Кіріспе

Кемелдің түрі

Ceratomia catalpae, катальпа сфинксі – Sphingidae тұқымдасына жататын кемел. Бұл түрді алғаш рет Жан Батист Бойсдувал 1875 жылы сипаттаған. Басқа да кең таралған атаулары – Катаваба құрты немесе Катальпа сфинксі.

Ауқым

Ceratomia catalpae Солтүстік Американың оңтүстік-шығысының тумасы және осы аймақта өсетін катальпа ағаштарында кездеседі. Оны Мэн штатынан батысқа Айоваға дейін, оңтүстікке Флорида, Перс шығанағы штатары мен Техасқа дейін табуға болады.

Өмірлік цикл

Жұмыртқа салынғаннан бастап қуыршаққа айналуға дейін шамамен төрт апта өтеді. Егер бірнеше ұрпақ пайда болса, қуыршақтар екі апта ішінде немесе жағдайлар қолайлы болғанда шығады. Ересек C. catalpae-нің денесі личинкаларының жарқын түстерін мұра етпейді. Олардың түсі қара қоңыр, личинка кезеңіндегі әсемдігі жоқ.

Жұмыртқа

Жұмыртқалар мөлдір, сүтті ақ, жасыл немесе сары түсті, диаметрі шамамен 0,5 мм овал пішіндес болады. 100-1000 жұмыртқадан тұратын топтар жапырақтардың төменгі жағына, ал кішірек топтар катальпа ағашының бұтақтарына түсіріледі. Жұмыртқалар жұмыртқа салынғаннан кейін 5-7 күнде инкубацияланып, шатынады.

Ұрық

C. catalpae личинкалық сатысы катальпа немесе катаваба құрты деп аталады. Жұмыртқадан жаңа шыққанда личинкалар өте ақшыл болады, бірақ соңғы жастарында қараңғыланады. Сары күлдіршіндердің арқасынан қара жолақ және бүйірлерінде қара нүктелер болады. Сондай-ақ, қара жолақтардың аз байқалатын немесе мүлдем жоқ болатын, оның орнына ақ түс келген "ақшыл" фазасы да бар. Олардың ұзындығы шамамен 7-8 см-ге жетеді және солтүстік катальпаның, ал көбінесе оңтүстік катальпаның жапырақтарымен қоректенеді, олар катаваба немесе үнді бұршақ ағаштары деп те аталады. Балықшылар оларды әдемі жем деп санайды.

Құс

Басқа Sphingidae-лер сияқты, Ceratomia catalpae өзінің бесінші және соңғы жайылмасынан кейін қуыршақтану үшін жерге көміледі. Личинкалар катальпа ағашынан шығып, жерге түсіп, қуыршақтану үшін жарайтын жер іздейтін "саяхаттау" кезеңіне өтеді. Содан кейін личинкалар бесінші жайылмасының терісін түсіріп, қуыршақ терісін ашады, ол бастапқыда жұмсақ және көлденең болады, бірақ кейіннен сыртқы факторлардан қорғану үшін ақшыл қоңыр түске қатаңдайды.

Ересектер

Ересек катальпа сфинксі қоңыр түсті, көкірегін айнала қоршаған қара қоңыр немесе қара түсті дөңгелек жолақпен. Әрбір алдыңғы қанатының ортасына қарай кішкентай қара белгісі және ұяшығында ақ нүктесі бар. Дененің ұзындығы шамамен 30 мм. Қанатының ені 65–95 мм.

Адамға арналған

C. catalpae қаусырмалары шабақ, ақбас және сом балықтарын аулау үшін тірі жем ретінде пайдаланылады.