Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аббат немесе әйел аббатисса басқаруындағы монастырь
Monastery under an abbot or an abbess
Аббат – діни орден мүшелерінің аббат немесе әйел аббатисса басшылығымен пайдаланатын монастырь түрі. Аббаттар діни қызмет, еңбек және христиан монахтары мен қарындастарының тұруы үшін ғимараттар мен жерлер ұсынады. Аббат ұғымы діндар ерлер мен әйелдердің ертедегі монастырлық өмір салтынан көп ғасырлар бойы дамыған, олар өздерінің тұрған қоғамдық қауымынан оқшауланған өмір сүрген. Аббаттағы діни өмір монахтық болуы мүмкін. Аббат жабық діни орденнің үйі болуы мүмкін, немесе келушілерге ашық болуы мүмкін. Аббаттың шіркеуі мен оған қосымша ғимараттардың орналасуы көбінесе оны құрған діни орденнің белгілеген жоспарына сәйкес келеді. Аббаттар көбінесе өнімнің немесе шеберліктің артығын кедейлер мен мұқтаждарға көмек көрсету, қуғынға ұшырағандарға пана беру немесе жастарға білім беру үшін пайдаланып, өздерін-өздерімен қамтамасыз етеді. Кейбір аббаттар рухани тынығу іздеген адамдарға баспана ұсынады. Жерорта теңізі мен Еуропаның көптеген танымал аббаттары бар.
An abbey is a type of monastery used by members of a religious order under the governance of an abbot or abbess. Abbeys provide a complex of buildings and land for religious activities, work, and housing of Christian monks and nuns. The concept of the abbey has developed over many centuries from the early monastic ways of religious men and women where they would live isolated from the lay community about them. Religious life in an abbey may be monastic. An abbey may be the home of an enclosed religious order or may be open to visitors. The layout of the church and associated buildings of an abbey often follows a set plan determined by the founding religious order. Abbeys are often self sufficient while using any abundance of produce or skill to provide care to the poor and needy, refuge to the persecuted, or education to the young. Some abbeys offer accommodation to people who are seeking spiritual retreat. There are many famous abbeys across the Mediterranean Basin and Europe.
Аскеттер мен анхориттер
Мәсіхшілердің ең алғашқы монастырлары белгілі аскет немесе басқа да қасиетті адамның тұрағына жақын салынған шатырлардың тобы болды. Шәкірттер олардың үйретімдерін оқып үйрену үшін немесе өмір салтын үлгі етіп алу үшін олардың қасиетті адамына жақын болуға тырысты. Христиандық монахтықтың алғашқы кезеңдерінде аскеттер әлеуметтік оқшаулануда, бірақ ауыл шіркеуінің жанында өмір сүрді. Олар өмір сүріп, артық өнімдерін кедейлерге таратып берді. Дегенмен, аскеттік жолға деген діни ынтақтың күшеюі немесе оларды қуғындау оларды қоғамнан одан да алыс, оңашалыққа жетеледі. Мысалы, Мысыр шөлдерінде анхориттердің (діни усақтап тұрғандардың) ұялары мен шатырлары табылды. 312 жылы Ұлы Антоний император Максимианның қуғынынан қашу үшін Мысырдың Тебеид аймағына шегінді. Антоний өз қатаңдығымен, қасиеттілігімен және зұлым рухтарды қуу қабілетімен сол заманғы анхориттердің арасында ең танымал болды. Ол шөлге одан да тереңірек кеткен сайын, шәкірттері көбейе берді. Олар одан бөлінуге бас тартып, оның жанына орналасты. Осылайша алғашқы нағыз монахтар қауымдастығы құрылды. Август Неандердің сөзінше, Антоний беймәлім түрде ортақ өмір сүрудің жаңа жолын – коэнобитизмнің негізін салды.
