Кіріспе
Француз мүсіншісі (1702–1762) Луи Франсуа Рубиляк (немесе Рубильяк, немесе Рубиллак) (31 тамыз 1702 – 11 қаңтар 1762) – Англияда жұмыс істеген француз мүсіншісі. Лондонның рококо стилінде жұмыс істеген ең белгілі төрт мүсіншінің бірі, Маргарет Уинни оны "вероятно, Англияда жұмыс істеген ең шебер мүсінші" деп сипаттаған.
Louis François Roubiliac (or Roubilliac, or Roubillac) (31 August 1702 – 11 January 1762) was a French sculptor who worked in England. One of the four most prominent sculptors in London working in the rococo style, he was described by Margaret Whinney as "probably the most accomplished sculptor ever to work in England".
Өмір
Рубиляк Лионда дүниеге келген. Ж. Т. Смиттің айтуынша, ол Дрездендегі Балтазар Пермозер студиясында тәлім алған, онда Бернини шеберханасының туындысы Пермозер Саксонияның протестант электоры үшін жұмыс істеген, ал кейін Парижде оның қаласынан шыққан Николя Кустоу студиясында оқыған. 1730 жылы Рим сыйлығына ие болу конкурсында екінші орын алғандықтан көңілі қалды, ол медаль алды, бірақ Римде оқу мүмкіндігі болмады; оның орнына Лондонға көшіп келді. 1735 жылы ол Лондондағы француз гугеноттары қауымының мүшесі Каролина Магдалина Хелоға үйленді. Лондонда ол «Картер, мүсінші» компаниясында жұмыс істеді, бірақ премьер-министрдің ұлы Эдвард Уолпол оны Генри Чирге таныстырды, ол оны көмекші ретінде жұмысқа алды. Сэр Эдвардтың араласуы Дублиндегі Тринити колледжі үшін сериядағы бюсттердің жартысын және Аргилл герцогының ескерткішін жасауға тапсырыс беруге әкелді, егер Хорас Уолполл өзінің Англиядағы сурет салу туралы естеліктерінде дұрыс айтса. 1738 жылы ол Джонатан Тайерстің, Воксхолл бақтарының иесінің тапсырысымен жасалған Гендельдің отыратын мүсінімен үлкен жетістікке жетті. Мүсінде реализм мен аллегория үйлеседі: Гендель заманауи киіммен көрсетілген, бірақ ежелгі грек лирасын тартып, оның аяғында путо отыр. Қазір ол Виктория және Альберт мұражайының қорында сақталады. Рубилякты осы тапсырысқа Чир ұсынған. Оның сәнді ойын-сауық орындарында көрнекті орналасуы «Рубиляқтың атағын бекітті», - деді Уолпол, ол өліміне дейін сақтап келген Сент-Мартин көшесінде студия ашты. Рубиляк Рококо суретшілерінің кәсіби бірлестігі және бауырластығы болған Сент-Мартин-Лейн академиясының негізін қалаушы мүшесі болды. Оның Сент-Мартин-Лейндегі студиясы олардың кездесу орнына айналды, ал оның мүшелері оның жерлеу рәсіміне қайтадан жиналды. Ол 1745 жылға дейін портреттік бюсттер мен ел шіркеулеріне ескерткіштер жасаудан табыс тапты, содан кейін Вестминстер аббаттығында Аргилл герцогына (1749 жылы орнатылған) арналған жерлеу ескерткішіне алғашқы тапсырысын алды. Джордж Верту осы жұмыстың көптеген жақтастарының бірі болды; ол, оның пікірінше, «өзінің өнертабысы, дизайны және орындалуындағы оның генийінің ұлылығын көрсетті, егер басқаларға қарағанда жоғары болмаса, барлық жағынан тең» және «соңғы алпыс жылдағы ең жақсы мүсіншілер жасаған барлық ескерткіштерден асып түсті». Тіпті меценаттар көрнекті болған кезде де, ескерткіштер орнатылған шіркеулер көбінесе ағылшын ауылдарының тереңінде орналасқан: Монтегю