Кіріспе

Венгрия Корольдігінің округі, тарихи венгрлік округі.

Нитра округі (Nyitra vármegye; link=no; Comitatus Nitriensis;) – Венгрия Корольдігінің әкімшілік округі (comitatus) болған. Оның аумағы қазіргі Батыс Словакияда орналасқан.

География

Нитра округінің шекарасы Австрияның Моравия жерімен және Тренчин округімен, Турок округімен, Барс округімен, Комаром округімен және Позонь округімен ортақтасқан. Соңғы кезеңінде ол солтүстікте Морава өзенінен басталып, оңтүстікте Эрсекужвар (қазіргі Нове Замки) қаласына дейінгі жолақтан және Привигье (қазіргі Приевидза) қаласы маңындағы шалқадан тұрған. Ваг (қазіргі Вах) өзені округ арқылы ағып өткен. Оның ауданы 1910 жылға қарай 5519 км² құрады.

Елордалар

Округтің астанасы Нитра қамалы (Нитрай vár) болған, ал кейінгі орта ғасырдан бастап Нитра қаласы (қазіргі Нитра) астана болды.

Тарих

Нитра округінің алдыңғы түрі Ұлы Моравия дәуірінде 9 ғасырда болған болуы мүмкін. 1000 жыл шамасында Нитра графтығы Венгрия Корольдігінің алғашқы комитаттарының бірі ретінде құрылды. Оңтүстік бөлігі, Нитра қаласының ішінде, 1663 және 1685 жылдар аралығында Осман империясының Уйвар провинциясы ретінде басқарылды. Округ 1850 және 1860 жылдар аралығында жеке әкімшілік бірлік ретінде тоқтатылды, сол кезде ол Жоғарғы Нитра округіне (Тренчин округінің Бан ауданымен бірге) және Төменгі Нитра округіне (Барс округінің Озляны ауданымен бірге) бөлінді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Нитра округі жаңадан құрылған Чехословакияның құрамына кірді. Нитра округі (Nitrianska župa) 1923 жылға дейін бастапқы шекараларында сақталды, содан кейін оны ресми түрде XIV округ (Nitrianska) деп аталған «Нитра Ұлы округі» алмастырды. 1928 жылы Нитра округі, Словакиядағы басқа округтер сияқты, таратылды. Бірінші Словакия Республикасы кезінде округ қысқа мерзімге қайта құрылды (1940-1945), бірақ оның оңтүстік бөліктері 1938 жылғы қарашада Бірінші Вена сыйлығының нәтижесінде Венгрияның құрамына қосылды.

Демография

+ Халық саны ана тілі бойынша Санақ Жалпы словак мажар неміс Басқа немесе белгісіз 1880 370,099 263,409 (73,91%) 54,294 (15,23%) 36,503 (10,24%) 2,174 (0,61%) 1890 396,559 288,811 (72,83%) 69,498 (17,53%) 35,893 (9,05%) 2,357 (0,59%) 1900 428,296 312,601 (72,99%) 80,962 (18,90%) 32,370 (7,56%) 2,363 (0,55%) 1910 457,455 324,664 (70,97%) 100,324 (21,93%) 27,937 (6,11%) 4,530 (0,99%)

+ Халық саны дін бойынша Санақ Жалпы рим-католик лютерандық еврей кальвиншіл Басқа немесе белгісіз 1880 370,099 282,583 (76,35%) 52,273 (14,12%) 28,414 (7,68%) 6,668 (1,80%) 161 (0,04%) 1890 396,559 307,168 (77,46%) 54,703 (13,79%) 27,244 (6,87%) 7,339 (1,85%) 105 (0,03%) 1900 428,296 337,905 (78,90%) 57,203 (13,36%) 24,935 (5,82%) 8,035 (1,88%) 218 (0,05%) 1910 457,455 369,225 (80,71%) 56,676 (12,39%) 22,942 (5,02%) 8,238 (1,80%) 374 (0,08%)