1562 жылғы Францияның діни төзімділік жарлығы – Сен-Жермен эдикты. Гугеноттарға шектеулі төзімділік берілді, бірақ міне-қыртысы да болды. Француз дін соғыстарының негізі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1562 жылы Франциядағы діни төзімділік туралы жарлық
1562 French decree on religious tolerance
Сен-Жермен жарлығы, сондай-ақ Қаңтар жарлығы (Édit de janvier) деп те аталады, Франция регенті Екатерина де Медичи 1562 жылғы қаңтарда жариялаған маңызды төзімділік жарлығы болды. Жарлық католик мемлекетінде протестант гугеноттарына шектеулі төзімділік берді, бірақ олардың мінез-құлқына қарама-қарсы шектеулер қойылды. Бұл акт 1560 жылғы Амбуаз жарлығымен басталган, бірнеше жыл бойы либералдануға қадам салынған жарлықтардың нәтижесі болды. Екі айдан кейін Париж Парламенті астанадағы жағдай нашарлағандықтан оны тіркеуге мәжбүр болды. Жарлықтың нақты әсері Францияның алғашқы дін соғыстарының басталуымен шектелді, бірақ ол 1598 жылғы Нант жарлығы сияқты келешектегі төзімділік жарлықтарының негізін қалады.
The Edict of Saint Germain , also known as the Edict of January (Édit de janvier), was a landmark decree of tolerance promulgated by the regent of France, Catherine de' Medici, in January 1562. The edict provided limited tolerance to the Protestant Huguenots in the Catholic realm, though with counterweighing restrictions on their behaviour. The act represented the culmination of several years of slowly liberalising edicts which had begun with the 1560 Edict of Amboise. After two months the Paris Parlement would be compelled to register it by the rapidly deteriorating situation in the capital. The practical impact of the edict would be highly limited by the subsequent outbreak of the first French Wars of Religion but it would form the foundation for subsequent toleration edicts as the Edict of Nantes of 1598.
Бұрынғы заңнама
Генрих II патшалық құрған кезде Францияда протестантизм Шатобриан, Экуан және Компиен эдикттері арқылы қуғын-сүргінге ұшырады. Бұл заңнама Генрихтің жергілікті соттардың бұрынғы діни ағымға қатысты заңдарды тиісінше орындамағанын түзету мақсадында болды, ол үшін Chambre Ardente қайта құрылып, жергілікті сот істерін қарау үшін арнайы комиссарлар жіберілді. 1559 жылы Генрих II күтпеген жерден айқас кезінде қаза тапқаннан кейін, бұл жаңа қуғын-сүргін бағдарламасы тоқтатылды, себебі алдымен денсаулығы нашар Франциск II, содан кейін Карл IX патша болды. Франциск II билік құрған кезеңде жаңа тәсіл қалыптаса бастады, 1560 жылғы Амбоаз эдиктісімен діни құқық бұзушылықтары үшін сотталғандар, жақсы католик өмірін сүру шартымен кешірілді. Сол жылдың мамыр айындағы Роморантин эдиктісінің қосымша заңнамасы діни істерді шіркеу соттарының қарауына берді, олардың өлім жазасын тағайындауға құқығы болмады.
During the reign of King Henry II, Protestantism had been subject to persecution in France under the Edicts of Chateaubriant, Ecouen, and Compiègne. This legislation aimed to correct what Henry felt was lax enforcement of prior heresy laws by the local courts, through the re establishment of the Chambre Ardente and the sending out of special commissioners to take charge of the local court cases. With the unexpected early death of Henry II during a joust in 1559, this new program of persecution was put on hold, as first the sickly Francis II and then Charles IX became king. Already in the reign of Francis II a new approach began to be forged, with the 1560 Edict of Amboise, which pardoned those convicted of religious offenses on the condition they went on to live good Catholic lives. The further legislation of the Edict of Romorantin in May later that year moved the trial of heresy cases to the purview of the ecclesiastical courts, which did not have the authority to impose death penalties.
