Кіріспе

Шағын масштабтағы геноцидтік құрамдас бөліктері бар қырғындар

Лео Купер (1908–1994) геноцидтік құрамдас бөлігі бар, бірақ Руанда геноциді сияқты геноцидтерге қарағанда кіші масштабта жасалған оқиғаларды сипаттау үшін «геноцидтік қырғын» терминін енгізді. Роберт Мелсон сияқты басқалар да ұқсас айырмашылық жасайды, геноцидтік қырғынды «жартылай геноцид» деп атайды. Бен Кирнан «Қан мен топырақ» атты кітабында империялық державалар өз империяларындағы қиын-қыстау азшылықтарды бақылау үшін жиі геноцидтік қырғындар жасағанын айтады. Мысалы, ол 68 жылы Еврейлер-Рим соғысына қатысқан яһудилерді қолдап, Александрияда көтеріліс шығарған яһудилерді басу үшін Мысырға жіберілген екі рим легионының әрекеттерін сипаттайды. Рим әкімі Тиберий Юлий Александр екі легионға яһудилердің тұрғын ауданын қырғынмен жоюға бұйрық берді, бұл бұйрық сөзсіз орындалды, жасы мен жынысына қарамай ешкім аман қалмады. Александр, өлтірілмегендердің жалбарынуын естіп, оларға аянып, шамамен 50 000 адам өлтірілгеннен кейін қырғынды тоқтатуға бұйрық берді. Кирнанның пікірінше, геноцид сияқты құрып-жою әрекеттері мемлекет тарапынан ұйымдастырылуы міндетті емес. Осы пікірін растау үшін ол бірнеше оқиғаны келтіреді: 1577 жылы Скай аралынан шабуыл жасаған МакЛеод кланының мүшелері Эйгг аралының барлық тұрғындарын Франсис үңгірінде қырғынға ұшыратқан, ал келесі жылы МакДональд кланының мүшелері МакЛеод қауымын Трампэн шіркеуінде өртеп жіберген кездегі жазалау шабуылы. 2002 жылдың 27 ақпанында Аёдхьядан қайтып келе жатқан индус паломниктерінің пойызында мұсылман сатушыларымен туысқан даудан кейін пойыз өртеніп, 59 адам (9 ер адам, 25 әйел, 25 бала) қаза тапты (өрт кездейсоқ болды деп есептелді, бірақ өртеуге қатысты деген күдік бар). Келесі күні және одан кейінгі екі күнде Гуджараттағы тәртіпсіздіктер салдарынан 790 мұсылман мен 254 индус қаза тапты. Кирнан кейбір геноцидтік қырғындар Геноцид туралы конвенциямен қамтылмаған топтарға қарсы жасалатынын, мысалы, саяси партияның немесе әлеуметтік топтың мүшесі болуын, бірақ олар жергілікті заңдармен және адамзатқа қарсы қылмыстарды қылмыстық деп санайтын халықаралық шарттармен қамтылатынын айтады. Дегенмен, ол геноцид туралы конвенцияға кірмейтін топтарға қарсы жасалған қырғындар, және қылмыскерлердің геноцид жасау ниеті болмаған жағдайлар – сұр аймақ екенін мойындайды. Уильям Шабас геноцидтік қырғынның халықаралық құқық бойынша адамзатқа қарсы қылмыс екенін, сондай-ақ қарулы қақтығыс кезінде соғыс заңдары бойынша қылмыстық құқық бұзушылық екенін атап өтеді. Алайда, ол жеке әрекеттер үшін халықаралық қудалау Рим статутының (Халықаралық қылмыстық сотты құрған) аясында қарастырылмайтынын, себебі адамзатқа қарсы қылмыс «кең таралған немесе жүйелі» болуы керек, ал соғыс қылмыстарының көбінесе жеке қылмыстан жоғары шегі болуы тиіс, «әсіресе егер ол жоспардың немесе саясаттың бөлігі ретінде немесе осындай қылмыстардың кең ауқымды жасалуының бөлігі ретінде жасалған болса». Ирвинг Луис Хоровиц Купердің тәсілін сынап, Купердің Үндістанның бөлінуі кезінде және Солтүстік Ирландиядағы қақтығыстар кезінде болған қауымдық зорлық-зомбылықты сипаттау үшін «геноцидтік қырғын» терминін қолдануын мысалға келтіреді. Хирш былай дейді: «Діни бәсекелестік пен қақтығыстар аясында оларды геноцид деп атау геноцид ұғымын әлсіретіп, оны ұлттық, діни немесе нәсілдік топтар арасындағы кез келген қақтығысқа теңеумен байланыстырады».

Анықтамалар

Бұл геноцидті қырғынның ғылыми анықтамаларының тізімі, бұл терминді Лео Купер енгізді. Күн Автор Анықтама1982 Лео Купер Геноцидтік қырғын, әдетте бір топтың бөлігін – ерлер, әйелдер және балаларды жою арқылы көрінеді, мысалы, толық ауылдарды құрту сияқты.1994 Израиль Чарни Геноцидтің жалпы анықтамасында көрсетілгендей, бірақ бұқаралық өлтірулер кішкентай масштабта, яғни, өлтірілген адамдардың саны аз.2007 Бен Киернан Бұл жетінші санат, 1948 жылғы конвенцияда нақты көрсетілмеген, белгілі бір жергілікті немесе аймақтық қауымдастыққа бағытталған, олардың үлкен топқа жататындығы үшін таңдалған, қысқа мерзімді, шектеулі өлтіру эпизодтарын қамтиды.