Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық хирург, геолог және қазбаларды жинаушы Джон Уитакер Халк FRCS FRS FGS (6 қараша 1830 – 19 ақпан 1895) – британдық хирург, геолог және қазбаларды жинаушы. Ол Дил қаласындағы дәрігердің ұлы еді, дінге терең сенгеніне қарамастан, Хакслидің жақтасы болды. Халк Хакслимен бірге Хирургтар Корольдік колледжінде жұмыс істеді. Ол Уайт аралының Уэльден жартастарында көп жыл бойы қазбаларды жинады, ал омыртқалы палеонтология саласындағы еңбектеріне Уэльден (Төменгі Бор кезеңі) аймағынан табылған Игуанодон мен Гипсилофодонның зерттелуі кірді. Ол Геологиялық қоғамның президенті болды (1882–1884 жж.); 1888 жылы Вулластон медалімен марапатталды. 1883 жылы Лондон патологиялық қоғамының президенті, ал 1893 жылдан өмірінің соңына дейін Хирургтар Корольдік колледжінің президенті болды.
British surgeon, geologist and fossil collector
John Whitaker Hulke FRCS FRS FGS (6 November 1830 – 19 February 1895) was a British surgeon, geologist and fossil collector. He was the son of a physician in Deal, who became a Huxleyite despite being deeply religious. Hulke became Huxley's colleague at the Royal College of Surgeons. He was a long time collector from the Wealden cliffs of the Isle of Wight, and his work on vertebrate palaeontology included studies of Iguanodon and Hypsilophodon from the Wealden (Lower Cretaceous). He became president of the Geological Society (1882–84); and was awarded Wollaston Medal in 1888. He was president of the Pathological Society of London in 1883, and president of the Royal College of Surgeons from 1893 until his death.
Өмір
Халк Кенттегі Дил қаласында, дәрігердің ұлы ретінде дүниеге келді. Білімін жартылай Англиядағы пансионда, жартылай 1843-1845 жылдары Нойвидтегі Моравиан колледжінде алды, онда неміс тілін жақсы меңгерді және Эйфель аймағына сапарлары арқылы геологияға қызығушылық танытты. Голланд реформаторларының ұрпағы және кальвинистік көзқараста болған ол қатаң ұстанымдарға ие болды: "оның протестантизмі төзімсіздікке ұштасқан". Ол Хакслимен жақсы қарым-қатынаста болды, оның агностицизмі де біршама шектеулі болды. Германиядан қайтқаннан кейін Король колледжі мектебіне түсті, үш жылдан соң ауруханада жұмыс істей бастады. 1852 жылы MRCS біліктілігін алды.
Hulke was born in Deal, Kent, the son of a general practitioner. He was educated partly at a boarding school in England, partly at the Moravian College at Neuwied (1843–1845), where he gained an intimate knowledge of German and an interest in geology through visits to the Eifel district. Of Dutch Reformed descent, and Calvinist leanings, he held strict views: "his Protestantism was of the intolerant kind". He got on well with Huxley, whose agnosticism was also rather strait laced. After returning from Germany he entered King's College School, and three years later commenced work at the hospital. He qualified MRCS in 1852.
