Жаңа Гвинеяның Папуа шығанағының географиялық сипаттамасы

Кіріспе

Жаңа Гвинеяның оңтүстік жағалауындағы аймақ.

Папуа шығанағы Жаңа Гвинеяның оңтүстік жағалауында орналасқан. Оның жалпы ауданы ... құрайды.

География

Жаңа Гвинеяның ірі өзендерінің бірқатары, мысалы Флай, Турама, Кикори, Пуари және Вавои өзендері, осы шығанаққа құйылып, оны кең дельтаға айналдырады. Батыс жағалауы батпақты тасқын су жолдарымен ерекшеленсе, шығысындағы жер, Кеппессионға дейін созылып, тегіс және құмды болып келеді. Папуа шығанағының орталық және шығыс бөлігі бірте-бірте көтеріліп, таулы Оңтүстік Жотасына ұласады және түрлі батпақтар мен тығыз тропикалық қатты ағаштармен жабылған. Батыс ішкі аймағында кең әктас карсты аймағы орналасқан. Құрғақ маусым қазан айында басталып, ақпанға дейін жалғасады, одан кейін жаңбырлы маусым басталады. Шығанақтың оңтүстік шекарасы батыстағы Флай өзені дельтасының оңтүстік-батыс бұрышынан басталып, Порт-Морсбиден солтүстік-батысқа қарай 70 шақырым жердегі Суклинг мүйісіне дейін 355 шақырымға созылатын сызық ретінде белгіленеді. Бұл шамамен 35 000 шаршы километрді қамтитын теңіз аумағын құрайды. Папуа шығанағы кең жағалау шельфін құрайды, ені шамамен 150 шақырымға жетеді, шельфтің үзілуі, шамамен 140 метр тереңдікте және Флай дельтасы арасында орналасқан. Ол Пуари өзені дельтасының шығысында 20 шақырымға дейін тарылады. Оңтүстік-батысында Аустралияның солтүстік-шығыс ұшындағы кең, терең емес Торрес бұғазы шельфімен шектеседі. Папуа шығанағының шельфін төрт геоморфологиялық аймаққа бөлуге болады: төменгі рельефті ішкі шельф, дельталық аймақ; жоғары рельефті ортадан сыртқы шельфке дейінгі ойылған аңғар аймағы; жоғары рельефті оңтүстік риф аймағы; және шығыс және солтүстік-шығыстағы ортадан сыртқы шельф аймағына дейін орташадан төмен рельефті аймақ. Дельталық аймақ 5-30 метр тереңдіктегі кең, жазық және терең емес беткейді құрайды. Ол 20-50 метр тереңдіктегі салыстырмалы түрде тік дельта аймағымен шектеледі, ол Флай және Пуари өзендерінің аузы арасындағы жағалау бойымен созылады, мұнда Флай өзенінің тасқын суы басым, ал Пуари өзенінде толқындар басым. Ойылған аңғар аймағында 50 метрден 100 метрге дейінгі тереңдіктегі ортаңғы және сыртқы шельфте күрделі, жағалауға қарай және теңізге қарай бағытталған теңіз түбінің топографиясы бар. Дәлелдер осы аңғарлардың ең үлкенінің Плейстоцен кезеңінде, теңіз деңгейі қазіргі деңгейден 30-50 метр төмен болған кезде, эрозиялық тасқын ағымдарының әсерінен пайда болғанын көрсетеді. Риф аймағы 9° 30' оңтүстік ендігінен төмендегі кедергі және жапсырма рифтердің кешені болып табылады. Батиметриясы тік беткейлі теңіз рифтеріне жақын орналасқан, олардың жергілікті жерлері тік болуы мүмкін. Алайда, рифтер арасындағы шельф көбінесе 20-50 метр тереңдіктегі тегіс және ерекшеленбейтін беткейді құрайды. Су тереңдігі Коралл теңізі бассейнінің шельф шетінде орналасқан GBR-дің шығысында 120-140 метрге дейін жедел өседі. Орташа және төмен рельефті орта және сыртқы шельф аймағы ойылған аңғарлардың солтүстігінде және дельталық аймақтан жағалауда орналасқан. 60 метрден 80 метрге дейінгі изобаттар шығыстан батысқа қарай бағытталған аңғарлардың бар екенін көрсетеді, бірақ олар оңтүстікке қарағанда рельефі жағынан төмен. Жалпы, бұл аймақ төменгі рельефті жазықтықты құрайды, ол шамамен 140 метр тереңдіктегі шельфке қарай бірте-бірте төмендейді. Шельфтің сынығының бойындағы Папуа шығанағының оңтүстік-шығыс бөлігінде құмға батқан барьерлік рифтер жүйесі жиек құрайды.