герцогының (1752) және оның әйелі Мэридің (1753) ескерткіштері Уорктондағы шіркеуде орналасқан; Хорас Уолполл, ел үйлерін жиі барып көретін адам, оларды атап өтті: оның пікірінше, «жақсы орындалған және керемет, бірақ қарапайымдылықтан мұқтаж». Неоклассикалық талғам, нәзік сызықтарды және табиғаттың идеалдастырылған бейнесін бағауға үйренген, Рубиляқтың күштілігі мен бірден сезілетін әсерін ұнатпады: Дж. Т. Смит үшін Вестминстер аббаттығындағы Рубиляк ескерткішіндегі сэр Питер Уорреннің бюстін қолдаған Геркулес фигурасының аяқтары «төрағаның, ал қолдары – қайықшының қолына ұқсады» деп ойлады. Ғасырдың ортасында Рубиляк Челси фарфор фабрикасында модельдеуші болып жұмыс істеді, бұл британдық мүсіншілердің талантын көрсетуге жаңа мүмкіндік болды. Фабриканың иесі Николас Спримонт 1744 жылы мүсіншінің қызы Софиге шаңырақ көтерді. Томас Хадсон сияқты досы үшін ол Хадсонның Грейт Квин-стриттегі, Линкольн Инн Филдс үйіндегі мәрмәр каминге сурет салу және мүсін фигураларын жасауға дайын болды. Досы Уильям Хогарт үшін ол тіпті Хогарттың иті «Трамптың» портретын жасады, ол кейін Челси фарфорында және Веджвудта қайталанды. Екінші әйелі (үлкен мұрагер) жақында қайтыс болғандықтан, ол 1752 жылдың соңында бірнеше суретшілермен бірге Италияға қысқа сапар жасады. Ол қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай, 1762 жылдың 12-15 мамырында оның студиясының мазмұны аукционға сатылды, одан доктор Мэтью Мэти оның гипс және терракота модельдерін сатып алып, жаңадан құрылған Британ мұражайына сыйлады. Бағасы өте төмен болды, ал оның мүлігі есептелгенде, Дж. Т. Смит айтқандай, Рубиляқтың кредиторлары фунттың бір шиллингіне және алты пенніге қанағаттанды. Рубиляк өзі үйленген Сент-Мартин-де-Филдс шіркеуіне жерленді.
Шығармалары
Рубиляк негізінен портреттік бюстер жасаумен айналысты, ал 1740 жылдардан бастап, әсіресе, зират ескерткіштеріне көп көңіл бөлді; сол кездегі Ұлыбританиядағы еркін тұрған мүсін жасаудың негізгі екі бағыты осы еді. Ол сонымен қатар бірнеше толық бой мүсіндерін де жасады. Вестминстер аббаттығындағы оның ең маңызды туындылары – Аргилл герцогінің (1748) ескерткіштері (осы жұмысы арқылы ол мүсінші ретінде танымал болды), Гендель (1761), сэр Питер Уоррен, фельдмаршал Уэйд, генерал Флеминг, генерал Уильям Харгрейв және леди Элизабет Найтингейлдің (1761) ескерткіштері. Кембридж университетінде ол Сенат үйінде Джордж I, Сомерсет герцогы және сэр Исаак Ньютонның мүсіндерін жасады. Кембридж университетінің Тринити колледжінде колледждің көрнекті мүшелерінің бюстері сақталған. Лондонның Алтын алаңына орнатылған Георг II мүсіні де оның туындысы. Лондонның Гаррик клубында сақталатын, Давенант бюсті деп белгілі Уильям Шекспирдің әйгілі бюсті де Рубилякқа тиесілі болуы керек. Оның досы сэр Джошуа Рейнольдс оның өтінішімен Чандос портретінің көшірмесін жасады. Дэвид Гаррик тапсырысымен жасалған Шекспирдің мүсіні (1758) Твикенхэмдегі Хэмптон Хаусқа орнатылып, актер оны ағылшын халқына мұра қалдырды; мүсін қазір Британ мұражайында сақталады, ал 1757 жылы жасалған терракотадан жасалған модель Виктория және Альберт мұражайының қорында бар.