Мансап
Қырым соғысына ерікті болып қатысып, 1855 жылы Смирнадағы хирург көмекшісі болып тағайындалды, содан кейін Севастополь қамалы кезінде де қызмет етті. Үйіне оралғаннан кейін бұрынғы ауруханасында медициналық оқытушы болды, 1857 жылы FRCS дәрежесіне сайланды, ал кейін Моорфилдс Корольдік офтальмологиялық ауруханасының хирург көмекшісі (1857) және хирург (1868–1890) қызметтерін атқарды. 1861 жылы Халке алғаш рет окулодермальды меланозды (Отаның невусы) сипаттады. 1870 жылы Мидлсекс ауруханасында хирург болып жұмыс істеді, және оның хирургиялық шеберлігі кеңінен танымал болды: ол өте жақсы жалпы хирург болғанмен, офтальмолог ретінде ерекше көзге түсті. Геолог ретінде Еуропалық деңгейде танылды: 1867 жылы адам және төменгі сатыдағы жануарлардың, әсіресе жорғалаушылардың торлы қабығының анатомиясы мен физиологиясы жөніндегі зерттеулері үшін FRS мүшесі болып сайланды. Кейіннен ол барлық бос уақытын геологияға, әсіресе қазба жорғалаушыларға арнады, Уайт аралынан көптеген динозаврлардың қалдықтарын сипаттады. Ол сол кездегі ең жақсы жеке коллекциялардың біріне – Уайт аралындағы пастор У. Фоксқа тиесілі коллекцияға қол жеткізді. 1869 жылы Халке толық Игуанодон миын тауып, оны сипаттау үшін Хакслиге ұсынды. Хаксли тым аспапты болғандықтан, Халкеге оны дайындауға және сипаттауға көмектесті. Халке Лондон геологиялық қоғамының тоқсандық шолуында көптеген мақалалар жариялады. 1887 жылы Геологиялық қоғам оған Вулластон медалін табыс етті. 1883 жылы Геологиялық және Патологиялық қоғамдардың президенті болды, ал 1893 жылдан 1895 жылға дейін Клиникалық қоғамның, 1893 жылдан өліміне дейін Корольдік хирургтар колледжінің президенті қызметін атқарды. Ол ғылым ғана емес, әдебиет пен өнер саласында да білімі мол адам болды. Барлығы 50-ден астам мақала жариялады, оның 28-і динозаврлар туралы болды. Ол қайтыс болғаннан кейін оның коллекциясы Табиғат тарихы мұражайына сыйға берілді. 1891 жылы Корольдік хирургтар колледжінде омыртқа сүйектерінің сынулары мен шығуы туралы Брэдшоу лекциясын оқыды. 1895 жылғы ақпан айында қайтыс болғанға дейін Корольдік хирургтар колледжінде Хантериан дәрісін оқуға белгіленген еді. Алайда, ол бұрынғы президент Томас Брайант арқылы оқылды.
In the Crimean War he volunteered, and was appointed (1855) assistant surgeon at Smyrna and subsequently during the Siege of Sevastopol. On returning home he became medical tutor at his old hospital, was elected FRCS in 1857, and afterwards assistant surgeon to the Royal Ophthalmic Hospital, Moorfields (1857), and surgeon (1868–1890). In 1861, Hulke first described oculodermal melanosis (Nevus of Ota). In 1870 he became surgeon at the Middlesex Hospital, and here much of his more important surgical work was accomplished. His skill as an operator was widely known: he was an excellent general surgeon, but made his special mark as an ophthalmologist. As a geologist he attained a European reputation: he was elected FRS in 1867 for his researches on the anatomy and physiology of the retina in man and the lower animals, particularly the reptiles. He subsequently devoted all his spare time to geology and especially to the fossil reptilia, describing many remains of dinosaurs from the Isle of Wight. He had access to one of the best private collections of the day: that of Rev. W. Fox on the Isle of Wight. Hulke located a complete Iguanodon braincase in 1869, and offered it to Huxley to describe. Huxley was too busy, but helped Hulke prepare and describe it. Hulke published a string of papers in the Geological Society of London's Quarterly Review. In 1887 the Wollaston Medal was awarded to him by the Geological Society. He was president of both the Geological and Pathological Societies in 1883, and president of the Clinical Society from 1893 to 1895 and of the Royal College of Surgeons from 1893 until his death. He was a man with a wide range of knowledge not only of science but of literature and art. In all, he published over fifty papers, 28 on dinosaurs. After his death his collection was donated to the Natural History Museum. He delivered the 1891 Bradshaw Lecture at the Royal College of Surgeons on spinal fractures and dislocations. He was due to read the Hunterian Oration at the Royal College of Surgeons just before his death in February 1895. In the event it was delivered on his behalf by past president Thomas Bryant.