Some of New Guinea's largest rivers, such as the Fly River, Turama River, Kikori River, Purari River, and Wawoi River flow into the gulf, making it a large delta. While the western coast is characterized by swampy tidal waterways, land to the east ending at Cape Possession is flat and sandy. The Papuan Gulf's central and eastern interior slowly rises to meet the mountainous Southern Highlands and is covered in a variety of inland swamps and dense tropical hardwood forests. The western interior possesses a large region of limestone karst. The dry season begins in October and extends to February, after which the wet season starts. The southern border of the gulf is defined as a line from the southwestern corner of the Fly River Delta in the west, to Cape Suckling 355 km east of this, which is 70 km northwest of Port Moresby. This encloses a sea area of approximately 35,000 km². The Gulf of Papua forms a broad shelf with a maximum width of about 150 km between the shelf break, at about 140 m water depth, and the Fly Delta. It narrows to less than 20 km east of the Purari River delta. In the southwest, the Gulf adjoins the broad, shallow Torres Strait shelf, at the northeastern tip of Australia. The Gulf of Papua shelf can be divided into four geomorphic zones: a low relief, inner shelf, deltaic zone; a high relief, mid to outer shelf incised valley zone; a high relief, southern reef zone; and a moderate to low relief mid to outer shelf zone in the east and northeast. The deltaic zone is an extensive flat, shallow surface in 5–30 m water depth. It is bordered by a relatively steep delta region in 20–50 m of water, that extends along the coast between the tide dominated Fly and wave dominated Purari River mouths. The incised valley zone has a complex, offshore onshore trending seafloor topography on the middle to outer shelf between 50 m and 100 m water depth. Evidence suggests that the largest of these valleys formed by erosive tidal currents during the Pleistocene when the sea level was about 30–50 m below its present position. The reef zone is a complex of barrier and patch reefs south of 9° 30' lat., the bathymetry is rugged near steep sided coral reefs which locally may have vertical sides. Between the reefs, however, the shelf is a mostly flat and featureless surface with water depths of 20–50 m. Water depths increase rapidly to the east of the GBR, which is located on the shelf margin of the Coral Sea basin in water 120–140 m deep. The moderate to low relief mid to outer shelf zone lies north of the incised valleys and offshore from the deltaic zone. Although the 60 m to 80 m isobaths suggest the existence of east west trending valleys, these are much lower in relief than those to the south. Generally, this zone forms a low relief plain, gently dipping towards the shelf break which is in about 140 m of water. A drowned barrier reef system forms a rim near the shelf break along the southeastern part of the Gulf.

