Кіріспе

Француз мүсіншісі Аме Жюль Далу (фр. Aimé Jules Dalou; 31 желтоқсан 1838 – 15 сәуір 1902) – 19 ғасырдағы француз мүсіншісі, оның көріктілігімен, шеберлігімен және қарапайым реализмімен танымал.

Ерте өмір

Парижде, гугеноттардан тараған жұмысшы отбасында дүниеге келген ол, зайырлылық пен республикалық социализм аясында тәрбиеленді. Ол Жан Батист Карпоның шәкірті болды, ол оны Petite École (кейін École nationale supérieure des arts décoratifs) мектебіне қабылдауға көмектесті, онда ол Альфонс Легрос пен Фантин Латурмен жақын болды. 1854 жылы ол Париждегі École des Beaux Arts мектебінде Франсуа Жозеф Дюрет класында оқыды. Ол Карпоның жандылығы мен байлығын, "өйткені ол техникалық жағынан өз заманының ең көрнекті мүсіншілерінің бірі болды" үйлесімді сызбаларға академиялық талаптармен және Джамболонья, Пьер Пюже, Питер Пауль Рубенс және басқалардың туындыларын терең білумен біріктірді.

Мансап

1861 жылы Далу Париж салонында алғаш рет көрмеге шықты, бірақ ол жұмысшы класына деген ықыласын жасырмады. Оның саясаты Екінші Империя кезінде оның мансабына кедергі келтірді: ол бірнеше рет мүсіншілердің болашақ ресми тапсырыстарға жол ашатын Рим сыйлығынан бас тартылды. Ол декораторлармен жұмыс істей бастады, осы арқылы Огюст Роденмен танысып, олардың достығы құрылды. Париждің жаңа бульварларын көркейтін құрылыстарға сәндік мүсіндер жасап, зергерлік бұйымдарға арналған балауыз үлгілерін жасау арқылы қарапайым өмір сүрді. Ол Ирма Вуйльеге үйленді, бұл одақ оның өмірі бойына қолдау көрсетті. Олардың Георжет есімді бір қызы болды, ол психикалық мүкіят күтімді қажет ететін кемістігімен дүниеге келді. Далудың 1869 жылы Париж салонында көрсетілген «Дафнис пен Хлоя» туындысы мемлекет сатып алды. 1871 жылғы Париж коммунасымен өзін ашық байланыстырғандықтан, Густав Курбе басқаратын Лувр мұражайының кураторы ретінде 1871 жылдың шілдесінде Англияға қашып, бастапқыда суретші және гравер Альфонс Легроспен бірге тұрды. Ол Оңтүстік Лондон техникалық өнер мектебінде және Оңтүстік Кенсингтон өнер мектебінде оқытушы болып тағайындалғаннан кейін тез арада танымал болды. Француз үкіметі оны Коммунаға қатысқаны үшін соттады және өмір бойына бас бостандығынан айырды.

Ағылшын жер аударылуы

Сегіз жылдық ағылшын жер аударылуы кезінде Далудың Лондон қаласы мен гильдиясының өнер мектебімен, Ұлттық өнер оқу мектебімен және Жаңа мүсін қозғалысының суретшілерімен байланысы классикалық емес британ мүсін мектебінің жаңа дамуының негізін қалады. Ол сондай-ақ өзінің досы және әріптесі Эдуард Лантериге Франциядан Англияға көшіп келуді ұсынды. Осы уақытта Далу «Француз шаруа әйелі» және «Оқырман» сияқты керемет терракота мүсіндер мен топтарды, сондай-ақ Булонь әйелдері сериясын – мысалы, «Дінін оқитын Булонь әйелі» және достары мен таныстарының бейресми терракота портреттік бюстерін жасады, олар көбінесе қол қойылмаған. Оған Корольдік биржаның арт жағында орнатылған (1878) «Қайырымдылық» деп аталатын үлкен қоғамдық фонтанды және Виндзордағы жеке капелласында королева Викторияның екі жас немересіне арналған монумент жасау тапсырылды (1878).

Францияға оралу

Ол 1879 жылы рақымшылық жарияланғаннан кейін Францияға оралып, көптеген шедеврлер жаратты. Оның Мирабоның Дрю Брезеге жауап беруін бейнелейтін үлкен рельефі, 1789 жылғы 23 маусымдағы кездесуді көрсетеді, ол 1883 жылы көрмеге қойылды, кейін Бурбон сарайында да көрсетілді. Ал әсемдікке толы «Бауырластық» панелінен кейін 1885 жылы «Силеннің жеңісі» жарық көрді. Париж қаласы үшін ол ең күрделі және сәнді туындысын жасады – жиырма жылдық еңбектен кейін Place de la Nation алаңында орнатылған «Республиканың жеңісі» монументін. Онда Республиканың символдық бейнесі, Азаттық жетекшілік ететін арыстандарға жегілген көлігінде, Еңбек пен Әділет серіктес болып, одан кейін Молшылық келеді. Бұл монумент Людовик XIV дәуірінің талғампаздығына ұқсас, әшекейлі, бірақ тұтас композиция алға қарай жылдамдықпен және әр детальде тамаша. Сонымен қатар, «Болоньедегі баланы емізетін ана» (Boulonnaise Allaitant Son Enfant) үшін де жұмыс жасады.