыркүйегінде ол "Тиволиревэннің" ашылу нөмірі алдында, сахнадағы перде артында клоун костюмімен жүрек тоқтасынан құлдырады. Бір-екі сағаттан соң ауруханадағы дәрігерлер оның қайтыс болғанын мәлімдеді.