Демография және экономика

Папуа шығанағында тұратын қауымдар негізінен жағалаудағы немесе жағалау мангроу ормандарының ауылдарында, сондай-ақ негізгі аймақтық орталықтарда (Кикори, Баймуру, Иху, Керема және Малалауа) қоныстанған. Бұл жартылай қалалық орталықтарда денсаулық сақтау қызметтері, сондай-ақ жоғары мектептер мен ірі сауда дүкендері орналасқан. Папуа шығанағының басым бөлігін басқаратын Персид шығанағының провинциялық үкіметі Керемада орналасқан. Бұл орталықтардағы қызметтердің нәтижесінде олардың барлығы Папуа шығанағының этностық топтарының құрамынан тұрады. 1950 жылдан бері Папуа шығанағының халқы жұмыс іздеу үшін ПНГ-ның ұлттық астанасы Порт-Морсбиге көшіп келеді. Осы демографиялық өзгерістердің нәтижесінде Порт-Морсбиде Папуа шығанағының тұрғындарының көптеген қауымдастықтары қоныстанған. Олар негізінен Каугере, Кила-Кила және Ат лагерінде орналасқан. Персид шығанағының қауымдастықтары аймақтық әуе қызметіне қол жеткізеді, ол оларды елдің басқа аймақтарымен байланыстырады. Малалауа мен Порт-Морсбидің маңындағы елді мекендерді байланыстыратын жол салынған. Керема мен Малалауа арасында топырақ жол бар, бірақ ол жаңбырдан шайылып кеткенде пайдалану қиын. Осы инфрақұрылымға қарамастан, негізгі көлік құралдары каноэ және сыртқы моторлы шыны талшықты қайықтар болып табылады. Пурари дельтасында және Элема арасында адамдар, әсіресе ер адамдар, кем дегенде жылына бір рет туыстарын көру және ақша табу үшін Порт-Морсбиге саяхаттайды. Бүгінде адамдар негізінен балық аулау мен аң аулау, саго пальмалары, сондай-ақ аймаққа байланысты егіншілік пен бау-бақша шаруашылығымен айналысады. Шығыс шығанақтағы (Тоарипи мен Элема) жерлері биік болғандықтан, қауымдардың бақшалары үлкен. Батыстағы қауымдардың (Пурари, Урама, Гопе, Гоарибари, Керева) ішкі аумақта шағын бақшалары бар және олар егіншілікке түрлі жеміс және жаңғақ ағаштарын отырғызуға бейім. 1990 жылдардың басынан бері Папуа шығанағының қауымдастықтары аймақтың тропикалық қатты ағаш орманында табылған мұнай мен кірісті іздейтін көпұлттық компаниялардың қарқынды жергілікті дамуын бастан кешірді. Оңтүстік таулы аймақтағы Кутубу мұнай жобасының дамуымен мұнай құбыры мұнай ұңғымаларынан Папуа шығанағындағы теңіздегі мұнай терминалына дейін созылған. 1990 жылдардың ортасынан бері бірнеше ағаш кесу лагерлері құрылды, олардың бірнешеуін Малайзияның Rimbunan Hijau компаниясы басқарады. Бұл жобалардың салдарынан жер мен су ресурстарына зиян келген қауымдар белгілі бір мөлшерде ақшалай өтемақы алады. Нәтижесінде, зардап шеккен қауымдар күріш, балық консервілері, керосин және т.б. сатып ала алады. Бұл ресурстарды өндіру жобаларының әлеуметтік және экологиялық салдары әлі де толық бағаланбаған.

Communities inhabiting the Papuan Gulf primarily live in both villages on the shore or coastal mangrove forests, as well as in key regional centers (Kikori, Baimuru, Ihu, Kerema, and Malalaua). These semi urban centers are where the health services are located, as well as high schools, and large trade stores. The provincial government of the Gulf Province, which administers the bulk of the Papuan Gulf, is located in Kerema. As a result of the services available in these centers, they are all composed of a mixture of Papuan Gulf ethnic groups. Since the 1950s, people of the Gulf of Papua have been migrating to PNG's national capital Port Moresby to find work. As a result of these demographic shifts, Port Moresby is home to a sizable community of Papuan Gulf residents. They are located primarily in the settlements of Kaugere, Kila Kila, and Horse Camp. Gulf Communities have access to a regional air service that connects them to the wider nation. A sealed road links communities near Malalaua to Port Moresby. When not washed out a dirt road connects Kerema to Malalaua. Despite this infrastructure, the primary means of travel remains canoes and fiber glass dinghies with outboard motors. Within the Purari Delta and among the Elema it is common for individuals, particularly men, to travel to Port Moresby at least once a year to see relatives and to earn money. Today, people primarily rely on fishing and hunting, sago palms, and depending on the area agriculture and horticulture. Communities in the eastern Gulf (Toaripi and Elema), where the soil is elevated have large gardens. Communities (Purari, Urama, Gope, Goaribari, Kerewa) in the west have small inland gardens and tend to focus their cultivation efforts on a variety of fruit and nut bearing trees. Since the early 1990s, communities of the Papuan Gulf have experienced intensive localized development by multinational companies in search of oil and revenue found in the region's tropical hardwood forest. With the development of the Kutubu oil project in the Southern Highlands, an oil pipeline now stretches from the oil wells to an offshore oil terminal in the Gulf of Papua. Since the mid 1990s, several logging camps have been established, several of which are operated by the Malaysian company Rimbunan Hijau. Communities whose land and water resources are being impacted by these projects receive some monetary compensation through royalty payments. As a result, impacted communities now can purchase rice, tinned fish, kerosene, etc. The long term social and environmental impacts of these resource extraction projects have yet to be assessed.

