Кіріспе

Кеңес саясаткері; Қазақстан Коммунистік партиясының бірінші хатшысы (1927–1998)

Геннадий Васильевич Колбин (7 мамыр 1927 – 15 қаңтар 1998) 1986 жылдың 16 желтоқсанынан 1989 жылдың 22 маусымына дейін Қазақ КСР Коммунистік партиясы Орталық комитетінің бірінші хатшысы болды.

Ерте өмір

Колбин 1927 жылы Нижний Тагил қаласында дүниеге келген. 1942-1943 жылдары Нижний Тагил қаласындағы зауытта модельдеушінің және аяқ киім шеберінің шәкірті болып жұмыс істеді. 1943 жылы Нижний Тагил тау-кен металлургия колледжінде оқуға түсті. 1947-1959 жылдары Нижний Тагил зауытында конструктор-технолог, технологиялық бюро меңгерушісі, басшының орынбасары, бас инженер және бас инженердің орынбасары болып қызмет етті. 1954 жылы Кеңес Одағы Коммунистік партиясына мүше болды. 1955 жылы С. М. Киров атындағы Орал политехникалық институтын сырттай бітіріп, кейін аспирантурада оқыды.

Саяси мансап

1959 жылы зауытта партия комитетінің хатшысы болып қызмет етті. 1962 жылы КОКП-ның Ленин аудандық комитетінің екінші хатшысы және бірінші хатшысы болып тағайындалды. 1962 жылдан 1970 жылға дейін КОКП Нижний Тагил қалалық комитетінің екінші хатшысы және бірінші хатшысы болды. 1970-1975 жылдары Колбин Свердловск облыстық КОКП комитетінің хатшысы, кейіннен екінші хатшысы болып тағайындалды. Ол Грузия Коммунистік партиясының Орталық комитетінің екінші хатшысы қызметін атқарды. 1975 жылдан 1984 жылға дейін Грузин КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты болды. 1976 жылы Мәскеуге кеткен соң, Свердловск облыстық КОКП комитетінің бірінші хатшысы лауазымына Яков П. Рябовтың үміткерлігі қарастырылды. Алайда Рябовтың ұсынысымен Свердловск облыстық КОКП комитетінің хатшысы міндетін атқарушы Борис Ельцин осы лауазымға тағайындалды. Колбин 1983 жылдан 1986 жылға дейін КОКП Ульяновск облыстық комитетінің бірінші хатшысы болып тағайындалды. Оның бастамасымен Ульяновск қаласында Мәскеу мемлекеттік университетінің филиалы – Микроэлектроника орталығы ашылды және Волга өзені арқылы Президент көпірін салу туралы шешім қабылданды. 1971-1975 жылдары РСФСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты, ал 1979-1989 жылдары КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты болды. 1987-1989 жылдары Жоғарғы Кеңес Президиумының мүшесі де болды.

Қазақстан Коммунистік партиясының бірінші хатшысы

1986 жылы Колбин Қазақстан Коммунистік партиясы Орталық комитетінің бірінші хатшысы болып тағайындалды. Ол 1964 жылдан бастап Қазақстан Коммунистік партиясының бірінші хатшысы қызметін атқарған Дінмұхамед Құнаевты алмастырды. Колбин тағайындалғанға дейін Қазақ КСР-інде жұмыс істемеген. Оны Михаил Горбачев Қазақ КСР Коммунистік партиясындағы жемқорлықпен күресу мақсатында тағайындаған. Колбин 1987-1989 жылдары Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты және 1987-1989 жылдары Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Президиумының мүшесі болды. Қазақстанға жат адам болғандықтан, ол онда жақсы қабылданылмады. Оның тағайындалуы Қазақстанның Алматы және басқа қалаларындағы наразылықтарға алып келді, нәтижесінде бірнеше мың адам қаза тауып, жүздеген адам жарақаттанды. Бұл көтеріліс қазір "Желтоқсан" деп аталады, қазақ тілінде "желтоқсан" деген мағынаны білдіреді. Бұрынғы бірінші хатшы Дінмұхамед Құнаев 60 мың адам қатысқан наразылықты ұйымдастыруға қатысқан деген хабар бар. Алайда, Құнаев сол кезде үй қамауында болып, оқшауланған және ешкіммен байланысуға рұқсат етілмегендіктен, оның қатысқаны туралы мәлімдеме жалған болуы мүмкін. 1989 жылдың маусым айында Колбиннің орнына қазақ Нұрсұлтан Назарбаев келді. Колбин содан кейін Мәскеудегі қызметке ауыстырылды.

Басқа саяси ұстанымдар

Мәскеуге ауысқаннан кейін Колбин 1989 жылдан 1990 жылға дейін Халық бақылау комиссиясының төрағасы қызметін атқарды. 1989 жылдан 1991 жылға дейін КСРО халық депутаты болды. 1990 жылдың желтоқсан айында ол барлық саяси қызметтерден қанағаттанды.

Кейінгі өмірі

1990 жылдың желтоқсанынан бастап Колбин федералдық маңызы бар жеке зейнеткер атанды. 1992 жылдан 1998 жылға дейін ол "Мосуралбанк" АҚ директорлар кеңесінің төрағасы қызметін атқарды. 1998 жылдың 15 қаңтарында Мәскеу метросында қызына бара жатқанда, Колбин кенеттен денсаулығы нашарлап, метрода құлап, жүрек талмасынан көз жұмды. Ол Мәскеудегі Троекуровское бейіште жерленді.

Жеке өмір

Колбин Софья Ивановна Колбинаға үйленген (1926-1998). Олардың екі қызы болды: Марина (1950 жылы туған) және Наталья (1952-1984).