Джеймс Пэйджет: Хирург, патолог және медицина ғылымының негізін қалаушысы

Кіріспе

Ағылшын хирургы және патологы (1814–1899) Жаңа өсиетті зерттеуші

Сэр Джеймс Пейджет, 1-ші барон FRS HFRSE (11 қаңтар 1814 – 30 желтоқсан 1899) ('/p//æ//dʒ//ə//t/, "гаджет" сөзімен рифмделеді) – ағылшын хирургы және патологы, ол Пейджет ауруына ат қойғаны үшін есімдеріне сақталған және Рудольф Вирховпен бірге ғылыми медициналық патологияның негізін қалаушылардың бірі саналады. Оның танымал еңбектері: «Ісіктер туралы лекциялар» (1851) және «Хирургиялық патология туралы лекциялар» (1853). Пейджет сипаттаған және кейіннен оның атымен аталған бірнеше медициналық жағдайлар бар:

Сүйек Пейджет ауруы
Емізік Пейджет ауруы (емизікке жақын теріге таралатын сүт безі қатерлі ісігінің бір түрі)
Емшексіз Пейджет ауруы – 1889 жылы Радклиф Крокер ашқан, ерлер мен әйелдердің жыныс мүшелерін зақымдайтын сирек кездесетін тері зақымдануларының тобы. Пейджет-Шроттер ауруы
Пейджет абсцесі – бұрынғы абсцесс орнында қайта пайда болатын абсцесс.

