Кіріспе
Фулла (көне норвеж: Fulla, мүмкін «мол») немесе Волла (көне жоғары неміс тілі: Volla, «толығу») – герман мифологиясындағы қадірлі құдай. Норвеж мифологиясында Фулла алтын белдік тағып, Фригг құдайына тиесілі күлді сақтау жәшігі мен аяқ киімдерін күтіп бағады, сонымен қатар Фригг Фуллага өз құпияларын сеніп айтады. Фулла туралы мәліметтер 13 ғасырдағы ежелгі дәстүрлі көздерден жинақталған «Поэтикалық Эдда», 13 ғасырда Снорри Стурлусон жазған «Прозалық Эдда» және скальдиялық поэзияда кездеседі. Волла (Фолла) 10 ғасырда көне жоғары неміс тілінде анонимді түрде жазылған «Атты емдеу» Мерсебург дұғасында айтылады, онда ол Фолдың жараланған биесін емдеуге көмектеседі және Фриггтің қарындасы ретінде танылады. Ғалымдар осы құдайдың мағынасы туралы әртүрлі теориялар ұсынды.
Fulla (Old Norse: , possibly 'bountiful') or Volla (Old High German, 'plenitude') is a goddess in Germanic mythology. In Norse mythology, Fulla is described as wearing a golden band and as tending to the ashen box and the footwear owned by the goddess Frigg, and, in addition, Frigg confides in Fulla her secrets. Fulla is attested in the Poetic Edda, compiled in the 13th century from earlier traditional sources; the Prose Edda, written in the 13th century by Snorri Sturluson; and in skaldic poetry. Volla (Folla) is attested in the "Horse Cure" Merseburg Incantation, recorded anonymously in the 10th century in Old High German, in which she assists in healing the wounded foal of Phol and is referred to as Frigg's sister. Scholars have proposed theories about the implications of the goddess.
Атауы
Ежелгі скандинав тіліндегі Фулла есімі "молшылық" деп аударылған. Ол протогерман тілінен шыққан *fullōn ("толықтық, көптік"; готикалық fullo 'толықтық', Ескі Жоғары Германия тілі folla 'көптік') сөзінен туындайды, өзі *fullaz ('толық'; сондай-ақ Ескі Норвеж тілі fullr, готикалық fulls, Ескі Жоғары Германия тілі foll, барлығы "толық" деген мағынаны білдіреді) сөзінің туындысы. Соңғысы прото-үнді-еуропа тілінен шыққан *plh₁ nó ("толған, толық"; санскрит pūrṇá 'толық', литва тілі pìlnas, Ескі Славян тілі plьnь 'толған, толық') сөзінен, *pelh₁ ("толтыру") етістік түбірінің өткен шақ шақырған түрінен пайда болған.
Эдда прозасы
Гилфагиннинг кітабының 35-тарауында 16 асынжурдың қысқаша сипаттамалары келтірілген. Хай Фулланы бесінші ретінде тізімдейді, Гефюн құдайы сияқты, Фулла да бойжеткен, шашы еркін ағып, басына алтын лента тағылған. Хай Фулланың Фриггтің эскиін алып жүретінін, Фриггтің аяқ киімдерін сақтайтынын және Фригг Фуллаға құпияларын сеніп айтатынын сипаттайды. Гилфагиннингтің 49-тарауында Хай, Балдр мен Нанна құдайлардың қазасынан кейін, құдай Гермодр оларды Hel әлемінде қайтару үшін келісімге келеді. Hel, сол аттас әлемнің билеушісі, Гермодрға Балдрды қайта тірілтудің жолын айтады, бірақ іс біткенше Балдр мен Наннаға кетуге рұқсат бермейді. Дегенмен, Хел Балдр мен Наннаға тірілерге сыйлық жіберуге мүмкіндік береді; Балдр Одинге Драупнир сақинасын, ал Нанна Фриггке зығырдан тігілген көйлек пен «басқа да сыйлықтарды» жібереді. Осы «басқа сыйлықтардың» ішінде Хай Фуллаға арналған сақинаны ғана есімдерін айтады. «Скальдскапармал» кітабының бірінші тарауында Фулла Эгирге арналған кешкі тойға қатысқан сегіз асынжурдың бірі ретінде тізімделеді. Skáldskaparmál кітабының 19-тарауында Фриггті атаудың поэтикалық тәсілдері келтірілген, соның бірі – оны «Фулланың патшайымы [ ]» деп атау. 32-тарауда алтынды сипаттау үшін поэтикалық тіркестер келтірілген, соның бірі – «Фулланың бас киімі». 36-тарауда скальд Эйвиндр скальдаспиллирдің еңбегінен Фулланың алтын бас киімі туралы («Фулланың кірпіктерінің алаңындағы [алтын] күн батуы [ ] жарқырады») үзінді келтірілген. Фулла «Прозалық Эддада» 75-тарауда соңғы рет есімдерін табады, онда ол 27 асынжурдың тізімінде кездеседі.
Теориялар
Энди Орчард Мерсебург дұғасында Балдрдың Волламен бірге көрінуін "қызықты" деп бағалайды, себебі Фулла – үш қасиетті құдайдың бірі (қалған екеуі Балдрдың анасы Фригг және оның әйелі Нанна), Балдр Хельден оларға арнайы сыйлықтар жібереді. Джон Линдоу Фулла есімінің "толығу" мағынасын білдіретінін, сондықтан оның құнарлылықпен байланысы болуы мүмкін екенін айтады. Рудольф Симек Снорри Гилфагининде Балдрдың Хельден Фуллаға алтын жүзік жібергенін атап өткенімен, "бұл оның Балдр мифосында қандай да бір рөл атқаратынын дәлелдемейді, тек Снорридің оны алтынмен байланыстырғанын көрсетеді", – дейді, себебі Фулламен алтынды байланыстыратын поэзиялық тіл бар. Симек Фулла 10 ғасырда ақындар поэзиясында пайда болғандықтан, ол "кез келген уақытта берекенің кейінгі бейнесі" болмауы мүмкін, бірақ ол Мерсебург дұғасындағы Волламен бірдей болуы ғажап емес дейді. Симек Фулланың кім екені белгісіз екенін, ол тәуелсіз құдай немесе Фрейя немесе Фригг сияқты құдайлардың бірі болуы мүмкін екенін қосады. Джон Найт Босток Фулланың бір кезде Фриггтің бір қыры болғаны туралы теориялар бар екенін айтады. Осыған байланысты, Синтхгунт пен Сунна қасиетті құдайлары арасында да осындай жағдай болған деген теория пайда болды, себебі олар екі бөлек тұлға емес, бір-бірінің бір бөлігі ретінде қарастырылған болуы мүмкін. Хильда Эллис Дэвидсон Гефюн, Гердр, Фулла және Скади қасиетті құдайларының "солтүстіктегі ежелгі дәуірдің маңызды құдайларын бейнелейтінін, бірақ Снорри материал жинаған кезде олар туралы көп нәрсе есте қалмағанын" мәлімдейді. Дэвидсон сонымен қатар осы қасиетті құдайларды бір Ұлы Құдайдың қырлары ретінде қарастыруға болатынын атап көрсетеді. Дэвидсон Фулла мен Волланы "Снорри ақындарда айтқан құдайларға қатысты сирек кездесетін сілтемелерден пайда болған шамалы белгілі тұлғалар деп атайды, бірақ олар Скандинавиядағы құдайлар арасында бір кезде үш буын құнарлылық және егін жинау құдайлары болғанын көрсетеді".