Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Самуэль Прайдёкс Трегелс (30 қаңтар 1813 - 24 сәуір 1875) - ағылшын библиялық ғалымы, сөздік құрастырушы, христиандық еврей тілін зерттеуші, мәтіндік сыншы және теолог.
English biblical scholar
Samuel Prideaux Tregelles (30 January 1813 – 24 April 1875) was an English biblical scholar, lexicographer, Christian Hebraist, textual critic, and theologian.
Өмір
Трегелс Фалмут қаласындағы Вудхаус-плейс үйінде квакер ата-анадан дүниеге келді, бірақ ол көп жылдар бойы Плимут бауырларымен бірге болып, кейін өмірінде пресвитериан (немесе, мүмкін, англикан) дініне көшті. Ол Сэмюэл Трегеллдің (1789–1828) және оның әйелі Доротидің (1790–1873) ұлы, сондай-ақ Эдвин Октавиус Трегеллдің сіңілі баласы болды. 1825–1828 жылдары Фалмут классикалық мектебінде білім алды. Бір кезде Трегелс Гламоргандағы Ниат аббаттығындағы темір зауытында жұмыс істеді, бос уақытында грек, еврей, арамей және уэльс тілдерін үйренуге арнады. Уэльс тіліне деген қызығушылығы христиандық жақсы хабарды тарату және әсіресе Уэльстегі атеизм, Рим католиктері және мормонизмнің ықпалына қарсы күресу ниетінен туындады. Трегелс Фалмут қаласында жеке репетитор болып жұмыс істеді, соңында 1870 жылы сал ауруынан мүгедек болғанға дейін ғылымға өзін толықтай арнады. 1839 жылдың сәуір айында Трегелс Плимут банкирі және квакер Уолтер Придоның қызы Сара Анна Придоға (22 қыркүйек 1807 жылы туған) үйленді, оның Хингстон & Придо банкі кейін Девон және Корнуолл банкіне айналды. Олардың балалары болмады. Трегелс 1850 жылы Сент-Эндрюс университетінен LL.D. дәрежесін алды және 1862 жылы мемлекеттік тізімнен 200 фунт стерлинг көлемінде зейнетақы алды. Ол Плимут қаласында қайтыс болды.
Tregelles was born at Wodehouse Place, Falmouth, of Quaker parents, but he himself was for many years in communion with the Plymouth Brethren and then later in life became a Presbyterian (or perhaps an Anglican). He was the son of Samuel Tregelles (1789–1828) and his wife Dorothy (1790–1873) and was the nephew of Edwin Octavius Tregelles. He was educated at Falmouth classical school from 1825 to 1828. For a time Tregelles worked at the ironworks, Neath Abbey, Glamorgan, where he devoted his spare time to learning Greek, Hebrew, Aramaic, and Welsh. His interest in Welsh developed from a desire to spread the Christian gospel and especially to combat the influence of atheism, Roman Catholicism, and Mormonism in Wales. Tregelles became a private tutor in Falmouth, and finally devoted himself to scholarship until incapacitated by paralysis in 1870. In April 1839, Tregelles married Sarah Anna Prideaux (born 22 September 1807), a daughter of the Plymouth banker and Quaker Walter Prideaux, whose bank Hingston & Prideaux later became the Devon and Cornwall Bank. They had no children. Tregelles received an LL. D. degree from St. Andrews in 1850 and a pension of £200 from the civil list in 1862. He died at Plymouth.
