Кіріспе

Мео (mo) – Франциядағы Париж астанасы маңындағы Иль-де-Франс аймағындағы Сена және Марна департаментіне қарасты Марна өзені бойындағы коммуна. Ол Париж орталығының солтүстік-шығысында орналасқан. Мео – Провинс, Торси және Фонтенбломен бірге Сена және Марна департаментінің төрт субпрефектурасының бірі, ал Мелун – департамент префектурасы. Францияда субпрефектура – округтің әкімшілік орталығы (немесе бас қаласы): Мео – Мео округінің субпрефектурасы. Бұдан өзге, ол кішігірім әкімшілік бөлім – Мео кантонының да орталығы болып табылады. Сонымен қатар, 2003 жылы құрылғаннан бері Мео – «Pays de Meaux» агломерациялық қауымдастығының орталығы және ірі қаласы.

Демография

2018 жылы 55 416 тұрғыны бар Мео қаласы Сейн-э-Марна департаментіндегі ең көп халқы бар қала, Шель қаласынан (2018 жылы 55 148 тұрғыны) сәл алда тұр.

Тарих және мәдениет

Мео тұрғындары мелдои деп аталады. Мео және мелдои аттары Марна өзенінің аңғарының осы аймағын мекендеген ежелгі галли тайпасының латынша аты – мелдиден бастау алады. Римдіктер қалаға Иантинум деп ат қойғанмен, мелди атауы сақталып, қала мен оның тұрғындарына берілді. Меодағы тарихи ғимараттар мен ескерткіштер көбінесе ескі қаланың ішінде, ескі қорғаныс қабырғаларының арасында орналасқан, олардың бір бөлігі Галло-рим кезеңінен қалған қабырғаның маңызды бөлігінің арқасында бүгінгі күнге дейін сақталған. Марна өзенінің иірімдері ескі қаланы Солтүстік ауданға (мелдои арасында Кафедралдық аудан деп аталады) және Оңтүстік ауданға (жергілікті тұрғындар арасында Базарлық аудан деп танылады) бөледі. Солтүстік ауданда Мео соборы, епископ сарайы және оның бағы (епископтың митрасының пішінін бейнелейді), бөлімнің ескі кеңсесі (le vieux chapitre), қорғаныс қабырғаларының бөлігі (жоғарыда айтылғандай), бірнеше мұнаралар мен қамалдаған орындары, сондай-ақ Ла Баув киелі орнының археологиялық қалдықтары бар. Бұл жерлер галли кезеңіне (б.з.д. 4, 3 және 1 ғасырлар), ерте Рим империясы дәуіріне (Галло-рим: б.з. 1, 2 және 3 ғасырлар) және ерте христиандық дәуірге және одан кейінгі ғасырларға (3-дан 18 ғасырға дейін, соның ішінде француз революциясы кезінде қиратылған Сен-Фарон аббаттығының қалдықтары) жатады. Ескі қаланың Оңтүстік ауданына негізінен тарихи жабық базар және 1235 жылы орта ғасырларда салынған Корнильон каналы кіреді. Ғасырлар өткен соң, 1806 жылы Наполеон дәуірінде Марна өзенінің уақытша құмды жағалауларының кесірінен ішкі су жолы үшін Урк каналы салынды. 73, Рю-дю-Маршеде Этьен Мангеннің үйі орналасқан, онда ол Франциядағы алғашқы кальвиншіл протестант шіркеуін құрды. 1546 жылы шіркеудің он төрт мүшесі діннен тайғаны үшін өртеліп жазаланғаннан кейін, Париж Парламенті үйді бұзуды және оның орнына шіркеу салуды бұйырды. Бірақ шіркеу орнына бүгінгі күнге дейін осы жерде қарапайым ғимарат сақталған, онда мына жазуы бар (аудармасы): "Осы жерде Францияның алғашқы реформаланған шіркеуі салынған Этьен Мангеннің үйі тұрды. Осы орынның алдында 1546 жылдың 8 қазанында культ кезінде тұтқындалған 14 реформатор 1546 жылдың 4 қазанында Париж Парламентінің жарлығымен өртеліп жазаланды. Мео қаласының сыйы, 1985 жыл". Мео қаласы бүгінде негізінен Бри де Мео (бри ірімшегінің бір түрі) және жергілікті горчицасымен танымал. Француздық ресми әкімшілік AOC стандартына сәйкес, Бри де Мео екі атаумен белгіленеді: Бри де Мео фермер ("фермалық Бри де Мео", бір ғана өндірушінің сиырларынан алынған сүттен жасалған) және Бри де Мео латиер (латиер, яғни француз тіліндегі lait, "сүт" сөзі, бұл жағдайда келісімді білдіреді, әр түрлі өндірушілердің сүтінен жасалған қоспа). Moutarde de Meaux ("Мео горчицасы") рецепті 18-шы ғасырдан бері Pommery компаниясына тиесілі коммерциялық тауарлық белгі болып табылады және қазіргі уақытта оның дәстүрлі белгілі түрінде ғана емес, сонымен қатар әртүрлі жаңа ингредиенттердің қоспасында қолданылады: балды горчица, жасыл бұрыш горчицасы, Moutarde Royale (соңғысы құрамында коньяк бар) және т.б. Мео қаласында бірнеше фестивальдер мен концерттер өткізіледі, мысалы "Musik'elles" музыка фестивалі (әдетте әр жаздың соңында). Мео қаласында жергілікті концерттік тобы бар: "L'Harmonie du Pays de Meaux". Ол үш түрлі ансамбльден тұрады, олардың жасы әртүрлі: Les Minimes (балалар), Les Juniors (жасөспірімдер) және L'Harmonie de Meaux (ересектер). Бұл топ қаланың екі ресми музыка академиясының бірі болып табылады. Екіншісі – қалалық консерватория. Сонымен қатар, әр жазда 30 жылдан астам уақыт бойы, жаздың бірнеше демалыс күндері собор мен епископ сарайының арасында орналасқан алаңда сахна актерлері қойылым жасайды: Spectacle historique ("Тарихтық қойылым"). Қойылым Орта ғасырлар мен Ренессанс дәуірінің тарихын, сондай-ақ, жақында Бірінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі оқиғаларды көрсетеді (1914 жылы Марнаның бірінші шайқасында неміс әскері Меода тоқтатылды). Мео қаласында тек бір кинотеатр бар: "Маджестик", бұрынғы сахна театры. Қазіргі уақытта қалада үш сахна театры бар. Олардың бірі – жабық базарға жақын орналасқан жеке театр – "Жерар Филипп" театры. Базардан алыс емес жерде, сол ауданда, бірақ үлкен және жаңа ғимаратта, қаланың ресми субсидияланған театры, Люксембург театры орналасқан, ол бір ғимараттың екі бөлек залдарына бөлінген: Люксембург залы (601 орындық) және Манеж залы (107 орындық). Меоның шығыс ауданында, Боваль ауданында, қаланың үшінші сахна театры, Саль Шампан (200 орындық), мәдени шараларға арналған ғимараттың Espace Caravelle-де орналасқан. Барлық үш театр жеке театрлар мен қоғамдық өнер бірлестіктері үшін сахна болып табылады. Мео қаласында екі мұражай бар: Босуэ мұражайы (епископ сарайында орналасқан, бұл Меоның өнер және тарих мұражайы) және Мео аймағының Ұлы соғыс мұражайы [fr] (әлемдегі ең үлкен Бірінші дүниежүзілік соғыс мұражайы).

