Шарль III Савойский: Өмір және билеуі

Кіріспе

Савой герцогы 1504-1553 жылдар аралығында Савой герцогы Карл III (10 қазан 1486 – 17 тамыз 1553), көбінесе Карл Ізгі деп аталады, 1504-1553 жылдар аралығында Савой герцогы болды, алайда оның жерлерінің көп бөлігі 1536 жылдан бастап өліміне дейін француздардың билігінде болды. Шамамен 49 жыл билік құрған ол, Карл Эммануил I және Виктор Амадей II-ден кейін, ең ұзақ билік еткен савойлық монархтардың үшіншісі болып табылады.

Өмірбаян

Ол герцог отбасының жасы үлкен кіші ұлы Филипптің (Филиппо) және оның екінші әйелі Клаудин де Бросседің, Британия герцогтігін талап етуге тырысқан отбасының кіші ұлы болды. Оның ата-анасы Савой герцогы Людовик және Кипрдың Анны болды. Бала кезінде оның ешқандай монархияға мұрагер болары күтілмеді. Ол сол кездегі билеуші герцог, Савойяның Карл I, оның бірінші туысының құрметіне тойға түсірілді. Бірақ, он жасқа келгенде, әкесі күтпеген жерден өзінің немере інісі Савойяның Карл II-сінен герцогтік таққа отырып, Савойя әулетінің басшысы болды, сонымен қатар Кипр, Иерусалим және Армения патшалықтарының титулдарын да алды. Алайда, Карлдің әкесі қайтыс болған герцогтың жалпы мұрагері емес, тек еркек мұрагері болды. Иерусалим, Кипр және басқа да иеліктер басқа мұрагерге өтуі мүмкін еді, және олар, негізінен, Карл II-нің әпкесі Йоланда Луизаға бұйырды. Карлдің әкесі олардан бас тартқысы келмеді, сондықтан ол осы титулдарды өзінің титулдарына қосып, оларға талап етті. Ол сондай-ақ 1496 жылы Йоланданы өзінің ұлы Філіберт Сұлумен үйлендірді, мұрагерлік жолын қамтамасыз ету үшін. 1497 жылы Карлдың жартылай бауыры Філіберт әкесінен кейін Савой герцогы болды. Бірақ, Філіберт 1504 жылы баласыз қайтыс болды, және енді Карл он сегіз жасында таққа отырды. Карл өзінің билігіне қарсы шыққандарға, соның ішінде Філіберт Бертельерге де қарсы тұрды. 1499 жылы Йоланда қайтыс болғаннан кейін Иерусалим мен Кипрдің құқықтары Савойя отбасынан жоғалды. Алайда Карл, еркек мұрагер ретінде, осы титулдарды алды, оларды оның кейінгі ұрпақтары да қолданды. 1713 жылы Карлдың бес буын немересі Савойяның Виктор Амадей II Испания және Франция патшаларынан осы титулды растады, олар да оны талап етті. Жалпы мұрагерлік құқығы бойынша, яғни әйелдер желісін ескермей, осы құқықтар Карл қайтыс болғанға дейін Ла Тремуйль үйіне, Ла Тремуйльдің француз ақсүйектеріне, Талмонд пен Таранто князьдарына бұйырды. Женевадағы католиктер мен протестанттар арасындағы қақтығысқа жауап ретінде Карл 1534 жылдың шілдесінде күтпеген шабуыл жасады, бірақ оның әскері жеңіліске ұшырады. 1535 жылдың қазан айында екінші қоршауға алуға тырысты, бірақ Берннен Женеваға көмекке келген күштер келгенде Карлдың әскері қайтадан жеңілді. Ол қалған өмірін туыстарының мейіріміне қалдырып, жер аударылуда өткізді. 1553 жылы қайтыс болды, оның орнын жалғыз аман қалған баласы Эмануэле Филиберто басты. Ол 1530 жылы "Шийон тұтқыны" Франсуа Бониварды түрмеге қамаған герцог болды.

He was a younger son of Philip (Filippo) the Landless, an aged younger son of the ducal family, and his second wife Claudine de Brosse of the family that unsuccessfully claimed the Duchy of Brittany. His grandparents were Duke Louis of Savoy and Anne of Cyprus. As a child, there were next to no expectations for him to succeed to any monarchy. He was christened as a namesake of the then reigning Duke, Charles I of Savoy, the Warrior, his first cousin. However, when he was ten years old, his father unexpectedly succeeded his grandnephew Charles II of Savoy as duke and head of the Savoy dynasty, which had now also received the titles of the kingdoms of Cyprus, Jerusalem and Armenia. However, Charles's father was not the heir general of the deceased duke, only the male heir. Jerusalem, Cyprus and certain other claims and possessions could go to a different heir, and they did, in principle, going to Charles II's sister Yolande Louise. Charles's father was not ready to relinquish those, and he took such titles to his own titulary, staking a claim. He also had Yolande marry his son, Philibert the Handsome, in 1496, to ensure the male line of succession. In 1497, Charles's half brother Philibert succeeded their father as Duke of Savoy, etc. Philibert however died childless in 1504, surprisingly, and now Charles succeeded, at age eighteen. Charles faced down challenges to his authority, including from Philibert Berthelier. After Yolande's death in 1499, the de jure rights of Jerusalem and Cyprus were lost to the Savoy family. Charles however, as some sort of heir male, took those titles, which his successors also used. In 1713, Charles's great great great grandson Victor Amadeus II of Savoy received confirmation to that title from the Kings of Spain and France, who also claimed it. The rights, according to succession of heirs general, i. e. not excluding female lines, had gone, until Charles's death, to the House of La Trémoille, the French lords of La Tremoille, Princes of Talmond and Taranto. In response to the riots between Catholic and Protestants within Geneva, Charles launched a surprise attack in July 1534, but his army was beaten back. A second siege in October 1535 was attempted, and again Charles's army was defeated when forces from Berne arrived to assist Geneva. He spent the rest of his life practically in exile, at the mercy of relatives. He died in 1553 and was succeeded by his only surviving child, Emanuele Filiberto. He was the duke who imprisoned François Bonivard, the "prisoner of Chillon" in 1530.