Шығармалары
Текст Рецептус көне дәлелдерге негізделмегенін түсінген Трегельс, Жаңа Өсиеттің грек тіліндегі мәтінінің жаңа нұсқасын, ежелгі қолжазбалар мен ерте шіркеу әкелерінің цитаталарына сүйене отырып, жариялауға шешім қабылдады. Оның жұмысы неміс филологы және мәтінтанушы Карл Лакманннің жұмысына ұқсас болды. Трегельс алғаш рет 1844 жылы жарық көрген «Ежелгі Деректерден Түзетілген Грек Тіліндегі Аян кітабы» арқылы танымал болды, онда оның Жаңа Грек Өсиетін дайындау ниеті жарияланды. 1845 жылы ол Ватиканға тиесілі кодекстерді салыстыру үшін Римге барды. Оған қолжазбаны көшіруге рұқсат берілмесе де, маңызды оқуларын жазып алды. Римнен ол Флоренция, Модена, Венеция, Мюнхен және Базель қалаларына сапар шегіп, қолжазбаларды оқып, салыстырды. 1846 жылдың қараша айында Англияға оралып, Британ мұражайында қолжазбаларды салыстыруды жалғастырды. Трегельс Париж, Гамбург, Берлин (онда Лакманмен кездесті), Лейпциг (онда Константин фон Тишендорфпен бірлесіп жұмыс істеді), Дрезден, Вольфенбюттель және Утрехт қалаларына да барды. Оның көптеген жарияланымдары Жаңа Өсиеттің үлкен сындық басылымына (1857–1872) сілтеме жасады. Олардың ішінде «Грек тіліндегі Жаңа Өсиеттің басылған мәтіні туралы есеп» (1854), Т. Х. Хорнның «Кіріспе» (1860) және «Мураториан каноны: Жаңа Өсиет кітаптарының ең ерте тізімі» (1868) кітаптары бар. Трегельс, өлімінен алты жыл өткен соң, 1881 жылы жарық көрген «Түзетілген нұсқа» (немесе «Ағылшын тіліндегі түзетілген нұсқа») деп аталатын Киелі кітап аудармасын дайындауға қадағалау жасаған ағылшын тіліндегі түзету комиссиясының мүшесі болды. Трегельс еврей грамматикасының (1852) авторы болды, Гесениустің еврей және халдей лексиконын (1846, 1857) латын тілінен аударды, Янсендер туралы шағын еңбек (1851) жазды, сондай-ақ оның ерекше эсхатологиялық көзқарастарын баяндаған әртүрлі еңбектердің авторы болды, оның ішінде «Даниілдің пайғамбарлық көрістері туралы ескертулер» (1852, жаңа басылымы, 1864) және «Христостың екінші келуінің үміті» (1864) кітаптары бар. Трегельс, оның туысы Бенджамин Уиллс Ньютон сияқты, оның дінін қабылдауына ықпал еткен және оның кітаптарын басып шығаруға қаржылай көмектескен, азаптан кейінгі кезеңді жақтады. Бір танысы Трегельс туралы «ол қоздырылған кез келген тақырыпқа жарық түсіре алатынын», бірақ оған сұрақ қою қауіпті екенін айтты, себебі «осылай істеу кітапты алуға және бүкіл сөренің құлауына ұқсас еді». Біліміне қарамастан, Трегельс, қазір көбінесе ұмытылған көптеген гимндердің авторы болған, жылы жүректі евангелист болды, олардың ең ертесі 1838 жылы Плимут бауырластарының «Қорадағы кедейлерге арналған гимндер» жинағында жарияланды.
Deciding that the Textus Receptus did not rest on ancient authority, Tregelles decided to publish a new version of the Greek text of the New Testament based on ancient manuscripts and the citations of the early Church Fathers, his work paralleling that of German philologist and textual critic, Karl Lachmann. Tregelles first became generally known through his Book of Revelation in Greek Edited from Ancient Authorities (1844), which contained the announcement of his intention to prepare the new Greek New Testament. In 1845 he went to Rome intending to collate the codex belonging to the Vatican. Although he was not allowed to copy the manuscript, he did note important readings. From Rome he went to Florence, Modena, Venice, Munich, and Basel, reading and collating manuscripts. He returned to England in November 1846, continuing to collate manuscripts in the British Museum. Tregelles also visited Paris, Hamburg, Berlin (where he met Lachmann), and Leipzig (where he collaborated with Constantin von Tischendorf), Dresden, Wolfenbüttel, and Utrecht. Most of his numerous publications had reference to his great critical edition of the New Testament (1857–1872). They include an Account of the Printed Text of the Greek New Testament (1854), a new edition of T. H. Horne's Introduction (1860), and Canon Muratorianus: Earliest Catalogue of Books of the New Testament (1868). Tregelles was a member of the English revision committee overseeing the preparation of the Bible translation known as the Revised Version (or English Revised Version), of which the New Testament was published in 1881, six years after his death. Tregelles also wrote Heads of Hebrew Grammar (1852), translated Gesenius's Hebrew and Chaldee Lexicon (1846, 1857) from Latin, and was the author of a little work on the Jansenists (1851) and of various works in exposition of his special eschatological views including Remarks on the Prophetic Visions of Daniel (1852, new ed., 1864) and The Hope of Christ's Second Coming (1864). Like his cousin by marriage, Benjamin Wills Newton, who was instrumental in Tregelles's conversion and who helped finance publication of his books, Tregelles was a post tribulationist. An acquaintance said of Tregelles that he was "able to shed a light upon any topic that might be introduced", but that to ask him a question was dangerous because "doing so was like reaching to take a book and having the whole shelf full precipitated upon your head". Despite his erudition, Tregelles was also a warm hearted evangelical who wrote many hymns, now largely forgotten, the earliest of which were published in the Plymouth Brethren's Hymns for the Poor of the Flock (1838).