Өмір

Паджет 1814 жылдың 11 қаңтарында Англияның Грейт-Ярмут қаласында, сыра қайнатушы және кеме иесі Сэмюэл Паджет пен оның әйелі Сара Элизабет Толвердің ұлы болып дүниеге келді. Ол көп балалы отбасының бірі болды, ал оның ағасы, сэр Джордж Эдвард Паджет (1809–1892), 1872 жылы Кембридж университетінде физика профессоры болды, сонымен қатар медицина саласында да ерекше мансапқа ие болды және К.К.Б. атағын алды. Джеймс Ярмут қаласындағы күндізгі мектепке қатысты, содан кейін теңіз флотына қабылдануы жоспарланған; бірақ бұл жоспардан бас тартылып, 16 жасында ол жалпы тәжірибелі дәрігердің шәкірті болып, төрт жарым жыл бойы қызмет етті. Осы уақыт ішінде ол ботаникамен шұғылданып, Шығыс Норфолк өсімдіктерінің үлкен коллекциясын жасады. Шәкірттігін аяқтағаннан кейін ол ағаларының бірімен бірге Ярмут және оның айналасының табиғи тарихына арналған мұқият эскизді жариялады. 1834 жылдың қазанында ол Лондонның Сент-Бартоломей ауруханасына студент ретінде қабылданды. Ол осы жерде алғашқы журнал клубын сипаттағандығымен белгілі. Сол кездегі медицина студенттері көбінесе өздеріне қалдырылатын, олардың жұмысына тығыз бақылау болмаған, бірақ Паджет өзінің жолын табу арқылы зиян көрудің орнына пайда тапты. Ол 1835 және 1836 жылдары жүлделерді жеңіп алды. Алғашқы қысқы семестрінде ол трихинеллездің патогенін ашты – бұл *Trichinella spiralis* құртынан туындайтын паразиттік ауру, ол адам ағзасының бұлшық еттеріне зарар келтіреді және көбінесе жұқтырған шошқа етін жеу арқылы жұғады. 1836 жылдың мамырында ол Корольдік хирургтар колледжінде емтихан тапсырып, тәжірибе жасауға құқылы болды. Келесі жеті жылды (1836–1843) ол Лондонның жатақханаларында өткізді, бұл кедейлікпен күрескен кезең болды, өйткені ол тәжірибесінен жылына 15 фунт ғана табады, ал әкесі бизнесте сәтсіздікке ұшырағандықтан оған ешқандай көмек көрсете алмады. Ол медициналық журналдарға жазу және аурухана мұражайының, сондай-ақ Корольдік хирургтар колледжінің патологиялық мұражайының каталогтарын дайындау арқылы өзін асырады. 1836 жылы ол аурухана мұражайының кураторы, ал 1838 жылы ауруханада ауру анатомиясын көрсетуші болып тағайындалды. Бірақ аурухана шәкірттерінің артықшылықтары және ол үй хирургі немесе тіпті киім тігушіге қолжеткізе алмағандықтан оның мансабына кедергі келтірілді. 1841 жылы ол Финсбери диспансерінің хирургы болып тағайындалды, бірақ бұл тағайындалу оған хирургияның күрделі операцияларында тәжірибе алуға мүмкіндік бермеді. 1843 жылы ол ауруханада жалпы анатомия (микроскопиялық анатомия) және физиологиядан лекция оқуға, сондай-ақ сол кезде құрылған аурухана колледжінің бастығы болып тағайындалды. Келесі сегіз жыл бойы ол аурухананың ішінде, кішкентай колледжде тұратын 30 студенттің жанында өмір сүрді. Лекция оқумен және колледж студенттерін бақылаумен қатар, ол барлық жаңа студенттерді қабылдап, оларға қалай жұмыс істеу керектігін кеңес беріп, мектептің қаржылық және басқа да мәселелерін басқарды. Осылайша, ол үнемі мектеп ісімен айналысып, көбінесе аурухана қақпасынан тысқары шықпай, бір апта немесе одан да көп уақыт өткізді. 1844 жылы ол Лидия Нортқа (1895 ж. қайтыс болды), пастор Генри Норттың кіші қызына үйленді. 1847 жылы ол аурухананың көмекші хирургы және Корольдік хирургтар колледжінің Аррис және Гейл профессоры болып тағайындалды. Ол осы профессорлық лауазымды алты жыл бойы атқарды және жыл сайын хирургиялық патология бойынша алты лекция оқыды. Оның өміріндегі басты ғылыми еңбегі болған бұл лекциялардың алғашқы басылымы 1853 жылы «Хирургиялық патология бойынша лекциялар» деген атпен жарияланды. 1851 жылы ол Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. 1851 жылдың қазанында ол аурухананың бастығы лауазымынан қанағаттанды. Ол енді үлкен физиолог және патолог ретінде танылды; ол Англияда патология саласында Рудольф Вирхов Германияда істегенімен теңестірілді, бірақ ол әлі тәжірибе жинамай бастаған еді және әкесінің қарызын төлеу үшін өзін кедей ұстады, бұл міндетті орындауға 14 жыл кетті. Паджеттің ұлдары: сэр Джон Паджет (2-ші баронет); Оксфордтың лорд-епископы, Рт рев. д-р Фрэнсис Паджет; Честердің лорд-епископы, Рт рев. д-р Люк Паджет; және метастаздың «тұқым және топырақ» теориясын алғаш ұсынған ағылшын хирургі Стивен Паджет. Паджет Чарльз Дарвин және Томас Генри Хакслимен дос болды. Ол берік христиандыққа адал болды және дін мен ғылым арасында ешқандай қайшылық жоқ деп сенді. Ол 1854 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды және 1875 жылдан 1877 жылға дейін Корольдік медициналық және хирургиялық қоғамның президенті болды.

