Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Амара (ٱلْعَمَارَة), сондай-ақ Амара деп те жазылады, Ирактың оңтүстік-шығысындағы қала. Бағдадтан оңтүстікке қарай Тигр өзенінің жанында, Иран шекарасынан шамамен 50 км (31 миль) қашықтықта орналасқан. Тигр және Евфрат өзендері арасындағы батпақты жерлердің солтүстік ұшында жатыр. 2002 жылы халық саны шамамен 340 000 адамды, 2005 жылы 420 000 адамды, ал 2020 жылы 1 100 000 адамды құрады. Амара – Мейсан провинциясының орталығы. Айналасындағы ауыл шаруашылығы аймағы үшін маңызды сауда орталығы болып табылатын қала тоқыма және күміс бұйымдарымен әйгілі. Солтүстік Амарада бидай мен арпа сияқты қысқы астық дақылдары, сондай-ақ қой және жылқы сияқты мал өндіріледі.
Amarah (ٱلْعَمَارَة), also spelled Amara, is a city in south eastern Iraq, located on a low ridge next to the Tigris River waterway south of Baghdad about 50 km (31 mi) from the border with Iran. It lies at the northern tip of the marshlands between the Tigris and Euphrates. It had a population of about 340,000 in 2002, 420,000 in 2005, and 1,100,000 in 2020. Amarah is the seat of the Maysan Province. A major trading center for the surrounding agricultural area, the city is known for woven goods and silverware. The staple economic goods produced in northern Amarah are winter cereals such as wheat and barley, as well as animals such as sheep and horses.
Тарих
Қала 1860 жылдары Осман империясының әскери бекінісі ретінде салынған. Империя осыдан соғысып жатқан Бану Лам және Аль Бу Мухаммад тайпаларын бақылауға тырысты. 1958 жылғы революцияға дейін Амара феодалдық жүйесімен белгілі болды, жергілікті иеленушілер жеке жасақтарды ұстады. Сегіз жылдық Иран-Ирак соғысы кезінде провинцияның шығыс бөлігі бірнеше шайқастардың ортасы болды, әсіресе Иран бастаған "Таң алдындағы операция". Бағдад-Басра тас жолы провинциядан өтетіндіктен, Иран бұл аймақты ирактықтар үшін стратегиялық маңызы бар деп санады. Парсы шығанағы соғысынан кейін Амара 1991 жылы Иракта Саддам Хусейнге қарсы болған көтерілістердің бірі болды. Ирактың түкпір-түкпірінен көптеген бүлікшілер Амара аймағына қашып келді. Көптегендер өлтіріліп, қала сыртындағы жаппай қабірге көмілді. Саддам Хусейн Амараның төңірегіндегі батпақтарды құрғатуға да ұмтылды. Сонымен қатар, Саддам аймаққа су жеткізуді тоқтату үшін бірнеше бөгеттер салды. 90-шы жылдар бойы қала халқы батпақтардан келген босқындардың есебінен көбейді. Саддам Хусейн көтерілістегі рөлі үшін қаланы жазалау мақсатымен кейде қалаға көмек көрсетуді тоқтатты. Қала Моктада әл-Садрдың күш-жігерін де қолдады, оның әкесі де Саддамның қолынан қаза тапқан еді. 1999 жылдың мамырында Баас партиясының әскерлері мен Арнайы республикалық гвардия бөлімдері аймақта операция жүргізді. Жергілікті қарсылық күштері операцияны тойтарғандығы хабарланды.
The city was founded in the 1860s as an Ottoman military outpost from which the empire tried to control the warring Banu Lam and Al Bu Muhammad tribes. Before the revolution in 1958 Amarah was known for its feudal system with local estate holders maintaining private militias. During the eight year Iran–Iraq War, the eastern parts of the province became the site of several battles, notably Operation Before the Dawn launched by Iran. Since the Baghdad Basra highway cut through the province, Iran targeted the area due to its strategic significance to the Iraqis. After the Persian Gulf War, Amarah was one of many sites during the 1991 uprisings in Iraq against Saddam Hussein. Many insurgents throughout Iraq retreated to safe havens in the Amarah area. Many were killed and crudely buried in a mass grave outside the city. Saddam Hussein also resorted to a crude tactic of draining the marshes surrounding Amarah. Furthermore, Saddam constructed a number of dams in an effort to cut off the water supply to the area. Throughout the 90's, the town's population swelled with refugees from the marshes. Saddam Hussein occasionally neglected service to the city in retribution for its role in the uprising. The city also supported the efforts of Moqtada al Sadr, whose father was also killed by Saddam. In May 1999, Ba'ath party militias and units of the Special Republican Guard conducted operations in the region. Local resistance forces reportedly repelled the operation.
