Кіріспе

Ашық кеңістік, жабық серуендеу жолдары немесе ашық галереялармен қоршалған.

Клаустер (латынша claustrum, "қоршау") – ғимараттардың қабырғалары бойымен созылатын, төртбұрыш немесе гарт құрайтын жабық серуендеу жолы, ашық галерея немесе ашық аркада. Клаустердің соборға немесе шіркеуге, көбінесе жылы оңтүстік жағына орналасуы, оның монастырлық кешеннің бір бөлігі болғанын (немесе болғандығын) көрсетеді, "монахтардың әлемін крепостнойлар мен жұмысшылардың өмірінен және еңбегінен тиімді ажырататын, үздіксіз және мықты архитектуралық тосқауыл құрады, олардың өмірі мен жұмысы клаустердің сыртында және айналасында жүрді". Клаустральды өмір – монах немесе монахшаның монастырлық өмірінің тағы бір атауы. Ағылшын тіліндегі "enclosure" термині қазіргі католик шіркеу құқығының аудармаларында "қоршалған" мағынасында қолданылады, ал латынша "claustrum" сөзі неміс тілі сияқты тілдерде монастырь үшін метафоралық атау ретінде жиі қолданылады. Қоршалған дін қызметкерлері – сыртқы әлемнің істерінен қатаң түрде оқшауланған монастырлық ордендер.

Монастырдың тарихы

Тарихи тұрғысынан алғанда, ерте ортағасырлық монастырдың бірнеше алғы шектері болды: грек-римдік үйлердің перистильді аулалары, атриум және оның кеңейтілген түрі ерте христиан базиликаларының алдындағы аула ретінде пайдаланылды, сондай-ақ ерте сириялық шіркеулердің қабырғаларына жалғанған жартылай галереялы аулалар. Уолтер Хорнның пікірінше, шамамен 320 жылы Египетте Әулие Пахомий құрған ең алғашқы кенобиттік қауымдар монастырь құрылысына әкелмеді, себебі монахтар қауымына тәуелді шаруалар болған жоқ, демек, қабырғалы қауым ішінде бөліну қажеттілігі тумады. Хорн ең алғашқы прототиптік монастырларды Оңтүстік Сириядағы бесінші ғасырдың соңындағы ерекше монастырлық шіркеулерде тапты, мысалы, Umm is Surab (489 ж.) -дағы Әулие Сергий мен Баку монастыры және Ид Дер монастырының бағаналы ауласы. Бірақ мұндай нәрсе жартылай еремит Ирландия монастырьларының үйірлі үйлерінде де, Батыстағы ең алғашқы Бенедикт қауымдарында да кездеспеді. Шарль Ұлының тұсында кеңейтілген және шашыраңқы поместье иелігінде жеке монастырь қауымының қажеттілігі «монастырь ішінде монастырь» дамуына әкелді. Бұл архитектуралық шешім монахтарға өздерінің қасиетті міндеттерін орындауға, әйелдер мен қызметшілердің алақайсылықтарынан аулақ болуға мүмкіндік берді. Хорн Фредерих Бенннің қазбаларынан мәлім болғандай, Лорш аббаттығының (765–74) аббат Гунделандтың «Алтенмюнстерін» ерте мысал ретінде келтіреді. Лорш франк ақсүйекінің вилла рустикасынан айтарлықтай өзгеріссіз бейімделген, бұл Рим дәуірінің соңынан бері үзілмей келе жатқан дәстүр. Тағы бір ерте монастырь, Сент-Рикье аббаттығында (790–99), үшбұрышты пішінге ие болды, бұрыштарында шіркеулер орналасқан, бұл Ұш Тұрғысының саналы бейнесі болды. Абат шіркеуінің қабырғасына тігізілген шаршы монастырь Инденде (816) және Фонтенельдегі Сент-Вандрилл аббаттығында (823–33) салынды. Фулдада жаңа монастырь (819) шіркеудің литургиялық батыс жағына «римдік үлгіде» орналастырылды, себебі ол Ескі Санкт-Петер базиликасының алдындағы ауласынан таныс болды, өйткені ол қасиетті реликвияларға жақын болатын. Соңғы кезде Джон Д. Рокфеллер кіші 1930–1938 жылдары Манхэттенде ортағасырлық стильдегі The Cloisters мұражайы мен бақтарының құрылысын тапсырды.