Paget was born in Great Yarmouth, England, on 11 January 1814, the son of Samuel Paget, a brewer and shipowner, and his wife, Sarah Elizabeth Tolver. He was one of a large family, and his brother Sir George Edward Paget (1809–1892), who became Regius Professor of Physic at the University of Cambridge in 1872, also had a distinguished career in medicine and was made a K. C. B. James attended a day school in Yarmouth, and afterwards was intended for the navy; but this plan was given up, and at the age of 16 he was apprenticed to a general practitioner, for whom he served for four and a half years, during which time he gave his leisure hours to botanising, and made a great collection of the flora of East Norfolk. At the end of his apprenticeship, he published with one of his brothers a very careful Sketch of the Natural History of Yarmouth and its Neighbourhood. In October 1834, he entered as a student at St Bartholomew's Hospital, in London. Here he is noted to have described the first journal club. Medical students in those days were left very much to themselves; there was no close supervision of their work, but Paget probably gained rather than lost by having to fight his own way. He swept the board of prizes in 1835, and again in 1836; in his first winter session, he discovered the pathogen for trichinosis, a parasitic disease caused by Trichinella spiralis, a minute roundworm that infests the muscles of the human body, and which is usually acquired by eating infected pork. In May 1836, he passed his examination at the Royal College of Surgeons, and became qualified to practise. The next seven years (1836–1843) were spent in London lodgings, and were a time of poverty, for he made only 15 pounds a year by practise, and his father, having failed in business, could not give him any help. He managed to keep himself by writing for the medical journals, and preparing the catalogues of the hospital museum and the pathological museum of the Royal College of Surgeons. In 1836, he was made curator of the hospital museum, and in 1838, demonstrator of morbid anatomy at the hospital, but his advancement there was hindered by the privileges of the hospital apprentices, and because he had been too poor to afford a house surgeoncy, or even a dressership. In 1841, he was made surgeon to the Finsbury Dispensary, but this appointment did not give him any experience in the graver operations of surgery. He was appointed lecturer on general anatomy (microscopic anatomy) and physiology at the hospital in 1843, and warden of the hospital college then founded. For the next eight years, he lived within the walls of the hospital, in charge of about 30 students resident in the little college. Besides his lectures and his superintendence of the resident students, he had to enter all new students, to advise them how to work, and to manage the finances and the general affairs of the school. Thus, he was constantly occupied with the business of the school, and often passed a week, or more, without going outside the hospital gates. In 1844, he married Lydia North (d.1895), youngest daughter of the Rev. Henry North. In 1847, he was appointed an assistant surgeon to the hospital, and Arris and Gale professor at the Royal College of Surgeons. He held this professorship for six years and each year gave six lectures in surgical pathology. The first edition of these lectures, which were the chief scientific work of his life, was published in 1853 as Lectures on Surgical Pathology. He was elected a Fellow of the Royal Society in 1851. In October 1851, he resigned the wardenship of the hospital. He had now become known as a great physiologist and pathologist; he had done for pathology in England what Rudolf Virchow had done in Germany, but he had hardly begun to get into practice, and he had kept himself poor so he might pay his share of his father's debts, a task that took him 14 years to fulfil. Paget was the father of Sir John Paget (2nd Baronet); the Rt Revd Dr Francis Paget, Lord Bishop of Oxford; the Rt Revd Dr Luke Paget, Lord Bishop of Chester; and Stephen Paget, an English surgeon who first proposed the "seed and soil" theory of metastasis. Paget was friends with Charles Darwin and Thomas Henry Huxley. He was a committed Christian and maintained there was no conflict between religion and science. He was elected as a member of the American Philosophical Society in 1854 and was President of the Royal Medical and Chirurgical Society from 1875 to 1877.

