Кіріспе
Ағылшын актері және комедиан (1917–1992)
Фрэнсис Алик Ховард (6 наурыз 1917 – 19 сәуір 1992), көбінесе Фрэнки Ховард деген сахналық атымен танымал, ағылшын актері және комедиан болған.
Мансап
Оның алғашқы сахналық өнері 13 жасында болды, бірақ Корольдік драмалық өнер академиясының сынағында сәтсіз аяқталуынан кейін, актер болу арманына қол жеткізе алмады. Екінші дүниежүзілік соғыста британ әскерінде қызмет еткен кезінде ойын-сауықпен айналыса бастады. Осы кезде ол тегін «өзгелерден ерекше болу үшін» Хауэрд деп өзгертті. Оның өнері көп ұзамай радиода естілді, ол 1946 жылдың желтоқсан айының басында BBC-нің Variety Bandbox бағдарламасында, тағы да бірнеше бұрынғы әскери қызметшілермен бірге дебют жасады. Оның атағы соғыстан кейінгі кезеңде өсті (Эрик Сайкс, Гальтон және Симпсон, сондай-ақ Джонни Спейт жазған материалдардың көмегімен). Сайкс соғыс кезінде қарсылас концерттік ұйымды басқарды және Хоуэрд одан өзінің материалдарын беруге рұқсат сұрады; Сайкс келісіп, Хоуэрдке қажет болған кез келген нәрсені жазуға ұсыныс берді. Сайкс материалды түрлі «оо» және «ах» сөздерімен «кідіріс жасау үшін» толықтырды, бірақ Хоуэрд оларды сөздерінше жеткізуді шешті. Содан кейін Хоуэрд Музыкалық залдарда «titter ye not» сияқты стандартты сөздерімен өнер көрсетті. Ол 1950 жылдары апта сайын шығатын Film Fun комиксінің тұрақты авторы болды. 1954 жылы ол өзінің комедиялық таланты үшін жазылған The Runaway Bus фильмінде Петула Кларкпен бірге дебют жасады. Фильм түсіру бес аптаға созылып, 45 000 фунт стерлинг жұмсалды. Содан кейін ол түрлі форматтар мен контексттермен тәжірибе жасады, соның ішінде сахналық фарстармен, Шекспирдің комедиялық рөлдерімен және теледидарлық комедиялармен. 1960 жылдардың басында ол бұрынғы танымалдығын қайта қалпына келтіре бастады, бастапқыда Лондонның Сохо ауданындағы Питер Куктың сатирикалық Establishment клубында бір маусым өнер көрсетті. 1963 жылы That Was the Week That Was (TW3) бағдарламасында және A Funny Thing Happened on the Way to the Forum (1963–1965) сахнасындағы сәттілік оны одан әрі дамытты. 1966 және 1967 жылдары ол 90 минуттық Рождестволық шоуды, The Frankie and Bruce Christmas Show-ды Брюс Форсайтпен бірге жүргізді, онда сол заманғы көптеген танымал өнерпаздар өнер көрсетті. 1960 және 1970 жылдары ол BBC және Thames Television арналарындағы шоуларға қатысты (сондай-ақ 1980 жылы Yorkshire Television арнасы үшін Франки Ховерд бәрін ашады). Рей Галтон мен Алан Симпсон 1964 жылдан 1966 жылға дейін, ол BBC-де жұмыс істеген кезде оған материал жазды, сондай-ақ Thames арнасы үшін бір реттік шоу, Frankie Howerd meets the Bee Gees, 1968 жылдың 20 тамызында көрсетілді. Ол көрермендерге, әсіресе Up Pompeii! (1969–70) шоуында, ойдан туғандай