The earliest known Christian monasteries were groups of huts built near the residence of a famous ascetic or other holy person. Disciples wished to be close to their holy man or woman in order to study their doctrine or imitate their way of life. In the earliest times of Christian monasticism, ascetics would live in social isolation but near a village church. They would subsist whilst donating any excess produce to the poor. However, increasing religious fervor about the ascetic's ways and or persecution of them would drive them further away from their community and further into solitude. For instance, the cells and huts of anchorites (religious recluses) have been found in the deserts of Egypt. In 312 AD, Anthony the Great retired to the Thebaid region of Egypt to escape the persecution of the Emperor Maximian. Anthony was the best known of the anchorites of his time due to his degree of austerity, sanctity and his powers of exorcism. The deeper he withdrew into the wilderness, the more numerous his disciples became. They refused to be separated from him and built their cells close to him. This became a first true monastic community. According to August Neander, Anthony inadvertently became the founder of a new mode of living in common, Coenobitism.
Лаура мен Коэнобия
Жоғарғы Мысырдағы Нил өзенінің жағасындағы Табенна қаласында қасиетті Пахомий барлық нәрсені ұйымдастырып, ортақ тұрмыстың негізін қалады. Ол бірнеше монастырлар салды, олардың әрқайсысында шамамен 1600 жеке ұяшық қатарлап орналастырылды. Бұл ұяшықтар монахтардың ұйықтап, қолмен жұмыстарын атқаратын лагерь құрады. Жақын жерде монахтардың ортақ қажеттіліктері үшін шіркеу, асхана, ас үй, емхана және қонақ үй сияқты үлкен залдар болды. Осы ғимараттардың бәрін қоршаған қоршау, елді мекенге қабырғалы ауыл сияқты көрініс берді. Бұл жоспарлау, "лаура" (жолдар) деп белгілі болды және бүкіл Израильде кеңінен таралды. "Лауралармен" қатар, "каенобия" деп аталатын қауымдастықтар да пайда болды. Бұл монахтардың ортақ өмір сүрген монастырлары еді. Монахтар ұзақ дайындықтан өткенге дейін "лаура" ұяшықтарына шегініске рұқсат етілмеді. Уақыт өте келе, ортақ өмір салты ескі "лауралардың" орнын басып кетті. Оларға Кентербери, Честер, Дарем, Эли, Глостер, Норвич, Питерборо, Рочестер, Винчестер және Ворчестер кірді. Шропширдегі Шрусбери аббаттығы 1083 жылы нормандықтармен бенедиктиндік монастырь ретінде құрылды.
At Tabennae on the Nile, in Upper Egypt, Saint Pachomius laid the foundations for the coenobitical life by arranging everything in an organized manner. He built several monasteries, each with about 1,600 separate cells laid out in lines. These cells formed an encampment where the monks slept and performed some of their manual tasks. There were nearby large halls such as the church, refectory, kitchen, infirmary, and guest house for the monk's common needs. An enclosure protecting all these buildings gave the settlement the appearance of a walled village. This layout, known as the laurae (lanes), became popular throughout Israel. As well as the "laurae", communities known as "caenobia" developed. These were monasteries where monks lived a common life together. The monks were not permitted to retire to the cells of a laurae before they had undergone a lengthy period of training. In time, this form of common life superseded that of the older laurae. These included Canterbury, Chester, Durham, Ely, Gloucester, Norwich, Peterborough, Rochester, Winchester, and Worcester. Shrewsbury Abbey in Shropshire was founded as a Benedictine monastery by the Normans in 1083.
Вестминстер абатлығы
Вестминстер аббатшылығын X ғасырда бенедиктиндік монахтар қауымын құрған әулие Данстан негіздеді. Монастырдың галереясы мен ғимараттары шіркеудің оңтүстігінде орналасқан. Галереяға параллель, монастырьдың оңтүстік жағында есігінде жуынатын орны бар асхана болды. Шығыс жағында күмбезді негізде салынған жатақхана орналасқан, ол оңтүстік қанатпен және бас қосу бөлмесімен (мәжіліс бөлмесі) байланысты болды. Үлкен галереяның оңтүстік-шығысында кішкентай галерея жатқан. Одан әрі емхана, онда тамақтанатын зал мен бөлмелерінен шыға алатындарға арналған асхана болды. Аббатшылықтың батыс кіреберісінде абаттың үйі мен кішкентай ауласы орналасқан.