Шығармалары

Ешбір атақты хирург, тіпті Джон Хантер (1728–1793) да, өзінің практикасын Пейджеттен гөрі ғылымға тереңдей бастаған немесе өз жұмысының өзіне қайтып келуін ұзақ күткен емес. Физиологияда ол ағылшын, француз, неміс, голланд және итальян әдебиеттерінің негізгі туындыларын меңгерді және үздіксіз зерттеулер мен микроскоппен жұмыс істеу арқылы өзін өз заманының ең озық білімдерімен теңестірді, сондықтан Роберт Оуэн 1851 жылы ол өзінің таңдауын жасады деді: Еуропадағы алғашқы физиолог, немесе Лондондағы алғашқы хирургиялық практика, барондықпен бірге. Оның Санкт-Бартоломей ауруханасындағы физиологиялық лекциялары 1843 жылы төмендеген мектептің дамуына ықпал еткен басты себеп болды. Оның патологиядағы жұмысы одан да маңызды болды. Ол 1793 жылы Хантердің қайтысынан бос қалған патологиядағы орынды толтырды; бұл Хантердің ілімінен, оның барлық ұлылығына қарамастан, қазіргі заманғы микроскоптың жетіспеушілігіне байланысты, қазіргі патология мен бактериологияға көшу кезеңі болды. Пейджеттің ең үлкен жетістігі – патологияны микроскопты қолдануға тәуелді етуі, әсіресе ісіктердің патологиясын. Ол сондай-ақ Хантердің мұражайындағы үлгілердің акварель суреттерін жасады және оның медициналық жинақтарын каталогтады. Ол және Вирховты заманауи патологияның негізін қалаушылар деп санауға болады; олар бірге тұрады: Пейджеттің Хирургиялық патология бойынша лекциялары және Вирховтың Ұяшықтық патологиясы. 1851 жылы Пейджет Кавендиш скверінің жанында практиканы бастағанда, оған кәсіби өмірде сәттілікке жету үшін тағы бірнеше жыл күтуге тура келді. 1854 немесе 1855 жылдары жағдай өзгерді; 1858 жылы ол Виктория патшайымының ерекше хирургы, ал 1863 жылы Уэльс ханзадасы Альберт Эдуардтың хирургы болып тағайындалды. Пейджет дәрігер Джеймс Ричард Ханкорн туралы қысқаша және сынға толы пікір білдірді, ол Дж. Р. Ханкорннің ұлы: "Бос, сарқылып, ішіп-жеуші, Сивьердің серігі. Үй хирургы қызметінен кетуге мәжбүр болды; Шордичте әкесімен бірнеше ай тәжірибе жинады; 1860 жылы қайтыс болды". Мүсінші Роберт Уильям Сивьердің Кавендиш алаңына жақын Хенриетта көшесінде студиясы болды. Пейджеттің Лондондағы ең үлкен және ең ауыр хирургиялық практикасы көп жылдар бойы сақталды. Оның жұмыс күні 16-17 сағаттан кем болмады. Оған соңғы шешім қабылдауға жіберілген жағдайлардың көп бөлігі ісіктер, сүйектер мен буындардың барлық аурулары және хирургиялық аурудың белгілері бар невротикалық жағдайлар болды. Оның бастылығы хирургия өнерінен гөрі ғылымында болды, бірақ оның есімі белгілі бір үлкен практикалық жетістіктермен де байланысты. Ол Паджеттің емшек ауруын және Паджеттің сүйек ауруын (деформацияланған остеит) ашты, олар оның есімімен аталады; ол миелоидты саркома кезінде аяқты ампутациялаудың орнына ісікті алып тастауды алғашқылардың бірі болып ұсынды. 1869 жылы ол Лондон клиникалық қоғамының президенті болып сайланды. 1870 жылы ол Швеция Корольдік ғылым академиясының шетелдік мүшесі болып сайланды. 1871 жылы ол өлімнен кейін тексеру кезінде жұқпалы аурудан жартылай қайтыс болды және жұмысының салмағын жеңілдету үшін ауруханаға хирургы қызметінен бас тартуға мәжбүр болды. Осы жылы ол Миддлсекс графтығындағы Харвуд Плейс барондығының құрметін алды. 1874 жылы ол Кембридж университетінен құрметті диплом алды. 1875 жылы ол Корольдік хирургтар колледжінің президенті болды және 1877 жылы Хантер орациясын оқыды. Сондай-ақ 1875 жылы ол Лондон медицина және хирургия қоғамының президенті болып сайланды. 1878 жылы ол операция жасауды тоқтатты, бірақ тағы 8-10 жыл бойы ол өте ауыр консультациялық практиканы жалғастырды. 1880 жылы ол Кембриджде Элементарлық патология тақырыбында есте қаларлық лекция оқыды, онда өсімдіктер мен ағаштардың кейбір ауруларының адам ағзасындағы ауруларға ұқсастығын көрсетті. Келесі жылы ол Лондонда өткен Халықаралық медициналық конгрестің президенті болды. 1887 жылы ол Лондон патологиялық қоғамының президенті болып сайланды. Ол "Клиниалық лекциялар мен эсселер" (1875, 1-басылым) және "Ескі іс кітаптарын зерттеу" (1891) сияқты жазбаларын жариялады. 1883 жылы сэр Джордж Джессел қайтыс болғаннан кейін ол Лондон университетінің вице-канцлері болып тағайындалды. 1889 жылы ол Корольдік вакцинация комиссиясының мүшесі болып тағайындалды. 1886 жылдың мамыр айында ол Алестер Кроулидің әкесі Эдвард Кроулиді тілдің қатерлі ісігімен емдеді. Операция жасау ұсынылды, бірақ Кроули бас тартты және келесі жылы қайтыс болды. Ол 1899 жылдың 30 желтоқсанында 85 жасында Лондондағы Регентс Парктегі 5 Парк Сквер Вест үйінде қайтыс болды. Стивен Пейджеттің редакциялаған "Сэр Джеймс Пейджеттің естеліктері мен хаттары" 1901 жылы жарық көрді. Сэр Джеймс Пейджет сөздік шеберлікке ие болды және өз заманының ең сақты және ең әдемі сөйлеушілерінің бірі болды. Ол қоғамда табиғи және әсерлі ләззат алатын, музыканы жақсы көретін еді. Ол жұмыстан ойынға жылдам ауысу қабілетіне ие болды, демалысын мектеп оқушысы сияқты ұнатты, оңай күлді, қарапайым көңіл көтеруден барынша ләззат алды, өзіне-өзі шектеу қоюға қарамастан, эмоционалды және үнемі шамадан тыс жұмыс істеуге қарамастан, сергекті болды. Онда белгілі бір жеңіл мінез бен ең жоғары ұстамдылық, берік діни сенім және ең жоғары адалдық үйлесім тапқан. Ол өмірі бойы саясатқа, ұлттық және медициналыққа терең бейжай болды; оның идеалы – кәсіби өмірде ғылым мен тәжірибенің бірлігі болды. Сэр Джеймстің хирург және медициналық зерттеулердегі еңбегі оның беделін жоғары ұстап тұр, бірақ ол қылмыстық мәселелерге де қызығушылық танытқан. 1886 жылы ол Пимлико құпиясын, Аделаида Бартлеттің күйеуі Эдвинге жасаған улану ісін қадағалады. Сэр Эдвард Кларктың шебер қорғауынан кейін Бартлет ақталды. Соттың негізгі мәселесі Эдвиннің асқазанынан табылған сұйық хлороформнан уланғаны болды, бірақ сұйық хлороформ жұтқанда жұтқыншақты күйдіреді және адам айқайлайды. Эдвин Бартлет қайтыс болған түні айқайламады. Нәтижесінде, өзі өлтіру туралы баламалы теория қарастырылды және ақталуға көмектесті, бірақ бұл жұртшылықты қанағаттандырмады. Нәтижесін естіген Пейджет ең көп еске алынатын пікірін айтты: "Енді ол кісі өлтіруден ақталғандықтан және қайтадан сотталмайды, ол ғылым үшін қалай жасағанын бізге айтуы керек!"