Мәдениет тарихы

Бұл аймақты мекендейтін мәдени топтардың алуан түрлі жиынтығы белгілі бір еркін мәдени байланыстарға ие. Олардың көпшілігі австронезиялық емес тілдерде сөйлейді және әкеден балаға мұрагерлік жүйесіне ие. Қоғамдар ру және тайпа шекаралары бойынша ұйымдастырылған. Бұл шекаралар уақыт өте келе сақталғанмен, шығанақтағы қауымдастықтар қазір аймақ ішінде және сыртқы этникалық топтармен араласады. Аймақтың алғашқы отарлау кезеңінде (1880–1920) қауымдастықтар Еуропада үлкен ұзын үйлерімен және керемет өнер туындыларымен танымал болды. Пурари дельтасында пурари тайпасы 80 фут қасбеті бар ғимараттар салған, олар 120 фут орталық тіреу бағанасы бойымен төмен қарай тарылған. Керісінше, Омати және Кикори өзендерінің сағасында қоныстанған гоарибари тайпасының ұзын үйлерінің биіктігі бірдей (20 фут) және ұзындығы 600 футқа жеткен. Шығыс қауымдастықтары (пурари, элема және тоарипи) енді мұндай ғимараттар салмайды, бірақ урама, гопе және эра өзендерінің қауымдастықтарында әлі де ұзын үйлерді табуға болады. Осы ғимараттар аймақтың көптеген құнды рәсімдік өнерлері жасалған және сақталған орын болды. Папуа шығанағында сыртқы әлеммен байланыс орнатудан бұрын, бас аулау және каннибализм сияқты рәсімдер кең таралған. Бұл рәсімдерге сиқырлы күштерді көрсету және жас жігіттерді қабылдау кірген. Бұл рәсімдердің ажырамас бөлігі – тайпалық өнер. Бұл өнер көбінесе ағаштан жасалады, рельефті оюмен безендіріліп, қызыл охра, әк және көмірдің жергілікті бояуларымен боялады. Мүсіндер, маскалар, бұқа дауысы шығаратын құралдар (bullroarers) және гопе осы өнердің мысалдары. Бірнеше авторлар, атап айтқанда британдық антрополог Альфред Хэддон (1920) және өнер тарихшысы Дуглас Ньютон (1961) Папуа шығанағының әртүрлі өнер формалары мен Сепик өзенінің бойында тұратын топтардың өнері арасындағы ұқсастықтарды атап өтті. Осы формальды ұқсастықтарға сүйене отырып, олар екі аймақ арасында мәдени байланыс болуы мүмкін деген пікір білдірді. Алайда, бүгінгі күнге дейін ешқандай ғылыми зерттеу мұндай байланысты растаған жоқ және бұл стильдік ұқсастықтарға негізделген болжам болып қала береді.

The diverse set of cultural groups that inhabit this region possess some loose cultural affinities. The majority speak non Austronesian languages and possess patrilineal descent systems. Communities are organized based on tribal and clan boundaries. While these boundaries have remained intact over time, Gulf communities do now intermarry within the region and with outside ethnic groups. During the region's early colonial period (1880 1920), communities became renowned in Europe for their large scale longhouses and their fantastic artworks. In the Purari Delta, the Purari constructed buildings with facades of 80 feet, which then tapered down along a central ridge pole of 120 feet. In contrast, the Goaribari, who occupied the mouth of the Omati and Kikori Rivers, possessed longhouses that were uniform in height (20 feet) and reached lengths of 600 feet. While communities in the east (the Purari, Elema, and Toaripi) no longer construct these buildings, it is still possible to find longhouses among Urama, Gope, and Era River communities. These buildings were where many of the region's incredible ritual arts were made and stored. Rituals such as headhunting and cannibalism were common in the Gulf of Papua before foreign contact. These rituals included displays of magic powers and the initiation of young men. An integral part of these rituals is tribal art. This art is mostly made of wood and is carved in relief and painted with local dyes of red ochre, lime, and coal. Examples of this art are sculptures, masks, bullroarers, and gope. Several authors, namely the British anthropologist Alfred Haddon (1920) and the art historian Douglas Newton (1961), have noted similarities between the Papuan Gulf's various art forms with that of groups living along the Sepik River. Based on these formal similarities they have suggested the possibility of a cultural link between the two areas. However, to date, no scholarly research has confirmed such a linkage, and it remains a speculation based on stylistic similarities.