Кіріспе

Теріні алу – теріден айыру амалы.

Теріден айыру – бұл теріден айыру процесі. Адамдар көбінесе жануарлардың етін пісіру және жеу үшін дайындау, немесе терісінен киім жасау үшін жинау, немесе одан былғары жасау мақсатымен осы амалды жасайды. Тері сондай-ақ трофей ретінде, таксидермия үшін пайдаланылуы мүмкін, жүн нарығында сатылуы немесе зиянкес деп жарияланған жағдайда, мемлекеттік денсаулық сақтау, ауыл шаруашылығы немесе аңшылық агенттіктерінен сыйлық алу үшін өлтірілгенін растау ретінде қолданылуы мүмкін. Теріден айырудың екі кең таралған тәсілі бар: ашық теріден айыру және жабық теріден айыру. Әдетте, ірі жануарлар ашық, ал кішкентай жануарлар жабық теріден айырылады. Егер тірі адамдарға азаптау, өлтіру немесе өлім жазасы ретінде теріден айыру жасалса, ол теріден кесу деп аталады.

Терісін алып тастау әдістері

Жануардың терісін қаптау – жануардан терісін шұлықтай сызып алу әдісі. Бұл әдіс көбінесе жануарды созып немесе құрғақ сақтауға орналастыру қажет болғанда қолданылады. Көптеген кішкентай жануарлардың терісі осылай қапталады, нәтижесінде тері түтік пішіндес, көбінесе зақымдалмай сақталады. Жеке жануарларды қаптау әдістері аздап өзгеше болғанымен, негізгі қадамдар бірдей болып қалады. Жануардың терісін қаптау үшін оны аяқтарынан төңкеріп іледі. Бір аяқтан кесіп, аяқ бойымен, анус айналасынан және екінші аяққа дейін жалғастырады. Содан кейін теріні, көйлек сыққандай, жануардан сызып алады. Ашық терілеу – жануардан терісін жамылғыдай сызып алу әдісі. Бұл әдіс көбінесе теріні бірден булап немесе сақтау үшін мұздату қажет болғанда қолданылады. Ашық әдіспен алынған теріні қабырғаға іліп қоюға немесе кілем жасауға болады. Ірі жануарлардың терісін көбінесе ашық әдіспен терілейді. Жануардың терісін ашу үшін оның денесін тегіс бетке жатқызады. Анустан төменгі ерінге дейін және жануардың аяқтары бойымен кесіледі. Содан кейін терісі ашылып, жануардан алынады. Соңғы қадам – терінің ішкі жағындағы артық май мен етті доңғалақ тас немесе сүйек құралмен сызып тастау. Дорсальды терілеу ашық терілеуге өте ұқсас, бірақ жануардың қарынына емес, омыртқа бойына кесіледі. Бұл әдіс мал терісін тазартушылардың арасында кең таралған, себебі омыртқаға жету қарын мен аяқтар арасынан қарағанда оңай және таза. Дорсальды кесуді жасау үшін жануарды құрсағына жатқызып, құйрығының түбінен иық аймағына дейін бір кесім жасалады. Жануар тым жақын уақытта өлтірілген болса, оның терісін алу оңайырақ. Кейп терілеу – жануарды жүлде ретінде көрсету үшін иық, мойын және бас терісін алу процесі.

Жануар терісі мен америкалықтар

Американың түпкі тұрғындары терілерді әшекейлеуден, киім мен жамылғы жасаудан өзге де көптеген мақсаттарда пайдаланған. Жануар терісі – түпкі тұрғындардың күнделікті өміріндегі маңызды мүлік болған. Одан шатырлар, қайықтар, қаптар, барабан сияқты музыкалық аспаптар және садаққа жебе сақтауға арналған қалталар жасалған. Американың түпкі тұрғындары жануар терісін алу және оны өңдеу ісінде шебер болғандықтан, 16 ғасырда еуропалықтармен байланыс орнату арқылы тері саудасы дамыған. Жануар терісі – түпкі тұрғындардың көптеген мөлшерде болған құнды ақшасы еді, олар оны темірден жасалған құралдар мен Еуропаның дамыған аймақтарында кең таралған темекіге айырбастаған. 16 ғасырдың соңына қарай бобёр терінен жасалған бас киімдер өте танымал болды, ал олардың жүнін алу үшін бобёрларды терісінен айыру қажет болды. Осы кезеңде бобёр терісіне деген сұраныс пен құны күрт өсті. Дегенмен, терісі үшін көптеген бобёрлар ауланғаннан кейін олардың саны азайып, өндіріс қарқыны төмендеді.