Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жоғары тәуекелді, бірақ соңғы шара ретіндегі медициналық көмек.
High risk but last resort medical attention
medicine
Медицина саласында, "ерлік шаралар" дегені – емдеудің немесе терапияның кез келген курстары, олар адамның өмірін сақтап қалуға немесе ұзартуға бағытталған, тіпті осы емдеулер зиян келтіруі мүмкін болса да. Ерлік шаралар көбінесе өмірге қауіп төндіретін жағдайларда қолданылады, басқа барлық мүмкін емдеу әдістері таусылғанда немесе жақсырақ емдеу әдісі болмағанда. Бұл термин нақты анықталмаған, бірақ оны алдын ала күтім жоспарлау және өмір соңындағы күтім сияқты басқа да кең ұғымдармен байланыстыруға болады. Сөйлескенде адамдар жағдайдың қынжылуын білдіру үшін, мысалы, "соңғы үміт" сияқты басқа терминдерді де қолдануы мүмкін.
In the context of medicine, heroic measures refer to any courses of treatment or therapy aimed at saving or prolonging a person's life, despite the potential harm those treatments may cause. Heroic measures are almost always used in the scenario of life threatening situations, when all other viable treatment options have failed, or there is no better treatment option available. The term is not explicitly defined, but rather associated with other umbrella terms, such as advanced care planning and end of life care. In conversations, people may use other terms depending on the context, such as "a Hail Mary situation" to emphasize the desperate needs for such treatment.
ҚОЖ
Кардиопульмонарлық реанимация (КПР) – ерлік шараның кең таралған мысалы. КПР – адамның жүрегі тоқтағанда немесе тыныс алуы тоқтағанда қолданылатын, көкірекке қысым жасау және жасанды тыныс беруден тұратын, өмірді сақтап қалуға бағытталған шұғыл медициналық процедура. Денсаулық сақтау саласында КПР стандартты емдеу ретінде қарастырылса да, төтенше жағдайларда адам өмірін құтқарудың соңғы мүмкіндігі ретінде көрінеді. Егер адам жүрек тоқтауынан зардап шегіп, дереу медициналық көмекке қол жеткізе алмаса, КПР оны қайта тірілтудің жалғыз тиімді жолы болуы мүмкін. КПР-дың салдары ретінде кеуде сүйегінің, қабырғалардың сынуы, өкпеге соққы, артерияның жарылуы және қан кетуі мүмкін. Дегенмен, баламасы өлім болған жағдайда, КПР медициналық тұрғыдан қажет болуы мүмкін.
Cardiopulmonary resuscitation (CPR) serves as a popular example of a heroic measure. CPR is a potentially life saving emergency procedure involving chest compressions and rescue breathing, used when a person's heart stops beating or they are not breathing. While CPR can be considered a standard of care in the healthcare setting, it is often seen as a last ditch attempt to save a person's life in an emergency. If a person suffers cardiac arrest and is not near adequate medical attention, CPR can be seen as the only viable option to revive the person. Potential consequences of CPR include sternum fracture, rib fracture, lung contusion, artery rupture and hemorrhage, but nevertheless, CPR may be medically necessary when the alternative option is death.
Ампутациялар
Аяқ-қолды кесу – қаһармандық шара болып есептелуі мүмкін, бірақ қатаң шаралар қажет болатын жағдайларда осы шара қажеттілікке айналады. Егер аяқ-қол физикалық тұрғыдан қирап қалса немесе жөндеуге келмейтіндей зақымданса, науқасты құтқарудың жалғыз жолы – зардап шеккен аяқ-қолды алып тастау болуы мүмкін. Мысалы, диабетпен ауыратын адамдарда қандағы қант деңгейі үнемі жоғары болса, жүйке зақымдануы мүмкін. Бұл зақымдалған аймақты инфекцияға осал қылады, ал егер ауыр инфекция пайда болса және инфекциялаған аяқ-қолды алып тастамаса, ол организмнің қалған бөлігіне тарап, көбінесе өлімге алып келуі мүмкін. Қауіпті инфекцияларды емдемеген жағдайда да осыған ұқсас жағдай орын алады: аяқ-қолдың тіндері өле бастайды, инфекция организмге тараған кезде адамды сепсистен құтқарудың жалғыз жолы – ампутация. Дегенмен, ампутациядан кейін протез қолдану осы әдісті қаһармандық шара деп санамауға себеп болуы мүмкін, бірақ протезді пайдаланудың да шектеулері мен теріс салдары бар. Мұндай жағдайлар әсіресе медициналық көмекке қашықтықта орналасқан шалғай аймақтарда жиі кездеседі.
Amputations of limbs may be considered heroic measures, but necessary in situations which call for drastic measures. In the event that a limb gets physically crushed or is damaged beyond repair, the only way to save the patient may be to remove the affected limb. For example, persons with diabetes are at risk of nerve damage if they consistently have high blood sugar. This leaves the affected area at risk for infection, and if severe infection occurs and the infected limb is not removed, it can infect the rest of the body, which will most often lead to death. This is also the case with people who leave dangerous infections untreated: the tissue of that limb will begin to die, leaving amputation as the only way to save the person from sepsis as the infection spreads to the rest of the body. However, one can argue the use of a prosthesis after amputation would disqualify this method as an heroic measure, but there are also limitations and negative consequences to prosthesis use. This is more prevalent in isolated areas, where medical attention is very far away.
