Жон Чивердің "Жүзуші" әңгімесі

Кіріспе

Джон Чивердің қысқа әңгімесі "Жүзуші" – американдық жазушы Джон Чивердің қысқа әңгімесі. Алғаш рет 1964 жылдың 18 шілдесінде "The New Yorker" журналында жарияланған, кейін "The Brigadier and the Golf Widow" (1964) және "The Stories of John Cheever" (1978) жинақтарына енген. Автордың ең танымал туындыларының бірі саналатын "Жүзуші" сыншылар мен зерттеушілер тарапынан терең талдауға түсті. 1968 жылы "Жүзуші" Берт Ланкастердің басты рөлде ойнаған, сол аттас фильмге бейімделді. Бұл Чивердің экранға түскен жалғыз әдеби туындысы. "Жүзуші" сондай-ақ Нанни Мореттидің 2023 жылғы "Ақ жарқын болашақ" ("Il sol dell'avvenire") фильміндегі маңызды сюжеттік қайнақ болып табылады.

Сюжет

Бұл оқиға үшінші тұлғадан баяндалады, оның басты кейіпкері – Нью-Йорк штатының Вестчестер округінің тұрғыны Недди Меррилл. Недди Меррилл көршілері Вестерхазилердің үйінде бассейн жағасында демалып жатыр. Ол орта жасқа келді, жастық шағының күні батып бара жатса да, үлкен оптимизмге ие. Кенеттен ол өзінің округтың екінші жағындағы сегіз шақырым қашықтықта орналасқан үйіне, он төрт жұптың үйіндегі бассейн арқылы қайтуды жоспарлайды, олардың барлығы оның достары немесе таныстары. Өзін жаңа дәуірдің "зерттеушісі" деп есептеп, ол бассейн тізбегін әйелінің құрметіне "Лусинда өзені" деп атайды. Бастапқыда сапар керемет өтеді. Оны достары мен таныстары, әйелдер мен ерлер жылы қарсы алады. Жол бойы алкогольді ішімдіктерді ішеді. Күндізгі жарық болғанымен, қанша уақыт өткенін анықтау қиын; оқиғаның басында жаздың ортасы екені анық, бірақ ақырында табиғаттың барлық белгілері маусымның күзге қарай бет бұрғанын көрсетеді. Оқиғаның тоны бірте-бірте зұлым және түсініксіз болып өзгереді. Қауіпті дауыл бұлттары жинала бастайды. Су арқылы сапардың ортасында Неддидің бірнеше достары оның қаржылық қиындықтары туралы айтады, бірақ ол олардан хабарсыз сияқты. Бисвангерлердің бассейн жанындағы кешінде Недди және оның әйелі Люсинда оларды әлеуметтік жағынан үнемі елемегендіктен, олардың ашық наразылығына тап болады. Неддидің ең жақын достарының бірі Эрик Сакстың үйінде, Сакстың әйелі Эрик үш жыл бұрын өмірін қауіпке тікелей ұшыратып, операциядан аман қалғанын хабарлайды: Недди Эрик ауырған кездегі жағдайды мүлдем есіне алмайды. Неддидің бір кездегі сүйіктісі Ширли Адамстың бассейніне келгенде, ол оған енді ақша қарызға бермейтінін және ішімдік те құймайтынын айтып, оны кері қайтарады. Недди өзінің күйреп бара жатқан сапарын жалғастырады. Неддидің дене күші күрт төмендейді, әрбір бассейннің ұзындығын жүзу оған қатты қиындық тудырады. Недди ауаның суық болғанын сезіп, одан әрі адасып, қараңғы аспанда жазғы шоқжұлдыздардың орнына күзгі шоқжұлдыздарды көреді. Әдетте сабырлы болатын жүзуші жылай бастайды. Соңында Недди үйіне жетіп, есіктердің құлыпталғанын көреді: үй бос және ұзақ уақыттан бері ешкім тұрмаған.

The story is told from a third person limited point of view, in which the focal character is Neddy Merrill, a resident of suburban Westchester County, New York. Neddy Merrill is lounging poolside at the residence of his well to do neighbors, the Westerhazys. He is entering middle age, and though in the twilight of his youth, appears to possess a supreme optimism. On a whim, he conceives of returning to his home, located eight miles on the other side of the county, by way of the swimming pools at the homes of fourteen suburbanite couples, all friends or acquaintances of his. Styling himself a new age "explorer,” he dubs the series of pools the "Lucinda River" in honor of his wife. Initially, the journey progresses splendidly. He is greeted warmly by friends and associates, male and female. He imbibes alcoholic beverages along the way. Despite the ever present afternoon light, it becomes unclear how much time has passed; at the beginning of the story it is clearly midsummer, but eventually all natural signs point to the season being autumn. The story's tone gradually becomes sinister and surreal. Threatening storm clouds gather. Midway through his aquatic journey, some of Neddy's friends mention his serious financial misfortunes although he seems unaware of these. He meets with undisguised hostility at the poolside party of the Biswangers, a couple whom Neddy and his wife Lucinda have persistently snubbed socially. At the home of Eric Sachs, one of Neddy's closest friends, he is informed by Sachs's wife that Eric survived a life threatening operation three years previous: Neddy has absolutely no recollection of Eric's illness. At the pool of Neddy's discarded mistress, Shirley Adams, she informs him she won't lend him any more money or serve him a drink, and dismisses him. Neddy proceeds on his increasingly grim odyssey. Neddy's physical strength declines precipitously, and it becomes painful for him to swim the length of each pool. Neddy is further disoriented when he feels a chill in the air, and notices, in the darkening skies, the constellations of autumn rather than summer. The normally stoic swimmer begins to weep. Finally, Neddy staggers to his home only to discover that the doors are locked: The house is empty and long deserted.

Өмірбаян

Бастапқыда роман ретінде жоспарланған және 150-ден астам беттік жазбалардан қысқартылған осы әңгіме Чивердің ең танымал және жиі антологияларға енгізілетін туындысы болып табылады. Жарияланғаннан кейін, әңгіме реализм мен сюрреализмнің үйлесімділігі, Американың қала сыртындағы өмірді тақырыптық тұрғыдан зерттеуі, әсіресе байлық пен бақыт арасындағы байланыс, сондай-ақ мифтер мен символизмді пайдалануы үшін жоғары бағаланады. Сынаушы Скотт Дональдсонның айтуынша, "Жүзуші" әңгімесін жазу Чивер үшін екі айға созылған қиын күрес болды. Ол Александра Грантпен сұхбаттасуда осы "өте қиын" процесті былай сипаттады:

Дональдсон "бұл оның көп уақыт бойы жазған соңғы әңгімесі болды" деп мәлімдейді.

Саналы бағалау

"Жүзуші" Шивердің "шынайы шедеврлерінің" бірі және шығармашылығындағы қысқа әдебиеттің ең жақсы туындысы деп есептеледі. Бұл туынды жиі әңгімелер жинағында кездеседі. Биограф Скотт Дональдсон "Жүзуші" туындысы "Чивер жазған ең көп сынға ұшыраған туынды, және оған лайық, себебі ол өте шебер жасалған және күшті эмоционалдық әсерге ие" деп жазады. "Нью-Йорк Таймс" газетінің жазушысы В. Б. Гудерхам: "Чивердің ең ұлы қысқа әңгімесі оның ықпалынан және кез келген жеке өмір деректерінен асып, бір адамның қараңғы әлеміне үнсіз, құрылыссыз саяхат ретінде көрінеді. Ал прозалық туынды ретінде ол сипаттайтын саяхаттай керемет."