Орта ғасырлар: Мео қоршауы

Мео қоршауы 1421 жылдың қазан айынан 1422 жылдың мамырына дейін Англия мен Франция арасындағы жүз жылдық соғыс кезінде өтті. Қоршауға Генрих V басқарған ағылшын әскері кірді. Қаланың қорғанысын қатыгездігімен танымал Ваурус баламасы басқарды. Қоршау 1421 жылдың 6 қазанында басталды, ал жер қазу және бомбалау салдарынан қабырғалар тез құлап түсті. Ағылшын армиясындағы қазалар көбейе бастады, соның ішінде Харфлер қоршауында, Азенкур шайқасында болған және Шербурдың тапсырылуын қабылдаған Джон Клиффорд, 7-ші барон де Клиффорд та бар еді. Ағылшын әскері қоршау басталғалы ерте кезде ауыра бастады, және қоршаушылардың оннан бірі дизентерия мен шешекке шалдығып қайтыс болды деп есептеледі. 1422 жылдың 9 наурызында қала капитуляциялады, бірақ гарнизон қарсылық көрсетуін жалғастырды. Ұдайы бомбалаудан кейін гарнизон да 10 наурызда, алты айлық қоршаудан кейін бас берді. Ваурус баламасының басы кесілді, сондай-ақ бір кезде Генрих патшаны қорлаған Ораций есімді сурнайшы да жазаланды. Сэр Джон Фортескью сол кезде Мео қамалының ағылшын капитаны болып тағайындалды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс: Марнадағы бірінші шайқас

Марнадағы бірінші шайқаста (1914 жылдың қыркүйегінде) неміс әскерлері Мё қаласының алдында тоқтатылды. Бұл батыл әрекет қаланың немістер тарапынан басылып алынуына бөгет қоймаған ғана емес, соғыстың бағытын да өзгертті. 1932 жылы шайқас болған жерде Америка Құрама Штаттарының халқы қаза тапқан француз сарбаздарының естелігі үшін ескерткіш тұрғызды. Француз тілінде "La Liberté éplorée" ("Қайғылы бостандық") деп аталатын Фредерик МакМоннистің мүсіні француздар арасында "Le Monument américain" ("Америкалық ескерткіш") деген атаумен кеңінен танымал. Координаттары: 2011 жылы ескерткіштің қасында Ұлы соғыс мұражайы (Musée de la Grande Guerre du pays de Meaux [fr]) салынды.

Спорт

Қала CS Meaux футбол клубы арқылы ұсынылған. Мео қаласында регби немесе далалық хоккей сияқты көптеген басқа да спорт түрлері, әсіресе су спорты да кең таралған. Мысалы, Мео қаласында каноэмен айналысатын (негізінен Ourcq каналында) әртүрлі спорттық клубтар бар, су астында жүзу ("Asterina" клубы, теңіз жұлдызының бір туысының атымен аталып, қалалық бассейндерде жаттығулар өткізеді), жүзу (Club sportif Meaux Natation) клубтары жұмыс істейді.

Көлік

Мео қаласына Transilien Paris – Est аймақтық темір жол желісіндегі және бірнеше ұлттық темір жол желісіндегі Мео станциясы қызмет көрсетеді. Парижді Меомен байланыстыратын темір жол желісі 1849 жылы салынды. Қазіргі SNCF теміржол вокзалы, әлі де қолданыста, 1890 жылы тұрғызылды. Мео теміржол вокзалымен қатар, қаладағы басты автобус станциясы да бар, ол шығыс Париж агломерациясының барлық аймақтарына 30-дан астам автобус маршрутымен қызмет көрсетеді.