Кіріспе

Фрэнсис Уайт (шамамен 1564 – 1638) – ағылшын епископы және poleмист.

Өмір

Ол Питер Уайттың ұлы (19 желтоқсан 1615 жылы қайтыс болды), Бедфордширдегі Итон Соконның викарийі, шамамен 1564 жылы Итон Соконда дүниеге келді (жергілікті шіркеу тіркелмесі 1566 жылы басталады). Әкесінің бес ұлы болған, олардың барлығы дін қызметкерлері, соның ішінде Джон Уайт (1570?–1615), I Джеймс патшаның капелланы. Франциск, Ханттингдонширдегі Сент-Ньотс гимназиясын бітірген соң, 1579 жылдың 20 наурызында 15 жасында Кембридждегі Гонвилл және Каюс колледжіне зейнеткер студент ретінде қабылданды. 1583 жылы бакалавр (BA) дәрежесін, 1586 жылы Кембридж магистрі (MA Cantab) дәрежесін алды және 1588 жылдың 17 мамырында Лондон епископы Джон Эйлмердің қолынан дін қызметкеріне бекітілді. Оның алғашқы лауазымдары – Лестерширдегі Браутон Астли шіркеуінің пасторы, Лондонның Санкт-Пол соборындағы лекциялық қызмет және Лондонның Корнхиллдегі Санкт-Петер шіркеуінің пасторы болды. Католицизмге қарсы пікірсайыстарда белсенді қатысып, алғашқы еңбегін жариялады. 1618 жылы діни ғылым докторы (DD) дәрежесін алды. 1622 жылдың басында I Джеймс оны Джон Перси, немесе Фишерге (1569–1641) қарсы пікірсайыс жүргізуге тартты, Бакингхем гравинясы Мэридің католиктік көзқарастарына тоқтама беру үшін. Ол екі конференция өткізді, үшіншісі (1622 жылдың 24 мамыры) Уильям Лаудқа тапсырылды. Уайттың Фишерге жауабы (1624) I Джеймсқа арналған. 1622 жылдың 14 қыркүйегінде Уайт Карлайл деканатына ұсынылып, 15 қазан күні қызметке кірді. Ол Дэниел Фетлимен бірлесіп Фишермен тағы бір пікірсайысқа қатысты, ол 1623 жылдың 27 маусымында Лондонның Шир-Лейндегі Хамфри Линдтің үйінде басталды. 1625 жылы Уайт Лондонның Сион колледжінің аға деканы болды, ол кезде ол тек қағаз жүзінде ғана болды. 1626 жылдың 3 желтоқсанында Лондонның Дарем үйінде Ричард Нил (Дарем епископы), Джон Бэкерридж (Рочестер епископы) және тағы үш жоғары шенді дін қызметкерінің қатысуымен Карлайл епископы болып тағайындалды, ал Джон Косин тағайындалу рәсіміне қатысты уағыз айтты. Оның тағайындалуына көп көңіл бөлінді. Ол «өз ортодоксалдық кітаптарын сатып, иезуиттерді сатып алған» деген қауесет тарады. Сэр Уолтер Эрл бұл мәселені парламентте сөз етті (1628 жылдың 11 ақпаны), «Qui color albus erat, nunc est contrarius albo» деген сөзді келтірді. Сол жылы ол лорд-аломан болды. 1629 жылдың 22 қаңтарында Норвич епископы болып сайланды, ал 1631 жылдың 15 қарашасында Эли епископы болып сайланды. Содан кейін ол Холборндағы Эли Хауста Теофилус Браборнмен сенбі күніне қатысты мәселе бойынша конференция өткізді және Браборнның кейінгі қудалануына қатысты. Оның «Сенбі күні туралы трактаты» (1635; 3-басылымы, 1636) Лаудқа арналған және I Чарльзтың бұйрығымен жазылған. Уайт бұл мәселені доктриналық тұрғыдан қарастырды, ал оның тарихи аспектісі Питер Хейлинге тапсырылды. Ол 1632 жылы Петерхаус шіркеуін қадірлеу үшін Кембриджге барды. Оның соңғы еңбегі – «Көзқарасты зерттеу және оның дәлелдерін жоққа шығару» (1637), «Сенбі күні туралы» жазбаға жауап ретінде жазылған қысқаша жауап; бұл қысқаша жауап Ричард Байфилдтің «Құдайдың күні – сенбі күні» (1636) деген тақырыптағы диалогы болды. Ол 1638 жылдың ақпанында Холборндағы Эли Хауста қайтыс болды және Санкт-Пол соборында жерленді. 1637 жылдың 4 наурызындағы өсиеті, жесірі Джоан Уайттың 1638 жылдың 27 ақпанында растауы бойынша, оның ұлының аман қалғанын, үйленген қыздары мен бірнеше немерелері бар екенін көрсетті, мүлігінің көп бөлігі немересі Фрэнсис Уайтке қалды. Басқалардың арасында Уайт Ральф Уилокты, Клэр колледжінің түлегі және Массачусетс штатының Дедхэм қаласындағы Американың алғашқы тегін мектебінің бірінші мұғалімін 1630 жылдың 6 мамырында дін қызметкері етіп тағайындады.

Теология

Франсис Уайт арминиандық теология ұстанды. 1626 жылы Джон Козинмен бірге кальвинист Джон Престон мен Томас Мортонмен теологиялық тартысқа түсті.