Westminster Abbey was founded in the tenth century by Saint Dunstan who established a community of Benedictine monks. The cloister and buildings lie directly to the south of the church. Parallel to the nave, on the south side of the cloister, was a refectory, with a lavatory at the door. On the eastern side, there was a dormitory, raised on a vaulted substructure and communicating with the south transept and a chapter house (meeting room). A small cloister lay to the south east of the large cloister. Beyond that was an infirmary with a table hall and a refectory for those who were able to leave their chambers. At the west entrance to the Abbey, there was a house and a small courtyard for the abbot.
Сент-Мэри аббатханасы, Йорк
1055 жылы Англияның солтүстігінде Сент-Бенедикт ордені Йорк қаласында Сент-Мария аббаттығын салды. Ол әдеттегі жоспар бойынша салынды. Аббатқа кіру солтүстік жағындағы мықты қақпа арқылы болды. Кіреберістің жанында шағын шіркеу орналасқан. Бұл, аббатқа келгендердің құлшылық етуі үшін арналған еді. Қақпаның жанында қонақтар үйі (хоспициум) болды. Ғимараттар толығымен қирап кеткен, бірақ кісілік бөлімінің қабырғалары мен монастырь галереялары Йоркшир мұражайының аумағында әлі де көрініп тұр. Аббат үш жағынан бекініс қабырғаларымен қоршалған. Төртінші жағын Оуз өзені шектеді. Тас қабырғалары ағылшын аббаттық қабырғаларының керемет мысалы болып табылады.
In 1055, St Mary's Abbey, York was built in England's north by the Order of Saint Benedict. It followed the common plan. The entrance to the abbey was through a strong gate on the northern side. Close to the entrance was a chapel. This was for visitors arriving at the Abbey to make their devotions. Near the gate was the hospitium (guest hall). The buildings are completely ruined, but the walls of the nave and the cloisters are still visible on the grounds of the Yorkshire Museum. The Abbey was surrounded by fortified walls on three sides. The River Ouse bordered the fourth side. The stone walls remain as an excellent example of English abbey walls.
Клюни абатханасындағы реформалар
Клуни аббаттығы 910 жылы Францияның Клуни қаласында Аквитания герцогы I Вильгельм құрған. Аббатхана роман стилінде салынған. Аббатхана Әулие Бенедикт ережесін қатаң сақтауымен танымал болды. Дегенмен, реформалар осы үлгіден көп жаңғыруларға алып келді. Клюни реформалары монастырь өмірінің дәстүрлеріне назар аударды, өнерді және кедейлерге көмектесуді ынталандырды. Реформалар жаңа аббатхана кешендерін салу және қолданыстағы аббатханалардың реформаларды қабылдауы арқылы жылдам тарады. XII ғасырда Клуни аббаттығы 314 монастырьдан тұратын орденнің басшысы болды. Аббатханадағы шіркеудің құрылысын 1089 жылы Клунидің алтыншы аббаты Хью бастады. Ол 1132 жылы Рим папасы II Иннокентий тарапынан аяқталып, киеленді. Бұл шіркеу Орта ғасырлардың кереметтерінің бірі саналды. 169 метр (555 фут) ұзындығымен, Римдегі Әулие Петр базиликасы салынатынға дейін ол христиан әлеміндегі ең үлкен шіркеу болды. Шіркеу бес бөлімнен, 1220 жылы қосылған нартекстен (кіреберіс) және бірнеше мұнаралардан тұрды. Аббаттық ғимараттармен бірге ол жиырма бес акр жерді алып жатты. 1790 жылы Франция революциясы кезінде Францияның христиандықтан алынуы кезінде аббат шіркеуі қалаға сатылып, жартылай қиратылды. Аббатхана ұзақ жылдар бойы қатаң тәртіпті сақтады, бірақ кейінірек байып, мүшелері жиі түрлі жақсылықтарға ие болды. 