Кіріспе

Американдық ақын Роберт Мензис МакАлмон (өз қолтаңбасында Роберт М. МакАлмон, 9 наурыз 1895 – 2 ақпан 1956) – американдық жазушы, ақын және баспагер. 1920 жылдары ол Парижде Contact Editions баспасын құрды, онда Эрнест Хемингуэй, Гертруда Стайн, Джеймс Джойс және Езра Паунд сияқты жазушылардың еңбектерін жариялады.

Өмір

МакАлмон Канзас штатының Клифтон қаласында дүниеге келді, ол 10 баланың ең кішісі болды, оның әкесі көшпенді пресвитериан пасторы еді. Ол Калифорния штатының Desert Hot Springs қаласында 60 жасында қайтыс болды. МакАлмон 1916 жылы Минесота университетінде бір семестр оқыды, ал 1918 жылы АҚШ Әуе күштеріне қабылданып, әскери қызметке барып қайтты. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол 1917–1920 жылдары университетке қайта оралды, бұл жолы Оңтүстік Калифорния университетіне. 1920 жылға дейін ол сабақтарға үзіліспен қатысты, содан кейін Чикагоға, одан кейін Нью-Йоркке көшіп барды, онда ол өнер мектебінде жалаңаш модель болып жұмыс істеді. Нью-Йоркте ол Уильям Карлос Уильямспен бірлесіп «Контакт» журналын шығарды, ол ұзаққа созылмады, бірақ Езра Паунд, Уоллес Стивенс, Марианна Мур, Х. Д., Кей Бойл және Марсден Хартлидің өлеңдерін жариялады. Келесі жылы ол бай ағылшын жазушысы Энни Виннифред Эллерманға, көбінесе Брайер деп танылатын, үйленгеннен кейін Парижге көшіп барды. Бұл неке ыңғайлы болды, ол Эллерманға, лесбиянкаға, Хильда Дулиттлмен қарым-қатынасын жалғастыруға мүмкіндік берді және МакАлмон өзін бисексуал деп жариялағаннан кейін оны қорғады: «Мен Микеланджело сияқты өзім бисексуалмын, менің кім білетіні маған маңызды емес». Эллерман 1927 жылы МакАлмоннан ажырасты. МакАлмон Джеймс Джойспен достық қарым-қатынаста болған «Улисс» романының қолжазбасын теріп, өңдеді. Парижге көшкеннен кейін МакАлмон жемісті жазушы болды, оның көптеген әңгімелері мен өлеңдері Оңтүстік Дакотадағы жастық шағындағы өміріне негізделген.

