Кіріспе
Туберкулезді тудырмайтын кейбір бактериялар. Туберкулезді емес микобактериялар (ТЕМ), сондай-ақ қоршаған орта микобактериялары, аттипикалық микобактериялар және туберкулезден басқа микобактериялар (ТБЕБ) деп те аталады, туберкулезді немесе мәйекті / Хансен ауруын тудырмайтын микобактериялар болып табылады. ТЕМ туберкулезге ұқсас өкпе ауруларын тудыруы мүмкін. Микобактериоз – бұл осы аурулардың кез келгені, көбінесе туберкулезді есепке алмау үшін қолданылады. Олар көптеген жануарларда, соның ішінде адамдарда кездеседі және әдетте топырақ пен суда табалады.
Nontuberculous mycobacteria (NTM), also known as environmental mycobacteria, atypical mycobacteria and mycobacteria other than tuberculosis (MOTT), are mycobacteria which do not cause tuberculosis or leprosy/Hansen's disease. NTM are able to cause pulmonary diseases that resemble tuberculosis. Mycobacteriosis is any of these illnesses, usually meant to exclude tuberculosis. They occur in many animals, including humans and are commonly found in soil and water.
Кіріспе
Микобактериялар – диагностика және емдеу мақсатында үш негізгі топқа жіктелетін ұсақ, таяқша тәрізді бациллалар отбасы: туберкулезді қоздыратын Mycobacterium tuberculosis complex: M. tuberculosis, M. bovis, M. africanum, M. microti және M. canettii; Хансен ауруын, сондай-ақ, мәйіс ауруын қоздыратын M. leprae және M. lepromatosis; туберкулезге ұқсас өкпе ауруларын, лимфаденитті, тері ауруларын немесе тараған ауруларды тудыруы мүмкін басқа микобактериялар (НТМ). 150-ден астам НТМ түрлері сипатталғанымен, өкпе инфекциялары көбінесе Mycobacterium avium complex (MAC), Mycobacterium kansasii және Mycobacterium abscessus (суретті қараңыз) тудырады.
Mycobacterium tuberculosis complex, which can cause tuberculosis: M. tuberculosis, M. bovis, M. africanum, M. microti and M. canettii
M. leprae and M. lepromatosis, which cause Hansen's disease, also called leprosy
Nontuberculous mycobacteria (NTM) are all the other mycobacteria that can cause pulmonary disease resembling tuberculosis, lymphadenitis, skin disease, or disseminated disease. Although over 150 different species of NTM have been described, pulmonary infections are most commonly due to Mycobacterium avium complex (MAC), Mycobacterium kansasii, and Mycobacterium abscessus (see image).
Эпидемиология
НТМ қоршаған ортада, әсіресе ылғалды топырақтарда, батпақтарда, ағыстарда, өзендерде және теңіз жағалауларында кең таралған. НТМ-нің әртүрлі түрлері әртүрлі ортаны қалайды. Адамның ауруға шалдығуы қоршаған ортамен байланысты деп есептеледі. Туберкулез бен мәйіске қарағанда, НТМ-нің жануардан адамға немесе адамнан адамға жұғуы сирек кездеседі. НТМ аурулары көптеген өнеркәсіптік дамыған елдерде кездеседі, мұнда аурушаңдық 100 000 адамға 1,0-1,8 жағдайды құрайды. Жақында жүргізілген зерттеулер, соның ішінде Канаданың Онтарио штатында жасалған зерттеу, аурушаңдықтың одан да жоғары екенін көрсетеді. Өкпе НТМ-і кейбір сарапшылардың пікірінше, АҚШ-та туберкулезге қарағанда кем дегенде он есе жиі кездеседі, жылына кем дегенде 150 000 жағдай тіркеледі. НТМ ауруларының көпшілігі Mycobacterium avium complex немесе қысқаша MAC, M. abscessus, M. fortuitum және M. kansasii түрлерімен байланысты. M. abscessus жиірек кездеседі және емдеуі қиын. Мейо клиникасының зерттеушілері Миннесота штатының Олмстед округі тұрғындары арасында жүргізілген зерттеуде 1980 мен 2009 жылдар аралығында терідегі НТМ инфекциясының үш есеге артқанын анықтады. Ең көп таралған түрлер: 45% - M. marinum, ал 32% - M. chelonae және M. abscessus. Жұққан бояумен татуировка жасау салдарынан M. chelonae инфекциясының ошақтары Ұлыбритания мен АҚШ-та тіркелген. Жылдам өсетін НТМ-дер катетерлік инфекцияларға, ЛАСИК операциясынан кейін, тері мен жұмсақ тіндерде (әсіресе косметикалық хирургиядан кейін) және өкпе инфекцияларында кездеседі.