Сен-Жерменге баратын жол
Амбоаздағы заговордан кейін, бірнеше көрнекті гугеноттардың билікті басып алуға жасаған сәтсіз талпынысынан кейін, діни бейбітшілікке қажеттілік өте күшейді. Осы мақсатта Лоррейн кардиналы Карл екі дінді татуластыру үшін ұлттық діни кеңес құру жоспарларын жариялады. Сол жылы Фонтенблодағы атақты адамдардың жиналысында Мойеннер тобы католик шіркеуінің протестанттарды ашуландырған кемшіліктерін жою үшін галликандық реформалар бағдарламасын ұсынуға тырысты, бұл екі діннің қайта бірігуіне мүмкіндік беруі керек еді. Бірақ, жиналыс 1560 жылғы 31 тамыздағы патша жарлығымен бекітілген, діни мәселені шешу үшін ұлттық кеңес құру жоспарларын мақұлдады. 1561 жылғы 12 маусымда ұлттық кеңесті 20 шілдеде шақыру туралы шешім қабылданды. Алайда, ол кейінге шегеріліп, 9 қыркүйекте ғана ашылды. Пойси колоквиі деп аталған бұл кездесу сәтсіз аяқталды, себебі Теодор Беза басқаратын кальвинистер Лоррейн ұсынған Аугсбургтік мойындауға қол қоюға келмейтін. Колоквидің сәтсіздігіне көңілі толмаған Екатерина екі түрлі қабылдау рәсіміне қатысты доктриналық жеңілдіктерді алу үшін Римге жүгінді. Бірақ ол да нәтижесіз болды. Мұның бәріне қарамастан, Екатерина Францияның түрлі парламенттерінен мұқият таңдалған, орташа көзқарастағы депутаттарды Сен-Жермен-ан-Лайдегі конференцияға шақырды, онда олар 1562 жылғы 17 қаңтардағы жарлықты әзірледі. Париж Парламенті атақты либерал де Тхо және қарт дін қызметкері Виоланы жіберді.
In the wake of the Conspiracy of Amboise, a failed attempt by several prominent Huguenots to seize power, the urgency of the need for religious peace was heightened. It was to this end that Charles, Cardinal of Lorraine announced plans for a national religious council to reconcile the two faiths. Later that year, in an assembly of notables at Fontainebleau, the Moyenneur faction aimed to put forward a program of Gallican reforms to quell the abuses of the Catholic church that had angered the Protestants, allowing the faiths to reunify. The assembly was however able to endorse plans for a national council to solve the religious question, endorsed in a royal edict on August 31, 1560. On June 12, 1561, the decision was made to summon the national council on July 20. It would however be delayed and not open until September 9. The meeting which became known as the Colloquy of Poissy would be a failure, with the Calvinists under Theodore Beza unwilling to subscribe to the Confession of Augsburg proposed by Lorraine. Frustrated with the failures of the colloquy, Catherine appealed to Rome instead for doctrinal concessions regarding the taking of the Eucharist in both kinds. This too came to nought. Unfazed by all this failure, Catherine arranged for carefully chosen moderate deputies from the various Parlements of France to attend a conference at Saint Germain en Laye where they would eventually draw up the edict on January 17, 1562. The Paris Parlement sent the famous liberal de Thou and the elderly cleric Viole.
Кіріспе
Бұл жарлық діни мәселені уақытша шешу мақсатында қабылданды, Трент соборының татуластырушы нәтижесі күтілуде. Жарлықта бұл "жаңа дінді" мақұлдау емес, патша қалағанша қабылдануға тиіс қажетті шара екені нақты көрсетілген.
The edict was intended to be only a provisional solution to the religious problem, pending the hopefully reconciliatory outcome of the general church Council of Trent. The edict made clear that it was not to be taken as approval of the 'new religion' but a necessary expedient for as long as the king willed it.