1140 жылдан кейін Премонстранттар Англияға әкелінді. Олардың алғашқы қонысы Хумбер өзенінің жағасына жақын Линкольнширдегі Ньюхаус аббаттығы болды. Англияда 35-ке жуық Премонстрант аббаттығы болды. Англиядағы бас аббаттық Уэлбек аббаттығында орналасқан, бірақ ең жақсы сақталғандары Йоркширдегі Эсби аббаттығы және Кенттегі Бейхам ескі аббаттығы. Эсби аббаттығының орналасуы өзеннің тік жағасының шетінде орналасқандықтан ерекше. Клостер оңтүстік жағында орналасқан, ал бас ғимараттар оның айналасында әдеттегі орындарын иеленеді. Дегенмен, Чичестердегідей, клостер гарты (төртбұрыш) тіктөртбұрышты емес, сондықтан айналасындағы барлық ғимараттар қиын орналасқан. Шіркеу солтүстік аббаттықтарындағы Остин канондары қабылдаған жоспарға сәйкес келеді және шатырдың солтүстігінде тек бір ғана дәліз бар, ал хор ұзын, тар және дәлізсіз. Әр трансепт шығысқа қарай бір дәлізбен жалғасқан, үш капелланы құрайды. Бейхам ескі аббаттығындағы шіркеуде шатыр мен хорда дәліздер болмады. Соңғысы үш жақты апсидамен аяқталды. Шіркеу ұзындығына қатысты өте тарлығымен ерекшеленеді. Ғимараттың ұзындығы 78 метр (257 фут) болса, ені 8 метрден (25 фут) аспайды. Премонстрант канондары қауым мен мүлікке қызығушылық танытпады. Сондықтан олар шіркеулерін ұзын бөлме түрінде салған.
The Abbey of Cluny was founded by William I, Duke of Aquitaine in 910 AD at Cluny, Saône et Loire, France. The Abbey was built in the Romanesque style. The Abbey was noted for its strict observance of the Rule of Saint Benedict. However, reforms resulted in many departures from this precedent. The Cluniac Reforms brought focus to the traditions of monastic life, encouraging art and the caring of the poor. The reforms quickly spread by the founding of new abbey complexes and by adoption of the reforms by existing abbeys. By the twelfth century, the Abbey of Cluny was the head of an order consisting of 314 monasteries. The church at the Abbey was commenced in 1089 AD by Hugh of Cluny, the sixth abbot. It was finished and consecrated by Pope Innocent II around 1132 AD. The church was regarded as one of the wonders of the Middle Ages. At 555 feet (169 m) in length, it was the largest church in Christendom until the completion of St Peter's Basilica at Rome. The church consisted of five naves, a narthex (ante church) which was added in 1220 AD, and several towers. Together with the conventual buildings, it covered an area of twenty five acres. In the Dechristianization of France during the French Revolution in 1790 AD, the Abbey church was bought by the town and almost entirely destroyed. It long maintained its rigid austerity, though in later years the abbey grew wealthier, and its members indulged in more frequent luxuries. Just after 1140 AD, the Premonstratensians were brought to England. Their first settlement was at Newhouse Abbey, Lincolnshire, near the Humber tidal estuary. There were as many as thirty five Premonstratensian abbeys in England. The head abbey in England was at Welbeck Abbey but the best preserved are Easby Abbey in Yorkshire, and Bayham Old Abbey in Kent. The layout of Easby Abbey is irregular due to its position on the edge of a steep river bank. The cloister is duly placed on the south side of the church, and the chief buildings occupy their usual positions around it. However, the cloister garth (quadrangle), as at Chichester, is not rectangular, and thus, all the surrounding buildings are positioned in an awkward fashion. The church follows the plan adopted by the Austin canons in their northern abbeys, and has only one aisle to the north of the nave, while the choir is long, narrow and without an aisle. Each transept has an aisle to the east, forming three chapels. The church at Bayham Old Abbey had no aisles in the nave or the choir. The latter terminated in a three sided apse. The church is remarkable for its extreme narrowness in proportion to its length. While the building is 257 feet (78 m) long, it is not more than 25 feet (8 m) wide. Premonstratensian canons did not care to have congregations nor possessions. Therefore, they built their churches in the shape of a long room.
