Кіріспе
Француз суретшісі және мүсіншісі Антуан Бурделл (30 қазан 1861 – 1 қазан 1929), шын аты Эмиль Антуан Борделл, ықпалды және жемісті француз мүсіншісі және педагогы. Ол Огюст Роденнің шәкірті, Джакометти мен Анри Матистің ұстазы, сонымен қатар Ар-Деко қозғалысының және сәндік өнер стилінен заманауи мүсінге өтудің маңызды тұлғасы болды. Оның шеберханасы – оның туындыларына арналған Бурделл мұражайы, Францияның Париж қаласының 15-ші округінде, Антуан Бурделл көшесі, 18 нөмірде орналасқан.
Antoine Bourdelle (30 October 1861 – 1 October 1929), born Émile Antoine Bordelles, was an influential and prolific French sculptor and teacher. He was a student of Auguste Rodin, a teacher of Giacometti and Henri Matisse, and an important figure in the Art Deco movement and the transition from the Beaux Arts style to modern sculpture. His studio became the Musée Bourdelle, an art museum dedicated to his work, located at 18, rue Antoine Bourdelle, in the 15th arrondissement of Paris, France.
Ерте өмір және білім
Эмиль Антуан Бурделл 1861 жылы 30 қазанда Францияның Тарн-э-Гаронна департаментінің Монтобан қаласында дүниеге келген. Оның әкесі ағаш шебері және жиһаз жасаушы болған. 1874 жылы он үш жасында ол мектепті тастап, әкесінің шеберханасында жұмыс істеді, сонымен қатар ағаштан алғашқы мүсіндерін ойып жасауды бастады. 1876 жылы жазушы Эмиль Пувилонның көмегімен ол Тулузадағы Көркемсурет мектебінде оқуға стипендия алды, бірақ ол өте тәуелсіз болды және ресми бағдарламаға қарсы тұрды. 1884 жылы жиырма төрт жасында ол Париждегі Құқық академиясына түсу үшін өткен байқауда екінші орынды жеңіп алды. Ол Александр Фальгиердің студиясында жұмыс істеді және оның көршісі Жюль Далудың студиясына жиі баратын.
Мансап
1885 жылы ол суретшілердің жыл сайынғы көрмесіне қатысып, «Ганнибалдың бірінші жеңісі» атты туындысы үшін арнайы мақтау алды. Ол 16 Impasse du Main мекенжайында Эжен Карьер және Жан-Поль Лоранс сияқты суретшілермен бірге студия жалдады. Өмірінің соңына дейін осы студияда жұмыс істеді. 1887 жылы ол Фальгиер студиясынан шығып, Бетховеннің музыкасының ықпалымен композитордың болашақта қырыққа жуық мүсінін жасауға кірісті. 1893 жылдың қыркүйегінде Бурделл Огюст Роденнің студиясына қосылды. Роденмен ынтымақтастығы он бес жылға созылды. 1895 жылы ол алғашқы ресми тапсырысын алды – Монтобан қаласы үшін соғыс ескерткіші. Оның дәстүрлі ескерткіштерден өзгеше болған жобалары қырқыс пікір тудырды. Роден оның ісіне араласып, ескерткіш 1902 жылы орнатылды. 1908 жылы Бурделл Роденнің студиясын тастап, дербес жұмыс істеуге көшті. 1909 жылы ол Societé Nationale des Beaux Arts жыл сайынғы көрмесінде «Ақбаушы Геркулес» атты жаңа туындысын таныстырды. Ол Академия де ла Гранде Шомиерде оқытумен айналыса бастады, оның шәкірттерінің арасында Джакометти, Исаак Френкель және Аделайн Кент болды. 1913 жылы Боурделлдің дизайнымен жасалған фасады мен ішкі атриумымен Théâtre des Champs Élysées ашылды. Бұл жұмыс Ар-Деко стилінің бастауын берді және модернизмге қарай маңызды қадам болды.
Мұражайлар
Бүгінде Париждегі Бурделл мұражайы 18-Антуан Бурделл көшесінде, Монпарнас вокзалы мен танымал француз газеті "Монд" кеңселерінің арасындағы шағын көшеде орналасқан. Мұражай Бурделлдің үйі, студиясы және 1884 жылдан 1929 жылға дейін оның жұмыс істеген бағынан тұрады. 1930 жылдары оның әйелі суретші студиясын ашып, көрмелер ұйымдастырды. Франциядағы Эгревиллдегі Бурделл бақ мұражайы оның қызы мен күйеу баласы 1969 жылдан бастап ашты және бақта Бурделлдің тағы 56 мүсінін көрсетеді.
Жинақтар
Оның туындылары әлемнің көптеген мемлекеттік коллекцияларында сақталған, оның ішінде Музей д'Орсе (Париж), Батыс өнерінің ұлттық мұражайы (Токио), MIT-дегі көркем өнер орталығы (Кембридж, Массачусетс), Гарвард университетінің өнер мұражайлары (Кембридж, Массачусетс), Кливленд өнер мұражайы, Румынияның ұлттық өнер мұражайы, Сан-Францисконың көркем өнер мұражайлары, Куртольд өнер институты (Лондон), Galleria Nazionale d'Arte Moderna (Рим), Эрмитаж мұражайы (Санкт-Петербург, Ресей), Хиршхорн мұражайы және мүсін бағы (Вашингтон, округ Колумбия), Гонолулу өнер мұражайы, Кимбелл өнер мұражайы (Форт-Уэрт, Техас), Крёллер-Мюллер мұражайы (Оттерло, Нидерланды), Миннеаполис өнер институты, Museo Nacional de Bellas Artes (Бюэнос-Айрес), Шотландияның ұлттық галереялары, Австралияның ұлттық галереясы, Музей Ингре (Монтобан), Бельгияның көркем өнер мұражайлары, Миддельхейм ашық ауа мүсін паркі (Антверпен, Бельгия) және Санкт-Петербургтағы (Флорида) Көркем өнер мұражайы бар.
Жеке өмір
1904 жылы Бурдел суретші Стефани ван Париспен (сондай-ақ Ванпарис деп те белгілі, 1877–1945) үйленді. Оның әйелі көбінесе Бурделге үлгі болды; 1910 жылы олар ажырасып кетті. Ван Париспен бірге олардың Пьер Бурделл (шамамен 1903–1966) есімді ұлы болды. Пьер АҚШ-та ең белсенді суретші болды және 1933 жылы Цинциннати Юнион Терминалындағы жұмыстарымен танылды. 1918 жылы Бурдел бұрынғы өнер студенті Клеопатра Севастосқа (1882–1972) үйленді, ол да оның үлгісі болды. Севастоспен бірге олардың Родия Бурделл (оның некедегі аты Дюфет, Дюфет-Бурделл, 1911–2002) атты қызы болды, ол өнер кураторы болды.
Құрметтер
1909 жылы ол Құрмет легионының рыцары атанды, 1919 жылы Құрмет легионының офицері, ал 1924 жылы Құрмет легионының командирі болды.