Екінші дүниежүзілік соғысындағы Польша шайқасы: "Батыс" жоспары және контршабуыл

Кіріспе

Польшадағы Екінші дүниежүзілік соғысының шайқасы

Өмірбаян

Польшаның «Батыс» жоспары шекараны қорғауға бағытталған еді. Бұл, әскери емес, саяси себептермен шартталды, себебі поляктар Версаль келісімі арқылы жоғалтқан аумақтарын немістер алғаннан кейін, олардың соғысты сол аумақтарды өздерінде қалдырып аяқтауға тырысады деп қорқып, алаңдады. «Поможе» армиясы Бори-Тухольск шайқасында жеңіліп, оңтүстік-шығысқа шегінуге мәжбүр болды. Осы уақытта генерал Кутржеба және оның штаб офицерлері неміс шабуылына қарсы тұратын көршілес армиялар болатынын күдіктенді, сондықтан «Łódź» армиясын құтқару үшін оңтүстікке шабуыл жасау жоспарларын жасады. Бірақ, науқанның алғашқы аптасында Польшаның бас қолбасшысы, маршал Эдвард Рыдз-Смиглы бұл жоспарларды қабылдамады. «Познань» армиясының командирі Тадеуш Кутржеба генерал Йоханнес Бласковиц басқаратын неміс 8-ші армиясының солтүстік жағынан тек 30-шы жаяу әскер дивизиясымен ғана қорғалғанын байқады, ал армияның қалған бөлігі Варшаваға қарай жылжып жатқан еді. Польша шабуылының негізгі күші генерал Эдмунд Кнолл-Ковнацкийдің басқаруында болды, олар Кнолл-Ковнацкий операциялық тобы (Польшаның 14-ші, 17-ші, 25-ші және 26-шы жаяу әскер дивизиялары) деп белгілі болды. Шабуылдың оң жақ қанаты, Łęczyce ауданында полковник Л. Стрзелецкий басқаратын «Podolska» атты әскер бригадасын, ал сол жағында, Łowicz қаласынан Głowno ауданына қарай генерал Роман Абрахам басқаратын «Wielkopolska» атты әскер бригадасы кірді. Бұл топтар 30-шы және 24-ші жаяу әскер дивизияларының неміс қорғанысына елеулі зиян келтірді, шамамен 1500 неміс әскері қаза тапты немесе жараланды, ал алғашқы шабуыл кезінде 3000-ға жуық әскер тұтқынға алынды. TKS және TK 3 бар атты әскер бригадалары, ілгерілеп келе жатқан неміс бөлімшелерінің қанаттары мен артқы жағына қауіп төндірді. Неміс күштері шамамен 20 км артқа шегінді, ал поляктар Łęczyca және Piątek қалаларын, сондай-ақ Góra Świętej Małgorzaty ауылын қайта басып алды. Неміс әуе күштерінің басымдығы поляктар үшін күндіз бөлімшелерді жылжытуды өте қиын және қымбатқа бағалады. Неміс 1-ші танк дивизиясы Сохачев пен Брохув арасындағы Бзура өзенін кесіп өтіп, Польшаның 25-ші жаяу әскер дивизиясымен шайқасқаннан кейін Рушкині басып алды, бірақ оның ілгерілеуі тоқтатылды. Польша әскерлері Висла өзеніне жақын, Сохачевтың солтүстігінде Бзурадан өтіп, Варшаваға қарай шегінуді бастады. Польша күштері өзеннен өтіп бара жатқанда ауыр жабдықтарының көп бөлігін тастап кетуге мәжбүр болды. Олардың арасында генералдар Кутржеба, Кнолл-Ковнацкий және Токаржевский, генерал Абрахамның екі атты бригадасы («Wielkopolska» және «Podolska»), сондай-ақ 15-ші және 25-ші жаяу әскер дивизиялары болды. Өзенді кесіп өтуге үлгермеген қалған бөлімдер (4-ші, 14-ші, 17-ші, 26-шы және 27-ші жаяу әскер дивизиялары) 18-22 қыркүйек аралығында генерал Бортновскиймен бірге капитуляциялады. Бұл Варшава мен оның айналасын қорғаған польша бөлімшелеріне ұзақ мерзімді қорғанысын ұйымдастыруға көмектесті, бірақ астананы қорғауға жеткіліксіз болды. Бұл науқан бастамашылдықтың маңыздылығын көрсетті, атты әскердің майдан даласындағы маңыздылығын дәлелдеді, әуедегі басымдықтың маңыздылығын көрсетті және сандық артықшылықтың әлі де шешуші фактор екенін растады.

The Polish plan to defend from the German invasion, Plan West, called to defend the borders. That was dictated more by political than military concerns, as Poles feared that the Germans, after they had taken over the territories that they had lost by the Treaty of Versailles, would try to end the war by keeping those territories. Army Pomorze was defeated at the Battle of Bory Tucholskie and was forced to retreat to the south east. Meanwhile, General Kutrzeba and his staff officers had suspected, even before the German invasion, that it would be the neighbouring armies that would bear the German attack and so they had developed plans at an offensive to the south to relieve Army Łódź. During the first week of the campaign, however, those plans were rejected by the Polish commander in chief, Marshal Edward Rydz Śmigły. The commander of Poznań Army, Tadeusz Kutrzeba noticed that the German 8th Army, which was commanded by General Johannes Blaskowitz, was weakly secured from the north by only the 30th Infantry Division, which stretched over a 30 km defensive line while the rest of the army was advancing towards Warsaw. The main thrust of the Polish offensive were the units under General Edmund Knoll Kownacki, which were known as the Knoll Kownacki Operational Group (Polish 14th, 17th, 25th and 26th Infantry Divisions). The right wing of the offensive, in the area Łęczyce, included the Podolska Cavalry Brigade under Col. L. Strzelecki, and on the left, advancing from Łowicz to the area of Głowno, the Wielkopolska Cavalry Brigade under General Roman Abraham. These groups inflicted considerable losses on the German defenders from the 30th Infantry Division and the 24th Infantry Division, with some 1,500 German soldiers killed or wounded and an additional 3,000 lost as prisoners during the initial push. The cavalry brigades, supplemented with TKS and TK 3 reconnaissance tanks, moved to threaten the flanks and the rear of the advancing German units. The German forces were thrown back approximately 20 km, and the Poles recaptured several towns, including Łęczyca and Piątek, and the village of Góra Świętej Małgorzaty. German air superiority had a significant impact by making it very costly and difficult for the Poles to move units during the day. The German 1st Panzer Division, after crossing the Bzura between Sochaczew and Brochów and engaging the Polish 25th Infantry Division, managed to capture Ruszki, but its advance was then halted. Poles began to cross the Bzura near the Vistula, north of Sochaczew, and retreat towards Warsaw. The Polish forces were forced to abandon most of their heavy equipment while they crossed the river. Among them were Generals Kutrzeba, Knoll Kowacki and Tokarzewski, two cavalry brigades (Wielkopolska and Podolska) of General Abraham and the 15th and 25th Infantry Divisions. The remainder (4th, 14th, 17th, 26th and 27th Infantry Divisions), which did not manage to cross the river, surrendered with General Bortnowski between 18 and 22 September. That helped the Polish units defending Warsaw and its environs to organise their own long term but ultimately failed defence of the capital. The campaign also showed the importance of taking initiative, proved that horse cavalry units were still an important factor on the battlefield, proved the importance of air superiority and confirmed that simple numerical superiority still mattered.