Ирак соғысы (2003-2011)
2003 жылы Иракқа басып кірген кезде қала Саддам Хусейнге қарсы күрестің соңғы бекінісі болды. Қала британдық әскерлер тарапынан жаулап алынып, екі лагерь құрылды. Жергілікті тұрғындар 12 жылдан кейін жаппай қабірдегі денелерді қазу үшін жұмысшыларды жалдады. Бірақ 2003 жылдың маусым айында Амара тұрғындары британдық әскерлеріне қарсы қару қолға алып, Маджар әл-Кабирде, қаладан оңтүстікке қарай екі жеке шабуылда алты сарбазды өлтірді. Осыдан кейін британдық базалар жиі минометтерден атқыланды. Сержант Дэниел Миллстің "Снайпер-1", Ричард Холмстің "Шаңды жауынгерлер" және капрал Джонсон Бехэридің "Жаяқ сарбаз" кітаптарында осы кезеңдегі Әл-Амарадағы оқиғалар туралы толық мәліметтер келтірілген. Амара шайқасы: Британдықтар билікті Ирак үкіметіне өткізгеннен кейін, Махди армиясының шиит жақтастары мен Бадр бригадасы арасында билік үшін күрес басталды. Қалада қарсыластар арасында бірнеше кісі өлтірілді. Шейх Абдул Карим әл-Мухамадавидің сөзіне сүйенсек, шиит топтары арасындағы соңғы жанжал провинциялық полиция бөлімінің тергеу басшысы және Бадр ұйымының мүшесі Кассим әл-Тәмимидің бомбадан қаза табуынан кейін басталды. Бадр жауынгерлері Махди армиясын осы өлтіруге кінәлады. Шейх Фадель әл Бахадлидің, провинциядағы Махди армиясының командирінің інісі тұтқындалғаннан кейін, Махди армиясы 2006 жылдың 20 қазанында кем дегенде үш полиция бөлімшесі мен басқа да мемлекеттік нысандарды басып алып, кем дегенде 22 адамның қаза табуына себеп болды, олардың арасында үш бала да болды. Ирак армиясы мен британдық кеңесшілер келесі күні Басрадан Садр өкілдерімен келісімге келу үшін келді. 2008 жылдың 18 маусымында Ирак армиясы Амара қаласында кең ауқымды операция бастады, мақсаты – қаланы Муктада әл-Садрға адал милициялардың бақылауынан босату және Ираннан қала арқылы өтетін қару-жарақ пен шиит жауынгерлерінің ағынын тоқтату болды. "Бейбітшілік уәдесі" (араб тілінде Башир әл-Салем) деп аталған бұл операция 2008 жылдың бірінші жартысында Басрада, Бағдадтың Садр қаласы маңында және Мосулдағы Ирак армиясының маңызды операцияларын жалғастырды. Осы кезеңде АҚШ армиясының 1-атқыштар дивизиясының 4-бригадасы провинцияда екі ірі операциялық база мен бірнеше кішігірім компаниялық бекіністер құрып, провинцияда жартылай тұрақты орналасқан. 4-бригаданың құрамында Амара және оның айналасындағы аудандарды 7-атқыштар полкінің 2-батальоны бақылады, ол қаланың батысында Гарриуэн атты әскери базасын құрды. 2008 және 2009 жылдары 1-атқыштар дивизиясының 2000-нан астам американдық сарбазы Ирак армиясы, полициясы және шекара қызметімен бірлесіп, провинцияда шиит экстремизмін жеңу және Иран шекарасы арқылы заңсыз қару-жарақ тасымалдауды тоқтату жұмыстарын жүргізді. АҚШ әскерлері британдық тергеушілермен және ирак полициясымен тығыз байланыс жасап, 2003 жылы Майр Аль Хабирде британдық сарбаздарды өлтірген 17 адамның 11-ін ұстады. Ұсталғандардың барлығы Бағдадтағы сотта адам өлтіру айыптарымен айыпталды. 2009 жылдың қаңтар айында өткен провинциялық сайлауда Амара және жалпы Майсан провинциясындағы билік тепе-теңдігі күрт өзгерді. Сайлаудың сенімді және заңды деп танылғанына қарамастан, Майсан сайлаушылары Садристік партиялардың провинциялық кеңесте алты жыл бойы сақтап келген билігін жойды, нәтижесінде кеңесте Садристік партия мен Исламдық Дава партиясының өкілдері тең өкілдікке ие болды. 2009 жылдың мамырында ПК Дава партиясының өкілін губернаторлыққа тағайындады, ол провинцияда жылдар бойы билікте болған радикалды Садристік басшылықты алмастырды.