Патогенез
НТМ ауруының ең көп кездесетін клиникалық көрінісі – өкпе ауруы, бірақ лимфалық, тері/жұмсақ тіндер және таралып кеткен аурулар да маңызды. Клиникалық белгілер көлемі мен қарқындылығы жағынан әртүрлі болуы мүмкін, бірақ көбінесе созылмалы жөтел, көбінесе іріңді қақырыспен бірге байқалады. Гемоптизия да болуы мүмкін. Жүйелік белгілерге әлсіздік, шаршау және аурудың салдарынан салмақ жоғалту жатады. M. abscessus тудырған өкпе инфекциясын диагностикалау үшін симптомдардың, радиологиялық өзгерістердің және микробиологиялық зертханалық талдаулардың болуы қажет. Лимфаденит түрлі түрлердің әсерінен туындауы мүмкін, бұл түрлерге байланысты географиялық орналасуы өзгереді, бірақ MAC бүкіл әлемде басты себеп болып табылады. Науқастардың көпшілігі 5 жасқа дейін болады, бірақ БЦЖ вакцинасын алған балаларда бұл жағдай сирек кездеседі. Ауруның емделу ықтималдығы жоғары. НТМ инфекциясынан туындаған жұмсақ тіндер ауруларына жарақаттан кейінгі абсцестер (жылдам өсетін микобактериялардың салдарынан), жүзу бассейні грануломасы (M. marinum тудырады) және Бурули жарасы (M. ulcerans немесе M. shinshuense тудырады) жатады. Жарақаттан кейінгі абсцестер көбінесе инъекциядан кейін пайда болады. Таралып кеткен микобактериялық ауру 1980 және 1990 жылдардың басында АҚШ және Еуропадағы ЖИТС қоздырғышымен ауырған науқастарда жиі кездесетін, бірақ дамыған елдерде жоғары тиімді антиретровирустық терапия енгізілгеннен кейін осы аурудың көрсеткіштері төмендеді. Бұл ауру бүйрек трансплантациясынан кейін де дамуы мүмкін.
Диагностика
Оппортунистік микобактериялардың диагностикасы патогеннің клиникалық және радиологиялық белгілерімен сәйкес келетін қайталама оқшаулануы мен идентификациясы арқылы қойылады. М. туберкулезге ұқсас, туберкулез емес микобактериялардың көпшілігі микроскоппен көрініс береді және Лёвенштейн-Дженсен ортасында өседі. Көптеген анықтамалық орталықтар қазір түрді анықтау үшін 16S рибосомалық РНК-ны кодтайтын гендегі реттілік айырмашылықтарды анықтау сияқты нуклеин қышқылына негіделген әдіс қолданады. Өкпе NTM ауруын диагностикалау үшін пациенттің өкпесінен микобактерияны анықтау және өкпелердің жоғары ажыратымды КТ скани жасауы қажет.
Зерттеу
Француз зерттеушілері 2008 жылдың наурыз айында M. abscessus геномын толық секвенциялады. Геном https://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?db=genome&cmd=search&term=abscessus мекенжайында қолжетімді.