Кіріспе

Кішкентай, жалпақ және тәтті пісірілген тағам (бисквит)

Кекс (американдық ағылшын тілінде) немесе бисквит (британдық ағылшын тілінде) – әдетте кішкентай, жалпақ және тәтті пісірілген тағам немесе десерт. Оның құрамында әдетте ұн, қант, жұмыртқа және май, сары май немесе басқа май болады. Сондай-ақ, құрамына кішміш, сұлы, шоколад ұсатылған кешектері немесе жаңғақ сияқты қосымша ингредиенттер де қосылуы мүмкін. Көптеген ағылшын тілінде сөйлейтін елдерде хрустящие печеньелерді "бисквит" деп атайды, бірақ АҚШ және Канадада "бисквит" тез дайындалатын нанның бір түрін білдіреді. Жұмсақ бисквиттерді кейде тіпті Ұлыбританияда "куки" деп атайды. Кейбір печеньелер пішіні бойынша да аталуы мүмкін, мысалы, құрма шарлары немесе тіктөртбұрыштар. Бисквит немесе печенье түрлеріне кремді, джемді, бурбон мен Орео сияқты сандвич бисквиттері жатады, олар зефир немесе жеміс желісімен толтырылады және кейде шоколадқа немесе басқа тәтті глазурьға малынған. Печеньелер көбінесе сүт, кофе немесе шай сияқты сусындармен бірге беріледі және кейде сусындарға мақтап жіберіледі, бұл тәсіл қантты ерітіп, тәттілерден көбірек дәмді шығарады, сонымен қатар олардың құрылымын жұмсартады. Фабрикада жасалған печеньелер азық-түлік дүкендерінде, шағын дүкендерде және автоматтарында сатылады. Жаңа пісірілген печеньелер нан пісіретін дүкендер мен кофеханаларда сатылады.

Терминология

Солтүстік Америкадан тыс көптеген ағылшын тілді елдерде, Ұлыбританияны қоса алғанда, хрустящее печенье үшін ең көп қолданылатын сөз – "бисквит". Жеке-жеке пісірілмей, тікелей табада қабаттап пісіріліп, кейін кесілген печеньелер американдық ағылшын тілінде "бар печеньелер" деп, ал британдық ағылшын тілінде "traybakes" деп аталады. Тағы бір болжам бойынша, американдық атау голланд сөзі "koekje" немесе оның бейресми, диалектілік түрі "koekie" – "кішкентай торт" деген мағынаны білдіреді – және 1600 жылдардың басында Голландияның Жаңа Нидерланды елді мекенімен американдық ағылшын тіліне келген. Шотландия ұлттық сөздігінде айтылғандай, оның шотландша атауы "cook" сөзінің кішіртілген түрінен (+ "ie" жұрнағы) шыққан болуы мүмкін, нәтижесінде орта шотланд тілінде "cookie", "cooky" немесе "cu(c)kie" пайда болған. Орта ғасырларда Төмен елдер мен Шотландия арасында Солтүстік теңіз арқылы кең сауда және мәдени байланыстар болды, бұл керлинг және, мүмкін, гольф тарихында да көрінеді.

Сипаттама

Көбінесе печеньелер қытырлағанша немесе ішкі жағы жұмсақ болуын қамтамасыз ету үшін пісіріледі. Кейбір печенье түрлері мүлдем пісірілмейді, мысалы, қатты шоколадты пайдаланып, жұмыртқа мен бидай клейін байланыстырғыш ретінде қолданатын арахис майлы печеньелер. Печеньелер әртүрлі стильде жасалады, олар үшін қант, дәмдеуіштер, шоколад, май, арахис майы, жаңғақтар немесе кептірілген жемістер сияқты көптеген ингредиенттер қолданылады. Печеньелердің жалпы теориясын былай тұжырымдауға болады. Торттар мен басқа тәтті нандардан пайда болғанмен, печеньелердің барлық түрлері дерлік байланыс үшін суды қолданудан бас тартты. Су торттарда қамырды мүмкіндігінше жұқа етуі үшін қолданылады, бұл торттың қалыңдығын қамтамасыз ететін көпіршіктердің пайда болуына жағдай жасайды. Печеньеде байланыстырушы агент майға айналды. Майлар – май, өсімдік майы немесе шошқа майы болсын – судағыдан гөрі тұтқыр және әлдеқайда жоғары температурада буланады. Сондықтан, судың орнына май немесе жұмыртқа қолданылған торт пештен алынғаннан кейін әлдеқайда тығыз болады. Печеньедегі майлар, торттағы су сияқты буланып кетпей, сақталады. Бұл майлар пісіру кезінде пайда болатын газдардың көпіршіктерінен туындаған қуыстарды толтырады. Бұл газдар негізінен жұмыртқа ағызынан буланып шыққан су буынан және қамыр көтерушіні қыздырудан бөлінетін көмірқышқыл газынан тұрады. Бұл қанығу печеньенің, және тіпті барлық қуырылған тағамдардың ең тартымды текстуралық ерекшелігін – майға қаныққан қытырлақтықты тудырады, бұл май сіңген тағамды жұмсартпайды.

Қабылдау

Nutrition Action-нан Лия Эттман үлкен печеньелердің жоғары калориялылығы мен майлылығын сынады; ол диаметрі 5 1/2 дюйм болатын және 800 калориясы бар Panera Kitchen Sink Cookie, яғни үлкен шоколадты печеньені мысалға келтіреді. "Cookie" сөзі 1970 жылдан бері АҚШ-та "вагина" дегенге ишара жасайтын сленг сөз болып табылады. "Cookie" сөзі көбінесе құсуға байланысты, асқазанның ішкі мазмұнына қатысты қолданылады (мысалы, 1960 жылдардағы "pop your cookies" немесе 1970 жылдардағы "toss your cookies" тіркестері). "Cookie duster" – мұртты әзілдеу үшін қолданылатын сөз. Cookie Monster – балалар телешоуы "Сезам көшесіндегі" қуыршақ. Ол печеньеге деген шексіз құштарлығымен және "Мен cookie қалаймын!", "Мен cookie жеймін!" (немесе жай ғана "COOKIE!") және "Ом ном ном ном" (аузы толы печеньемен айтылатын) сияқты әйгілі сөздерімен танымал. Cookie Clicker – cookie-ге басу арқылы ойналатын ойын.