Кіріспе

Амара (ٱلْعَمَارَة), сондай-ақ Амара деп те жазылады, Ирактың оңтүстік-шығысындағы қала. Бағдадтан оңтүстікке қарай Тигр өзенінің жанында, Иран шекарасынан шамамен 50 км (31 миль) қашықтықта орналасқан. Тигр және Евфрат өзендері арасындағы батпақты жерлердің солтүстік ұшында жатыр. 2002 жылы халық саны шамамен 340 000 адамды, 2005 жылы 420 000 адамды, ал 2020 жылы 1 100 000 адамды құрады. Амара – Мейсан провинциясының орталығы. Айналасындағы ауыл шаруашылығы аймағы үшін маңызды сауда орталығы болып табылатын қала тоқыма және күміс бұйымдарымен әйгілі. Солтүстік Амарада бидай мен арпа сияқты қысқы астық дақылдары, сондай-ақ қой және жылқы сияқты мал өндіріледі.

Тарих

Қала 1860 жылдары Осман империясының әскери бекінісі ретінде салынған. Империя осыдан соғысып жатқан Бану Лам және Аль Бу Мухаммад тайпаларын бақылауға тырысты. 1958 жылғы революцияға дейін Амара феодалдық жүйесімен белгілі болды, жергілікті иеленушілер жеке жасақтарды ұстады. Сегіз жылдық Иран-Ирак соғысы кезінде провинцияның шығыс бөлігі бірнеше шайқастардың ортасы болды, әсіресе Иран бастаған "Таң алдындағы операция". Бағдад-Басра тас жолы провинциядан өтетіндіктен, Иран бұл аймақты ирактықтар үшін стратегиялық маңызы бар деп санады. Парсы шығанағы соғысынан кейін Амара 1991 жылы Иракта Саддам Хусейнге қарсы болған көтерілістердің бірі болды. Ирактың түкпір-түкпірінен көптеген бүлікшілер Амара аймағына қашып келді. Көптегендер өлтіріліп, қала сыртындағы жаппай қабірге көмілді. Саддам Хусейн Амараның төңірегіндегі батпақтарды құрғатуға да ұмтылды. Сонымен қатар, Саддам аймаққа су жеткізуді тоқтату үшін бірнеше бөгеттер салды. 90-шы жылдар бойы қала халқы батпақтардан келген босқындардың есебінен көбейді. Саддам Хусейн көтерілістегі рөлі үшін қаланы жазалау мақсатымен кейде қалаға көмек көрсетуді тоқтатты. Қала Моктада әл-Садрдың күш-жігерін де қолдады, оның әкесі де Саддамның қолынан қаза тапқан еді. 1999 жылдың мамырында Баас партиясының әскерлері мен Арнайы республикалық гвардия бөлімдері аймақта операция жүргізді. Жергілікті қарсылық күштері операцияны тойтарғандығы хабарланды.

Ирак соғысы (2003-2011)