During the 2003 invasion of Iraq, the city made a final stand as a center of resistance to Saddam Hussein. The city was soon occupied by British forces, which set up two camps. Local residents hired diggers to unearth the bodies in the mass grave after twelve years. However, in June 2003, citizens of Amarah took up arms against patrolling British forces, killing six soldiers each in two separate attacks, south of the City in Majar al Kabir. The British bases frequently experienced mortar attacks afterward. The books Sniper One by Sergeant Daniel Mills, Dusty Warriors by Richard Holmes and Barefoot Soldier by Lance Corporal Johnson Beharry VC all contain very good accounts on the events in Al Amarah during this period. Battle of Amarah: After the British handed power over to the Iraqi government, a power struggle erupted between Shi'ite loyalists of the Mahdi Army and Badr Brigades. A number of assassinations occurred in the city between the rival factions. According to Sheik Abdul Kareem al Muhamadawi, the latest dispute between the Shiite militias began after Qassim al Tamimi, the chief of investigations for the provincial police force and a member of the Badr Organization, was killed in a bombing. Badr fighters blamed the Mahdi Army for the killing. After the brother of Sheikh Fadel al Bahadli, the Mahdi Army commander in the province, was captured, the Mahdi Army captured least three police stations and other state facilities on October 20, 2006, resulting in at least 22 deaths, three of which were children. Iraqi Army and British advisers arrived from Basra the next day to secure a truce with Sadr representatives. On June 18, 2008, the Iraqi Army launched a major operation in Amarah to wrest the city from the control of militias loyal to Muqtada al Sadr and to reduce the flow of weapons and Shiite militants transiting through the city from nearby Iran. The operation, codenamed Promise of Peace (Bashir Al Salem in Arabic), followed significant Iraqi Army operations in Basra, the Sadr City neighborhood of Baghdad, and Mosul in the first half of 2008. During this time, the 4th Brigade of the US Army's 1st Cavalry Division established a semi permanent presence in the province by constructing two large operating bases in the Province and several smaller company outposts. Specific within 4th Brigade, Amarah and its surrounding towns were covered by 2nd Battalion of the 7th Cavalry Regiment, which established FOB Garryowen just west of the city proper. Throughout 2008 and 2009, over 2,000 US troops from the 1st Cavalry Division partnered with the Iraqi Army, police, and the Border Enforcement Brigade in the Province to defeat Shia extremism and interdict illicit arms smuggling across the Iranian border. Working closely with British investigators and Iraqi police, US troops also successfully detained 11 out of 17 individuals who were wanted for the murder of British soldiers in Majr Al Khabir back in 2003. All 11 suspects faced murder charges in a Baghdad court. Provincial elections in January 2009 saw a dramatic shift in the balance of power in Amarah and Maysan Province in general. In an election widely recognized as both credible and legitimate, Maysan voters broke the six year long grip that Sadrist parties had on power in the Provincial Council resulting in an even split between Sadrist and Islamic Dawa Party affiliates in the council. In May 2009, the PC formally appointed a Dawa Party member to the governorship to replace the radical Sadrist leadership that had held power for years in the Province.
Климат
Амара ыстық шөлді климатқа (Кёппен климаттық жіктелімі BWh) ие, онда жаздар өте ыстық және құрғақ, ал қыстар салқын және ылғалды болады. 2020 жылдың 31 шілдесінде 53,0 °C (127,4 °F) температура тіркелді.
Amarah experiences a hot desert climate (Köppen climate classification BWh) with extremely hot and dry summers and cool, wetter winters. On July 31, 2020, a temperature of 53.0 °C (127.4 °F) was recorded.