Қатерлі ісік пен өмірдің соңындағы жоспар
Кейде химиялық терапия мен сәулелену сияқты емдеу әдістері де ерлік шаралардың үлгісі болып саналады. Химиотерапия – бұл дәрілерді пайдаланып, тез өсетін жасушаларды, мысалы, қатерлі ісік жасушаларын жоюға бағытталған ем. Сәулелік терапияда жоғары энергиялы рентген сәулелері арқылы қатерлі ісік жасушалары өлтіріледі. Медицинада химиялық терапия мен сәулеленуді қатерлі ісікті емдеу үшін жиі қолданады. Бұл ем тиімді болғанымен, оның жанама әсерлері де бар – олардың кейбіреулері өте ауыр болуы мүмкін. Мысалы, химиялық және сәулелік терапияның жиі кездесетін жанама әсерлеріне шаршау, шаштың түсуі, құсу, жүрек ауруы, диарея, тері өзгерістері және тағы да басқалары жатады. Бұл жанама әсерлердің себебі – химиялық терапия мен сәулелену қатерлі ісік жасушаларын ғана емес, сонымен қатар дененің сау жасушаларын да өлтіреді. Осы емдердің салдарынан өкпе, бүйрек, жүйке, жүрек немесе көбелек мүшелері сияқты басқа органдарға зақым келтіру сияқты ауыр жанама әсерлер де пайда болуы мүмкін. Химиялық терапиядан кейін бірнеше жыл өткен соң екінші қатерлі ісік дамуы мүмкін. Көптеген жағдайларда, қатерлі ісікпен ауыратын адамдар тәжірибелік химиялық терапияның тиімсіз екенін анықтағаннан кейін, өмірдің соңына қатысты жоспарлау басталады, себебі бұл әдетте соңғы шара болып табылады. Өмірдің соңына қатысты жоспарлауды ерлік деп санауға бола ма деген пікірталас бар, өйткені ол адамның өмірін ұзартпайды немесе сақтап қалмайды, бұл жеңіліс туын көрсетуге ұқсас. Дегенмен, бұл мәселе әлі де маңызды, өйткені сәтсіз ерлік шаралары көбінесе өлімге алып келеді, себебі олар соңғы амал ретінде қолданылады. Онкологиялық қызметтерді ұсынатын мамандардың, барлық ерлік шараларға тырысқаннан кейін ғана өмірдің соңына қатысты жоспарлауды ұсынуға бейімділігіне қатысты алаңдаушылықтар бар, ал басқалары тәжірибелік химиялық терапия басталғанға дейін осы мәселеге көбірек назар аудару керек деп санайды. Көптеген паллиативтік күтімді жақтаушылар, тәуекелді тәжірибелік емдеуді немесе қауіпсіз емдеу жолын таңдау туралы шешім қабылдағанда, адамдарға осы күтімді қолжетімді нұсқа ретінде ұсынуға көбірек мән беру қажет деп есептейді.
Oftentimes, treatments like chemotherapy and radiation are also considered examples of heroic measures. Chemotherapy is a treatment that uses drugs to target and destroy rapidly growing cells, like cancer cells. Radiation therapy uses high energy x rays to kill cancer cells. In medicine, chemotherapy and radiation are commonly used to treat cancer. Though it can be a very effective treatment for cancer, it does not come without its side effects—some of which are more serious than others. For example, some common side effects of chemotherapy and radiation include: fatigue, hair loss, nausea and vomiting, diarrhea, skin changes, and more. These side effects occur because chemotherapy and radiation kill not only cancer cells, but also normal, healthy cells in the body as well. Some more serious side effects that can also occur as a result of these treatments is damage to other organs in the body like the lungs, kidneys, nerves, heart, or reproductive organs. It is even possible for a second cancer to develop many years after chemotherapy. Often when people with cancer find that experimental chemotherapies are unsuccessful, end of life planning begins to start since that is usually the last line of resort for the person. Although there are arguments on whether end of life planning should be considered heroic since it does not prolong or save a person's life, similar to throwing the surrender flag up in the air. However, the topic is still relevant as unsuccessful heroic measures will usually lead to certain death as they are last resort. There has been concern for Oncology providers preferring to introduce end of life planning later after attempting all heroic measures when others argue that it should be emphasized before experimental chemotherapy starts Many palliative care advocates argue that more emphasis should be placed offering this care as a viable option for people when deciding whether to try riskier experimental treatments or opt for a safer route of care.