2003 жылы Иракқа басып кірген кезде қала Саддам Хусейнге қарсы күрестің соңғы бекінісі болды. Қала британдық әскерлер тарапынан жаулап алынып, екі лагерь құрылды. Жергілікті тұрғындар 12 жылдан кейін жаппай қабірдегі денелерді қазу үшін жұмысшыларды жалдады. Бірақ 2003 жылдың маусым айында Амара тұрғындары британдық әскерлеріне қарсы қару қолға алып, Маджар әл-Кабирде, қаладан оңтүстікке қарай екі жеке шабуылда алты сарбазды өлтірді. Осыдан кейін британдық базалар жиі минометтерден атқыланды. Сержант Дэниел Миллстің "Снайпер-1", Ричард Холмстің "Шаңды жауынгерлер" және капрал Джонсон Бехэридің "Жаяқ сарбаз" кітаптарында осы кезеңдегі Әл-Амарадағы оқиғалар туралы толық мәліметтер келтірілген. Амара шайқасы: Британдықтар билікті Ирак үкіметіне өткізгеннен кейін, Махди армиясының шиит жақтастары мен Бадр бригадасы арасында билік үшін күрес басталды. Қалада қарсыластар арасында бірнеше кісі өлтірілді. Шейх Абдул Карим әл-Мухамадавидің сөзіне сүйенсек, шиит топтары арасындағы соңғы жанжал провинциялық полиция бөлімінің тергеу басшысы және Бадр ұйымының мүшесі Кассим әл-Тәмимидің бомбадан қаза табуынан кейін басталды. Бадр жауынгерлері Махди армиясын осы өлтіруге кінәлады. Шейх Фадель әл Бахадлидің, провинциядағы Махди армиясының командирінің інісі тұтқындалғаннан кейін, Махди армиясы 2006 жылдың 20 қазанында кем дегенде үш полиция бөлімшесі мен басқа да мемлекеттік нысандарды басып алып, кем дегенде 22 адамның қаза табуына себеп болды, олардың арасында үш бала да болды. Ирак армиясы мен британдық кеңесшілер келесі күні Басрадан Садр өкілдерімен келісімге келу үшін келді. 2008 жылдың 18 маусымында Ирак армиясы Амара қаласында кең ауқымды операция бастады, мақсаты – қаланы Муктада әл-Садрға адал милициялардың бақылауынан босату және Ираннан қала арқылы өтетін қару-жарақ пен шиит жауынгерлерінің ағынын тоқтату болды. "Бейбітшілік уәдесі" (араб тілінде Башир әл-Салем) деп аталған бұл операция 2008 жылдың бірінші жартысында Басрада, Бағдадтың Садр қаласы маңында және Мосулдағы Ирак армиясының маңызды операцияларын жалғастырды. Осы кезеңде АҚШ армиясының 1-атқыштар дивизиясының 4-бригадасы провинцияда екі ірі операциялық база мен бірнеше кішігірім компаниялық бекіністер құрып, провинцияда жартылай тұрақты орналасқан. 4-бригаданың құрамында Амара және оның айналасындағы аудандарды 7-атқыштар полкінің 2-батальоны бақылады, ол қаланың батысында Гарриуэн атты әскери базасын құрды. 2008 және 2009 жылдары 1-атқыштар дивизиясының 2000-нан астам американдық сарбазы Ирак армиясы, полициясы және шекара қызметімен бірлесіп, провинцияда шиит экстремизмін жеңу және Иран шекарасы арқылы заңсыз қару-жарақ тасымалдауды тоқтату жұмыстарын жүргізді. АҚШ әскерлері британдық тергеушілермен және ирак полициясымен тығыз байланыс жасап, 2003 жылы Майр Аль Хабирде британдық сарбаздарды өлтірген 17 адамның 11-ін ұстады. Ұсталғандардың барлығы Бағдадтағы сотта адам өлтіру айыптарымен айыпталды. 2009 жылдың қаңтар айында өткен провинциялық сайлауда Амара және жалпы Майсан провинциясындағы билік тепе-теңдігі күрт өзгерді. Сайлаудың сенімді және заңды деп танылғанына қарамастан, Майсан сайлаушылары Садристік партиялардың провинциялық кеңесте алты жыл бойы сақтап келген билігін жойды, нәтижесінде кеңесте Садристік партия мен Исламдық Дава партиясының өкілдері тең өкілдікке ие болды. 2009 жылдың мамырында ПК Дава партиясының өкілін губернаторлыққа тағайындады, ол провинцияда жылдар бойы билікте болған радикалды Садристік басшылықты алмастырды.

Климат

Амара ыстық шөлді климатқа (Кёппен климаттық жіктелімі BWh) ие, онда жаздар өте ыстық және құрғақ, ал қыстар салқын және ылғалды болады. 2020 жылдың 31 шілдесінде 53,0 °C (127,4 °F) температура тіркелді.