Байланыс нұсқалары

1922 жылы Джеймс Джойстің баспашысы Морис Дарентьермен бірге Дижон қаласында «Асығушылар тобы» атты әңгімелер жинағын жариялағаннан кейін, ол 1923 жылы қайын атасының қаржысына «Контакт» баспасын құрды. 1929 жылға дейін қызмет еткен «Контакт» басылымы Брайердің («Екі жаны»), Х.Д.-нің «Палимпсесті», Мина Лойдың «Айлық нұсқаулығы», Эрнест Хемингуэйдің алғашқы кітабы «Үш әңгіме және он өлең» (1923), Марсден Хартлидің, Уильям Карлос Уильямстың өлеңдері («Көктем және барлығы», 1923), Эммануэль Карневалидің өміріндегі жалғыз кітабы («Асыққан адам»), Форд Мэдокс Фордтың прозасы, Гертруда Штайннің («Америкалықтардың жасалуы», 1925), Мэри Баттстың («Сақиналардың күлі»), Джон Херрманның («Не болады»), Эдвин Ланхамның («Теңізшілерге немқұрайлы»), Роберт Коутстың («Қараңғылық жегіші»), Техас штатының мектеп мұғалімі Гертруда Бизлидің «Менің алғашқы отыз жылым» және Саикаку Ихараның «Самурайлар туралы әдемі әңгімелер» кітаптарын шығарды. МакАлмон Джуна Барнстың «Әйелдердің жылнамасы» кітабын басып шығаруға қаржы жұмсады. МакАлмонның ең маңызды және жақсы қабылданған туындыларының бірі – «Ауыл: он бес жыл ішінде болғандай» (1924) кітабы, ол американдық қаланың көңіл көншітпейтін бейнесін көрсетеді. Кітапта оның Юджин Видальге (кітапта Юджин Коллинз), Гор Видальдің әкесіне деген сезімі көрсетілген, ол онымен бірге Оңтүстік Дакота штатының Мэдисон қаласында өсті, бұл туралы Гор Видальдің 90-шы жылдардың ортасында жазған естеліктерінде, «Палимпсест» кітабында айтылған. Басқа туындыларына әңгімелер жинағы «А Companion Volume» (1923), автобиографиялық роман «Жасөспірімнен кейін» (1923), «Танымал әуе» («Қорқынышты ертегілер», 1925), поэзия жинақтары «Буынның портреті» (1926), «Жалғыз жоғалмаған» (1937), 1200 тармақты эпикалық поэма «Солтүстік Америка, болжамдар құрлығы» (1929) және оның естеліктері «Бірге генийлер: автобиография» (1938) кіреді. 1940 жылы МакАлмон АҚШ-қа оралды, Техас штатының Эль-Пасо қаласында өкпе ауруына емделді. Ол туған жерінде көп танылмаған күйде, 16 жылдан кейін Калифорниядағы Desert Hot Springs қаласында қайтыс болды. 1990 жылдары Эдвард Лоруссо МакАлмонның көркем туындыларының үш томын шығарды (көптегені алғаш рет американдық басылымдар болды): «Ауыл» (1924, 1990), «Жасөспірімнен кейін» (1923, 1991) және «Мисс Найт және басқалар» (1992), барлығы Нью-Мексико университетінің баспасынан жарық көрді. Эдвард Лоруссо сондай-ақ 2020 жылы «Жылаңаш шындық: Роберт МакАлмонның көркем әдебиеті» кітабын жариялады. МакАлмон Джон Глассконың 1920 жылдардағы Париждің алтын ғасыры туралы «Монпарнас естеліктері» кітабында кеңінен қамтылған, сол кезде жазушылар мен суретшілер қалаға ағылып келген. Оның әлеуметтік айналымы және Эрнест Хемингуэймен достығы Паула Маклейннің «Париж әйелі» романында талқыланады. 2007 жылы Гласско мен оның досы Грейм Тейлордың МакАлмонмен Парижде болған тәжірибелеріне негізделген «Парижтің түнгі құйрықтары» атты шығармасы жарық көрді. Бұрын жарық көрмеген кітап Йель мұрағатында сақталған қолжазбаға негізделген. МакАлмонның Гринвич Виллидждегі өмірі, Париждегі эмигранттық оқиғалары және Калифорниядағы соңғы жылдары туралы хаттар жинағы «Естен шығу хаттары» Эдвард Лоруссоның 2014 жылы жариялаған туындысы.

Көркем әдебиет

"Асыққан топ". n. p., n. d. Морис Дарантьер 1922 жылы Лионда басып шығарған. Қысқа әңгімелер.
"Серіктес том". Contact, Париж, 1923 жыл. Қысқа әңгімелер.
"Жасөспірім шағынан кейін". Contact, Париж, 1923 жыл. Қысқа әңгімелер.
"Ауыл: Он бес жыл ішінде болған оқиғалар". Contact, Париж, 1924 жыл. Роман.
"Ерекше әуе: Қорқынышты ертегілер". Contact, Париж, 1925 жыл [Суреті "Қара жібек шұлықтардың сыбсыры" деп қайта басылған, 1963 жыл].
"Шексіз аңшы және басқа да әңгімелер". Black Sun Press, Париж, 1932 жыл.
"Скарлетт Панси" (Роберт Скалли псевдонимімен), William Farro, Inc. (Roth), 1933 жыл.
Роберт Э. Кнолл: МакАлмон және жоғалған буын. Өзіндік бейнелеу. Небраска университеті, Линкольн, 1962 жыл.
"Мисс Найт және басқалар". Нью-Мексико университетінің баспасы, 1992 жыл.
"Париждің түнгі құмырсқалары". Иллинойс университетінің баспасы, 2007 жыл.
"La nuit pour adresse". Мод Симонно (Париж: Editions Gallimard, 2017 жыл).

Мемуарлары

Бірге генийлер. Secker & Warburg, Лондон, 1938 жыл. Мемуар. Бірге генийлер. Doubleday, Нью-Йорк, 1968 жыл (Кей Бойл қосымша тараулармен қайта жаңартылған).

Поэзия

Барлау. "Эгоист" баспасы, Лондон, 1921 жыл. "Бір ұрпақтың бейнесі". "Байланыс", Париж, 1925 жыл. Солтүстік Америка, болжамдар құрылығы. "Байланыс", Париж, 1929 жыл. Жалғыздықпен жоғалған жоқ. "Жаңа бағыттар" баспасы, Норфолк, КТ, 1937 жыл.

Мұра

Уильям Сароян 1971 жылы шыққан "74-ші Тэтбу көшесінен хаттар немесе Егер баруға тура келсе, бәріне сәлем айтыңыз" кітабында МакАлмон туралы әңгіме жазды. Чарльз Демут МакАлмонның "Абыройлы сырт: Қорқынышты ертегілер" атты туындысы бойынша акварель салған.