Кіріспе

Жапондық корпоративтік рэкетшілер (総会屋) (кейде "корпоративтік күзетшілер", "жиналысқа қатысушылар" немесе "корпоративтік шантажшылар" деп аударылады) – Жапонияға тән, көбінесе якузамен байланысты, компаниялардан ақша талап ететін немесе компанияларды және олардың басшылығын, әдетте жылдық жиналыста (総会) жария түрде қаралап, қорқытып шантажтайтын мамандандырылған рэкетшілер. Егер компания төлем жасаса, олар қорқыту арқылы немесе жиналысты бұзу арқылы компанияға зиян келтіретін басқалардың әрекеттерін болдырмауға тырысады. Соңғы жылдары олардың саны азайды, 2023 жылы шамамен 150 рэкетші болды, олардың 30-ы топта, ал 120-ы жеке жұмыс істеді.

Тарих

19 ғасырдың соңында пайда болды. Осы кезде басқарудың шексіз жауапкершілігі, қамысулар мен дау-дамайлар туған жағдайда, менеджерлердің жеке мүлкін қауіпке тікелей ұшыратты. Сондықтан басқару мұндай қамысулардың қаупін азайту үшін "көлеңкелі топтарды" жалдады. Жапон заңдары шектеулі жауапкершілікті енгізгенімен, менеджерлердің жеке тәуекелін азайта отырып, бұл топтар гүлденуді жалғастырды және көбінесе қиын мәжілістерді уыстау үшін пайдаланылды. Осы тұрғыдан алғанда, оларды Америкадағы корпоративтік адвокаттармен салыстыруға болады. 1984 жылы заң акционерлер жиналысына қатысу үшін ең төменгі акция мөлшерін (50 000 иена) белгілеп, осы топтардың қаупін азайтуға алғашқы қадам жасады, бұл олардың санының бірте-бірте азаюына әкелді. Бұған жауап ретінде, бұл топтар жалған компаниялар құрып, жүк көліктеріне орнатылған динамиктер арқылы ұятты компания құпияларын, шын немесе жоқ, жариялап, компаниялардан ақша талап ете бастады.

Акционерлердің жиналысын бұзады

Жеке тұлға акционерлер жиналысына қатысу үшін бірнеше компаниядан жеткілікті мөлшерде акция сатып алады. Олар жиналысты бұзып (және компанияның беделін түсіріп), талаптары орындалғанға дейін оны шарлайды. Осы үшін олар компанияны алдын ала егжей-тегжейлі зерттеп, құқық бұзушылықтар немесе басқа да құпия ақпаратты анықтап, содан кейін басшылықты шантаж жасайды, осы мәселелер акционерлер жиналысында немесе басқа жерде талқыланбауы үшін. Көбінесе олар компанияның жоққа шығаруы қиын болатын, ойдан шығарылған мәселелерді де ойлап табады. Қазіргі заманғы белсенділер өз мақсаттарына жету үшін басқа да ұқсас әдістерді қолданады. Мысалы, императорды мақтап, шу көтеріп, сауда орындарында тәртіпсіздік тудыратын және ақы төленіп кетуге мәжбүр етілетін "Конфуцийшілер" сияқтылары.

Басқа бұзылулар

Сонымен қатар, олар жалған топтар құрып, жүк көліктеріне орнатылған динамиктер арқылы компаниялардан ақша талап ету мақсатында, шын немесе жоқ, ұятты компания құпияларын жариялайды. Осындай атмосферада олар гүлдеуге мүмкіндік алады. Дегенмен, Жапония нарығында дерегуляцияға бағытталған үрдіс күшейіп келе жатқандықтан, олар үшін бизнес ортасы күннен-күнге қиындап барады.