Цистерциан аббатханалары
Систерциандар, бенедиктиндік реформа тобы, 1098 жылы Роберт Молесьмнің басшылығымен, Сент-Бенедикт ережесін мүмкіндігінше сөзбе-сөз сақтау мақсатында Cîteaux-де құрылды. Ла Ферте, Понтиньи, Клерво және Моримонд – Cîteaux үлгісіне еліктеген алғашқы төрт аббатхана, ал басқалары олардан үлгі алды. Cîteaux монахтары Бургундиядағы Clos Vougeot және Romanée атақты жүзімдіктерін жасады. Цистерциандық қатаң өзін-өзі құрбан ету принципі орденнің шіркеулері мен ғимараттарының дизайнына көшті. Цистерциан аббатханаларының ерекшеліктері – ең жоғары қарапайымдық және әдемілік болды. Тек бір ғана орталық мұнараға рұқсат етілді, және ол көбінесе өте төмен болды. Қажетсіз биік шыңдар мен мұнараларға тыйым салынды. Трифорий алынып тасталды. Терезелер көбінесе қарапайым және бөлінбеген, оларды боялған шынымен безендеуге тыйым салынды. Барлық артық әшекейлерге тыйым салынды. Кресттер ағаштан, ал шамдандар темірден жасалды. Осы принцип цистерциан аббатханалары үшін жерді таңдауға да қатысты, себебі аббатхананың құрылысымен ең шұғыл жерді де жақсартуға болады. Цистерциан монастырлары терең, суы мол аңғарларда, әрқашан өзен жағасында салынды. Ғимарат су үстіне созылуы мүмкін, мысалы, Фонтанс аббатханасында. Бұл аңғарлар қазір бай және өнімді, бірақ бауырластар оларды бірінші рет паналау орны ретінде таңдағанда, олардың сыртқы келбеті мүлдем басқаша болды. Олардың басымдықтары – кең батпақтар, терең саздар, тығыз тоғдарлар және жабайы, өтуге қиын ормандар еді. Сент-Бернардың Клара Валлисі, қазіргі "жарық аңғар" бастапқыда "Ашқабақ аңғары" деп аталды. Бұл қарақшылардың мекені болған.
The Cistercians, a Benedictine reform group, were established at Cîteaux in 1098 AD by Robert of Molesme, Abbot of Molesme, for the purpose of restoring, as far as possible, the literal observance of the Rule of Saint Benedict. La Ferté, Pontigny, Clairvaux, and Morimond were the first four abbeys to follow Cîteaux's example and others followed. The monks of Cîteaux created the well known vineyards of Clos Vougeot and Romanée in Burgundy. The Cistercian principle of rigid self abnegation carried over to the design of the order's churches and buildings. The defining architectural characteristic of the Cistercian abbeys was extreme simplicity and plainness. Only a single, central tower was permitted, and that was usually very low. Unnecessary pinnacles and turrets were prohibited. The triforium was omitted. The windows were usually plain and undivided, and it was forbidden to decorate them with stained glass. All needless ornament was proscribed. The crosses were made of wood and the candlesticks of iron. The same principle governed the choice of site for Cistercian abbeys in that a most dismal site might be improved by the building of an abbey. The Cistercian monasteries were founded in deep, well watered valleys, always standing at a stream's edge. The building might extend over the water as is the case at Fountains Abbey. These valleys, now rich and productive, had a very different appearance when the brethren first chose them as their place of retreat. Wide swamps, deep morasses, tangled thickets, and wild, impassable forests were their prevailing features. Clara Vallis of St Bernard, now the "bright valley" was originally, the "Valley of Wormwood". It was an infamous den of robbers.
Коптар
Копт православие монастырының Леноардан алынған жоспары үш дәлізден тұратын шіркеуді, жасуша тәрізді апсидаларды және тіктөртбұрышты галереяның екі жағында орналасқан екі қатар жасушаларды көрсетеді.
The plan of a Coptic Orthodox monastery, from Lenoir, shows a church of three aisles, with cellular apses, and two ranges of cells on either side of an oblong gallery.