Этикалық ескертулер
Көп жағдайда адам өмірінің соңына таяған кезде қаһармандық шаралар қолдану туралы мәселе көтеріледі. Көптеген денсаулық сақтау ұйымдарының қызметкерлері өмірінің соңына таяған адамдармен «өмір соңы жоспарлау» – яғни, алдын ала күтім жоспарлау туралы сөйлесіп, сол адамға қандай ем көрсетілгенін дұрыс түсінуге тырысады. Өмір соңы күтімі үшін емдеу жоспарын таңдағанда жеке адамдар, отбасылар және денсаулық сақтау командалары көптеген факторларды ескеруі керек. Адамның өмірінің соңы туралы әңгіме осы адамдарға, отбасы мүшелеріне және денсаулық сақтау ұйымдарының қызметкерлеріне ауыр тиюы мүмкін, сондықтан өмірінің соңы жақындаған адамға қандай ем жақсырақ екендігі туралы олардың арасында түсініспеушіліктер туындауы ықтимал. Алдын ала күтім жоспарлау жеке адамдар үшін қиын болуы мүмкін, бірақ бұл отбасылар мен денсаулық сақтау ұйымдарының қызметкерлері үшін, егер адам өзінің шешімін қабылдауға қабілетсіз болса, емді және қаһармандық шараларды қолдану кезінде пайдалы құрал болуы мүмкін. Жалпы, біреудің өмірін сақтап қалу үшін қаһармандық шаралар жасау, қарапайым емдеуге қарағанда көбірек шығынға түседі. Осының өзі адам өмірінің құнына қатысты сұрақтар мен алаңдаушылықтар тудырады және бұл фактор өмір соңы жоспарлау кезінде ескерілуі керек пе деген мәселені көтереді. Сонымен қатар, өмір соңында жасалатын қаһармандық шаралар көбінесе агрессивті болып келеді және емнен кейінгі өмір сапасы туралы алаңдаушылық тудырады, егер өмірді сақтап қалу үшін осы сападан бас тартуға тұрарлық болса. Қаһармандық шараларды қолдану туралы шешім қабылдау, егер күтімге алынған адам бала болса, одан да қиын болуы мүмкін. Бұл барлық тараптар үшін қиын кезең болғандықтан, денсаулық сақтау ұйымдарының қызметкерлері мен ата-аналар балаға қандай күтім көрсетілетіні туралы өзара түсіністікке ие болуы керек. Егер кәмелетке толмаған бала жеткілікті жастағы және қабілетті болса, ол шешім қабылдау процесіне мүмкіндігінше қатысуға тиіс, ал ата-аналары мен денсаулық сақтау ұйымдарының қызметкерлері баланың шешімдерін құрметтеуі керек. Қаһармандық шараларды қолдану туралы шешім қабылдағанда, күтушілер мен ұйымдар балаға тиімділігі емнің ықтимал ауыртпалықтарынан асып түсетін емдеуді қарастыруы керек. Егер емнің бала үшін ең жақсы таңдау болатынына қатысты пікірлер болса, ұйымдар мен күтушілер олардың жүргізе жатқан емді «бала үшін» немесе «балаға» жасап жатқандығын ойластыруы керек. Дегенмен, баланың өмірінің соңына таман, денсаулық сақтау командаларының жазылу үмітіне орын қалдыруы маңызды, өйткені бұл бала мен оның отбасының өмір сапасын жақсарта алады.
Oftentimes, the use of heroic measures is considered when a person is nearing the end of their life. Many healthcare providers try to work with individuals nearing the end of life to discuss ‘end of life planning”, also known as advanced care planning, to get a better understanding of the treatment that person would like to receive. There are many factors that individuals, families, and healthcare teams must consider when choosing a treatment plan for end of life care. The topic of a person's end of life can be a very difficult subject for these individuals, family members, and healthcare providers to discuss, so there can often be misunderstanding between these parties on what type of treatment is best for the person nearing end of life. Advanced care planning may be difficult for individuals to consider, but it can be a useful tool for families and healthcare providers when determining treatment and the use of heroic measures in the case when the individual is no longer able to make a decision themselves. Generally, taking a heroic measure in attempts to save someone's life towards the end is more costly than pursuing non heroic measures for treatment. Overall, this raises questions and concerns regarding the cost of a person's life and if this is a factor that should be taken into consideration during end of life planning. Additionally, heroic measures taken during end of life tend to be more aggressive and raises concerns about quality of life after and if that is worth being compromised to save a life. The considerations regarding the use of heroic measures can be even more difficult to decide on when the individual receiving care is a child. Since this can be a very challenging time for all parties involved, healthcare providers and parents need to have a mutual understanding of what care will be provided for the child. In cases where a minor is old enough and competent, they should be involved in the decision making process to the best of their ability with parents and healthcare providers respecting the decisions of the child. When making the decision over the use of heroic measures, caregivers and providers should consider treatments in which the benefits to the child outweigh the potential burdens treatment will cause. If there is discourse on whether a potential treatment may be the best choice for the child, providers, and caregivers should consider whether the treatment they will be performing is being done “for the child” or “to the child”. Nevertheless, when facing the potential end of life of a child, it is important for healthcare teams to still leave room for hope for recovery as this can improve quality of life for children and their families at end of life.