сөздерімен танымал болды, ол Forum-ның тікелей жалғасы болды. Оның теледидардағы жұмысы камераға тікелей сөйлеумен және «Оо, жоқ, ханым» және «Титтер емес» сияқты сөздік ерекшеліктерімен монологтармен сипатталды. Алайда, кейінірек оның сценарийлерін сату кезінде, көрінеу таңқаларлықтай пікірлердің бәрі мұқият жоспарланған екені анықталды. Барри Крайер оның техникасы туралы былай деді: «Ол сценариймен керемет жұмыс істей алды, барлық ұлы орындаушылар сияқты. Ол сіз жазған бір нәрсені өзгертті, сіз оны Фрэнки Ховердтің стилінде деп үміттенесіз. Бірақ сіз оны естігенде, құдай-ау, бұл басқаша нәрсе болды. Ол бақша қабырғасынан әңгімелескендей, көмескідей болды. Ол арқанмен жүретін адам сияқты еді, сіз бір минуттан кейін құлап кетеді деп ойладыңыз, сіз: «Кел, Фрэнк», біз күлімсіреуді күттік, содан кейін кенеттен, Бум! Ол не істеп жатқанын жақсы білді». Оның юморінің тағы бір ерекшелігі – өзінің айқын және ұялтатын қос мағыналылығы туралы білмегендей көрініп, оны күлкілі деп тапқан көрермендерді момақандықпен сынады. Ховерд 1967 жылы Carry On Doctor фильміндегі басты кейіпкерлердің бірі, Фрэнсис Биггер рөлінде пайда болды, ол туралы Variety газеті былай деп жазды: «Фрэнки Ховердті шарлатан «ақыл-ойынан жоғары саналы» дәрігер ретінде енгізуге байланысты, ол еріксіз науқасқа айналады. Ховердтің керемет әзіл-сықақ сезіміне кең мүмкіндік берілді». 1971 жылы Up Pompeii фильмінің табысты түсірілуі британдық дистрибьюторлар оны сол жылы британдық кассада тоғызыншы ең танымал жұлдыз деп таныды. Ол 1971 жылы Up the Chastity Belt (Lurkalot) және 1972 жылы Up the Front (Boot Boy Lurk) фильмдерінде Lurcio кейіпкерінің нұсқаларын ойнады. 1971 жылы Ховерд Джун Уитфилдпен бірге «Je t'aime» әнінің комедиялық нұсқасын жазды, бұрын оны Джейн Биркин мен Серж Гейнсбург жазған болатын, онда ол Ховердтің «Фрэнк» және «Артур» атты үшінші түсіндірілмейтін серігімен бірге «Мэвис» рөлінде көрінді. Ән 2004 жылы Oh! What a Carry On! CD-сіне қосылды. 1976 жылы Ховерд Канаданың CBC телеарнасында The Frankie Howerd Show бағдарламасында пайда болды. Ол жақсы рейтингке ие болды, бірақ жаңартылмады. 1977 жылы ол OBE орденімен марапатталды. 1978 жылы Ховерд үлкен бюджетті Голливуд мюзиклы Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band-те Mean Mr Mustard рөлін ойнады, онда Питер Фрэмптон, Би Джиз, Джордж Бернс, Элис Купер, Aerosmith және Стив Мартин сияқты музыкалық және кино жұлдыздарымен бірге ойнады. Ол продюсер Роберт Стигвудпен келісімшартта болғандықтан оны Стигвуд таңдады. Фильм сыншылар мен көрермендер тарапынан сәтсіз аяқталды. Ховерд американдық көрермендерге жақсы таныс болмағандықтан, бұл оның АҚШ-тағы ең үлкен танымалдығы болуы мүмкін. 1979 жылы Жаңа Зеландияда гастрольдік тур өтті.