Ғибадат параметрлері
Онда протестанттық құлшылығы қай уақытта және қай жерде рұхсат етілгені көрсетілді: қалаларда емес, қарулы күштер арасында емес және түнде емес. Егер олар тек отбасы мүшелері үшін болса, қала ішінде үйлерде қосымша қызметтер өткізілуі мүмкін еді. Католик шіркеуіне қарапайымдықпен сөйлеу қылмыс деп есептелді.
It outlined the spaces and times in which Protestant worship could occur: not in towns or under arms or at night. Further services could be held within towns in houses if they were only for the members of the household. Reproachful language against the Catholic church was made a misdemeanour.
Париж Парламенті
Париж Парламенті жарлықты тіркеуге, оның заңға айналуы үшін қажетті шартқа қарсылық көрсетті және тәжге шағым айтты. Қалалық кеңес, дін қызметкерлері және Сорбонна олардың наразылығын қолдады. Бұл жағдайды түсіндіру үшін де Ту мен Вайолл патшаға қайтарылды. Бірақ, тіпті, олардың жақтастары болса да, корольдік күштері сотта көпшілікке ие болмады, және заң жобасы 18 ақпанда тағы да қабылданбады.
The Paris Parlement resisted the registering of the edict, a necessary prerequisite to it becoming law, and remonstrated against the crown. They were backed in their disapproval by the city council, the clergy and the Sorbonne. To explain this de Thou and Viole were sent back to the crown. Yet even with the moderates on their side the crown's forces lacked a majority in the court, and the bill was voted down again on February 18.
Қарсы ұсыныстар
Парламент мүшелері бұл жарлыққа қарсылық көрсетіп, барлық протестанттық құлшылықты тыйым салуды, пасторларды елден қууды, католик емес азаматтардың барлық мүліктік амалдарына тыйым салуды және патшаның барлық шенеуніктерін сенім білдіруге міндеттеуді ұсынды. 5 наурызда жарлықты келесі күні тіркеуге келісім болды. Ле Майстр мен Сент-Андре бастаған соттардың ультра қанатын құраған бес мүше соңғы тіркеуге қатыспады. Дижон Парламенті жарлықты тіркеуден бас тартты және азамат соғысы басталарға дейін оны тіркеуге мәжбүр болмады, осылайша ол күшін жойды. Акс-ан-Прованс Парламенті жарлықты тіркеуге айқын қарсылық танытты және Амбоизден кейін де қарсылық танытқандары үшін олардың ең бейтарап мүшелері Парламенттен шығарылды.
The members of the Parlement opposing the edict suggested banning all Protestant services, exiling pastors, banning all non Catholic property transactions, and making all royal officials sign a profession of faith. On March 5 it was agreed to register the edict the following day. Five members, including Le Maistre and Saint Andre, who led the courts' ultra wing, absented themselves from the final registration. The Parlement of Dijon refused to register the edict, and would not be compelled to prior to the outbreak of civil war, which rendered it a dead letter. The Parlement of Aix en Provence would prove particularly resistant to registering the edict, and would, after their continued resistance post Amboise, have their most recalcitrant members dismissed from the Parlement.
Құқық қорғау және қарсылық
Конде ханзадасы, Порсьен графы Антуан III де Крой және Ла-Рош-сюр-Йон ханзадасы Карлдан басқа, мемлекеттің көптеген ханзадалары жарлыққа қарсы болды. Наварралық Антуан, Корольдіктің генерал-лейтенанты, кеңесте жарлыққа қарсы дауыс берді және Гизге қарсылығына көмектесу үшін Парижге қайтуын сұрады. Осы мақсатқа жету үшін оларға кең өкілеттіктер берілді, ал Сен-Жермен жарлығы қабылданғаннан кейін, олар өз аймақтарында оның тіркелуін және орындалуын қамтамасыз етуге міндеттелді. Оларға өз провинцияларының вице-губернаторлары қолдау көрсету үшін көмек берді, сондай-ақ, анықтау қиын болған жағдайларды сотқа жолдау құқығы берілді.
