Кіріспе
1978 жылы Ларри Нивеннің "Сиқыр жоғалады" новелласы – Ларри Нивеннің 1976 жылы жазған, кейіннен 1978 жылы сол атпен кеңейтілген фантастикалық әңгімесі. Бұл туындылар "Сиқыр әлемі" немесе "Варлок" сериясындағы алғашқы жұмыстар болмаса да, 1973 жылғы мұнай дағдарысынан кейін маңызды бетбұрыс болды және Нивен серияны қазіргі заманғы энергия дағдарысының метафорасына айналдырды. Бұл оқиғалар желісі кейін "Алтын жол" романдары сериясының ("Көрікті қала" және "Көрікті мұнара", Джерри Пурнеллмен бірлесіп жазылған) және "Теңіз жағасындағы татуировка" романының (Стивен Барнспен бірлесіп жазылған) негізі ретінде пайдаланылды.
The Magic Goes Away is a fantasy short story written by Larry Niven in 1976, and later expanded to a novella of the same name which was published in 1978. While these works were not the first in the "Magic Universe" or "Warlock" series, they marked a turning point after the 1973 oil crisis and Niven's subsequent transformation of the series into an allegory for a modern day energy crisis. The setting was later used as a backdrop for the Golden Road series of novels The Burning City and Burning Tower, co written with Jerry Pournelle, and the novel The Seascape Tattoo co written with Steven Barnes.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Нақты есімі белгісіз және айтуға қиын, бірақ ол кем дегенде 200 жылдық өте күшті сиқыршы. Ол бір орында тым ұзақ тұрса, күшінің әлсірейтінін, ал ол одан кеткенде ғана қайта оралатынын байқайды. Эксперименттер оны қазір Warlock's Wheel деп аталатын, мәңгі айналып тұратын сиқырмен күшейтілген металл дискіден тұратын құрал жасауға жетелейді. Бұл сиқыр айналасындағы барлық мананы жұтып қойып, барлық сиқырдың жергілікті түрде тоқтауына себеп болады. Сиқыршы сиқырдың жаңартылмайтын ресурс екенін түсінеді, бұл сиқыршылардың арасында үлкен алаңдаушылық тудырады, себебі олардың сиқыры арқылы елдер өз еріктерін ішкі және сыртқы саясатта жүзеге асырды. "Сиқырдың жоғалуы" кітабында сиқырлы күштің кеңінен әлсіреуі сол кездегі ең күшті сиқыршыларды сиқырдың жаңа көзін – Айды пайдалануға итермелейді, нәтижесінде кітапта сипатталған оқиғалар орын алады. Соңында ("Сиқыр қайта оралуы мүмкін") мананың бастапқыда Жерге және Күн жүйесінің басқа планеталарына күн желдері арқылы жеткізілгені анықталды, бұл уақыт өте келе мананы баяу толықтырады. Алайда, "жақындағы" өткенде (бірнеше мың жыл бұрын) бір құдай Жер мен Күн арасына көрінбейтін қалқан орнатып, күн манасын тоқтатты, бұл Жердегі сиқырдың құлдырауына себеп болды. Нивеннің сиқырлы әлемінде дәстүрлі фантастикалық жандар мекендейді, бірақ манадан айырылғанда қалыпты жануарларға айналады. Мысалы, бір мүйізді жылқы қарапайым жылқыға айналады.
Негізгі кейіпкерлер
"Солтандар" – әлемдегі ең көрнекті сиқыршылардың бірі. Клубфут: Солтандардың шәкірті. Аяғының кемістігінен аталған, бұл кемістікті ертеде емдеуге болатын, бірақ оның күшінің жартысын жоғалту есебімен. Уэвихилл: алғашқы некромант. Ол кісі өлтіруде жатқан маннаны пайдаланып, некромантияны ойлап тапты. Оның аты үйлерін сиқырмен ұсталып тұрған тік беткейлердің астына салуынан шыққан; жергілікті манна шайқаста азайғанда, төбе құлап, жауын тұтқындап, бірден іздерін де жояды.
Кіші әріптер
Ороланд: Атлантиданың батып кетуінен аман қалған грек әскері. Миранди: қуатты сиқыршы, бұрын Уорлоктың жары. Әлем құрты: Оның омыртқасы әлемдегі барлық тау тізбектерін құрайды: Анд, Гималай, Роки таулары және т.б. Ол өз құйрығын, сондай-ақ оның үстінде тіршілік ететін барлық тірі нәрсені жеп қояды.
Қабылдау
Ричард А. Лупофф 1978 жылғы повестьті жағымсыз бағалады, айтуынша, әңгіме "күлкілі тәсілдермен толы болғанымен", жазу стилі қанағаттандырмайды; ол кітапта адамдық сезімнің бір де бір ұшқыны жоқ екенін, ал автор "жалаң", "көңілсіз", "мөлдір" повестік стиль қолданғанын сезді.
Әсерлер
Романның түйіндемесінде Сандра Мизель оқиға орнына әсер еткен бірнеше туындыларды атады: "Егердің дөңгелектері", "Толық емес сиқыршы", "Көк жұлдыз", "Хаос операциясы", "Тым көп сиқыршылар", "Аждаһа мен Джордж", сондай-ақ Нивеннің бұрынғы жұмыстары, "Барлық сансыз жолдар" және Светц сериясы. Х.П. Лавкрафттың туындыларына да бірнеше сілтеме бар, мысалы, Альхазред есімді ақылдан безген сиқыршы және Crawling Chaos деп аталатын пішінсіз құдай туралы айтылған.
Графикалық романның бейімделуі
"Сүзіп кетеді сиқырлылық" 1986 жылы Пол Купперберг және Ян Дюрсема тарапынан DC Science Fiction графикалық романдар сериясының алтыншы кітабы ретінде бейімделді.