Жеке өмір
Өзінің мансабы бойында Хауэрд өзінің гомосексуализмін, оның мансабын құрта алатын жайтты, аудиториясынан және анасы Эдиттен жасырды. (Англия мен Уэльсте 1967 жылға дейін екі еркек арасындағы жыныстық қатынас заңсыз болды.) 1958 жылы ол Дорчестер қонақүйінде сэр Джон Миллзбен бірге тамақтанғанда сомелье Деннис Хеймермен танысты; Хауэрд 40 жаста, ал Хеймер 28 жаста болды. Хеймер оның сүйіктісі және менеджері болды, Хауэрдтің өліміне дейін отыз жылдан астам бірге тұрды, Хеймер 1960 жылдары Хауэрдтің мансабын жаңартуға көмектесті. Дегенмен, екеуі де сырлы болуға мәжбүр болды, өйткені Хауэрд оның жақын туыстарынан басқа біреу білсе, шантаж жасалуынан қорқады. Бұл қарым-қатынас 2008 жылы BBC Four арнасындағы «Rather You Than Me» драмасында, Дэвид Уоллиамс пен Раф Споллдың қатысуымен көрсетілді. Сахна тысында Хауэрд ұсыныстарында өте батыл болды және көп қатынайтынымен белгілі болды. Хауэрдтің бұрынғы жігіттерінің бірі – комедиялық актер Ли Янг, ол оның үшін «Whoops Baghdad» (1973) телесериалын жасады. Хауэрдтің өзінің сексуалды бағдарымен байланысты қиын жағдайы болды, ол бірде Силла Блэкке «Құдайға шүкір, мен гей емес едім» деген екен, сондай-ақ депрессиялық психикалық күйі оны түрлі жолдармен шешім табуға итерді. Хеймер көбінесе жұма күні Хауэрдті психиатрына апарып тастап, ол оған демалыс күндері ЛСД беретін. Бұл оқиға кейіннен 2015 жылғы наурызда BBC Radio 4 арнасындағы «Frankie Takes a Trip» драмасының тақырыбы болды. Мансабының басында Хауэрд дімдеуге ұшырады, бұл оған қиындық туғызды, бірақ ол оны комик ретінде өзінің сөйлеу стилін дамыту үшін пайдалы етті. Хауэрдтің қайтысынан кейін Хеймер 2009 жылы қайтыс болғанға дейін Хауэрдтің естелік заттарының жинағын басқарды.
Өлім
1991 жылы Рождествоға Амазонкаға сапар барысында вирус жұқтырған Ховерд 1992 жылдың сәуір айының басында тыныс алу проблемаларына тап болды және Лондонның Харли-стриттегі клиникаға жатқызылды, бірақ Пасхаға дейін шығарылды. Екі аптадан кейін, 1992 жылдың 19 сәуірінде 75 жасында жүрек жетіспеушілігінен құлап қайтыс болды. Өліміне екі сағат қалғанда, ол келесі шоу үшін жаңа идеялар туралы телеарна продюсерімен телефонда сөйлесіп тұрған. Ховерд әріптесі Бени Хиллден бір күн бұрын дүние салды. Екі өлім туралы хабар шамалы уақыт арасында тарады, ал кейбір газеттер Ховердтің некрологын шығарып, онда Хилл: "Біз өте жақын, керемет достар едік" деген сөздерін келтірді. Бұл цитата Хиллдің ресми емес баспасөз өкілі және досы таратып, Хиллдің қайтыс болғанын білмеген. Ховердтің қабірі Сомерсет графтығындағы Уир қаласындағы Сент-Грегори шіркеуінде орналасқан. 2009 жылдың мамыр айында Хаймер қайтыс болғаннан кейін, оның жанына жерленді.
Мұра
Фрэнки Ховерд туралы BBC теледидарлық өмірбаяны, Rather You Than Me, 2008 жылдың 9 сәуірінде BBC Four арнасында көрсетілді және 2013 жылдың 10 ақпанында қайталанды. Сценарийді Питер Харнес, Ховердтің серіктесі Деннис Хаймермен кеңінен сұхбаттасқаннан кейін жазды. Комедиялық актер Дэвид Уоллиамс Ховерд рөліне тартылды. 2009 жылдың 15 мамырында Хаймер Ховердпен бірге тұрған Wavering Down үйінде қайтыс болды. Ол 79 жаста еді. Wavering Down қазір туристер тартатын орынға айналды және жазда концерттер өткізеді, сондай-ақ Ховердтің естелік заттары мен жеке бұйымдарын (тістік протездері мен дұрыс келмейтін шаш періштері сияқты) көрсететін мұражай ретінде тұрақты түрде ашылады, осы арқылы қайырымдылыққа қаражат жинайды. Эльтамдағы Сент-Барнабас шіркеуінің залы 1980 жылдары Фрэнки Ховерд орталығы деп аталды және оны Ховердтің өзі ашты. Комедияшы Барри Крайер Ховердтің мансабын "бірнеше қайта оралулар тізбегі" деп сипаттады.
Таңдалған библиография
Хауэрд, Фрэнки (1976). Жолда қалай ұмытып қалғаным. W. H. Allen & Co., Роберт Росс (2001). Фрэнки Хауэрдтің толық өмірі. Рейнольдс және Хирн, .