Most of the princes of the realm opposed the edict, with the exceptions of the Prince of Condé, Antoine III de Croy, Count of Porcien, and Charles, Prince of La Roche sur Yon. Antoine of Navarre, who was Lieutenant General of the Kingdom, voted against the edict in council, and appealed for Guise to return to Paris to aid his opposition. To achieve this they were given broad powers, and with the establishment of the Edict of Saint Germain, they were tasked with ensuring its registration and enforcement in their respective areas. They were provided with assistance from the lieutenant governors of their respective provinces to offer support, alongside the ability to refer cases up to the court if they proved tricky to determine.
Прованс
Прованста комиссарлар Фуме мен Поннат көтерілісші бірінші консул Флассанмен бетпе-бет келді, ол қару алып, аймақтың протестанттарын қорқытып, үркітіп жүрді. Діни қызметкерлер 5 ақпанда олармен келісімге келді. Ним мен Монпелье гугеноттары өздері бақылап отырған қалаларда жеке құлшылық етуге рұқсат беру үшін комиссарларға өтініш білдірді. Бордо Парламенті бұл аймақтағы жергілікті жағдайды жақсы білетінін және әділдікті тиімдірек және арзан қамтамасыз ете алатынын айтып, араласуға тырысты, бірақ комиссарлар осының алдын алуға тырысқан нәрсе осы еді. Қаладағы протестант шіркеу қоңырауының дыбысынан ашуланған ол және оның серіктері мессаға қатысу сылтауымен қалаға кіруге шешім қабылдады. Қалаға келген соң, ол протестанттардың өз иелігіндегі қамал ауданында жиналғанын көріп, одан да ашуланды. Кейіннен Гиздің көрген қызметінің заңдылығы туралы дау туды. Бұл кездесу Сен-Жермен жарлығы жарияланғаннан кейін, бірақ Париж Парламенті оны тіркеуге мәжбүрленгенге дейін болды. Гиз алдынан бір джентльменді жіберді, ол протестанттар құлшылық ететін сарайдың есігінде жанжалға түсті. Зорлық-зомбылық орын алып, Гиздің серіктері асығып келгенде, қырғын басталды, нәтижесінде 50 адам қаза тапты. Қалада Конде мен оның әскері болды, сондықтан егер ол мен Гиз кездессе, жағдай шиеленісуі мүмкін еді. Екатерина мұны түсініп, екеуіне де қаланы тастап кетуді бұйырды, бірақ Конде ғана бұйрыққа бағынып, Орлеанға бет алды, онда ол 2 сәуірде Францияның бірінші дін соғысын бастарлық көтеріліс туын көтерді.
In Provence, the commissioners Fumée and Ponnat were faced with the rebellious first consul Flassans, who had taken up arms and was terrorising the region's Protestants. The clergy capitulated and met with them on February 5. The Huguenots of Nîmes and Montpellier petitioned the commissioners to be allowed to continue private worship in the towns they occupied. The Bordeaux Parlement sought to interfere, arguing it had the local knowledge to better and more affordably provide justice in the region, despite this being the very thing the commissioners were trying to avoid. Enraged by the sound of Protestant bell ringing in the town, he and his company of gentlemen decided to enter, on the pretext of hearing mass. In the town he was further incensed to find that the Protestants were meeting in the castle district, which was on his property. Controversy arose later over the legality of the service Guise had encountered. While this meeting took place after the issuance of the Edict of Saint Germain, it took place before the Parlement of Paris had been forced to register it. Guise sent out a gentleman ahead of him, who got into an altercation at the door to the barn where the Protestants were worshipping. Violence ensued and, as Guise's company rushed forward, a massacre began, with 50 parishioners killed. In the city Condé and his men were present, and thus a potential powder keg if he and Guise crossed paths. Recognising this, Catherine ordered both to vacate the city, but only Condé complied, heading to Orléans where he raised the standard of rebellion on April 2 beginning the first French War of Religion.