No famous surgeon, not even John Hunter (1728–1793), was likely to have founded his practice deeper in science than Paget did, or waited longer for his work to come back to him. In physiology, he had mastered the chief English, French, German, Dutch and Italian literature of the subject, and by incessant study and microscope work had put himself level with the most advanced knowledge of his time, so that it was said of him by Robert Owen, in 1851, that he had his choice, either to be the first physiologist in Europe, or to have the first surgical practice in London, with a baronetcy. His physiological lectures at St Bartholomew's Hospital were the chief cause of the rise in the fortunes of its school, which in 1843 had gone down to a low point. His work in pathology was even more important. He filled the place in pathology left empty by Hunter's death in 1793; this was the time of transition from Hunter's teaching, which for all its greatness was hindered by want of the modern microscope, to the pathology and bacteriology of the present day. Paget's greatest achievement was that he made pathology dependent, in everything, on the use of the microscope, especially the pathology of tumours. He also made watercolour depictions of the specimens in Hunter's museum and catalogued its medical collections. He and Virchow may truly be called the founders of modern pathology; they stand together, Paget's Lectures on Surgical Pathology and Virchow's Cellulär Pathologie. When Paget, in 1851, began practice near Cavendish Square, he had still to wait a few years more for success in professional life. The turn of the tide came about 1854 or 1855; and in 1858 he was appointed surgeon extraordinary to Queen Victoria, and in 1863 surgeon in ordinary to Albert Edward, Prince of Wales. Paget wrote briefly and derisively of physician James Richard Hancorn, son of J. R. Hancorn: "Idle, dissipated, drinking,—associate of Sievier. Had to resign the House Surgeoncy; practised a few months with his father in Shoreditch; & died in 1860." The sculptor Robert William Sievier had a studio on Henrietta Street, near Cavendish Square. Paget had for many years the largest and most arduous surgical practice in London. His day's work was seldom less than 16 or 17 hours. Cases sent to him for final judgment, with special frequency, were those of tumours, and of all kinds of disease of the bones and joints, and all neurotic cases having symptoms of surgical disease. His supremacy lay rather in the science than in the art of surgery, but his name is also associated with certain great practical advances. He discovered Paget's disease of the breast and Paget's disease of the bones (osteitis deformans), which are named after him; he was the first to urge removal of the tumour, instead of amputation of the limb, in cases of myeloid sarcoma. In 1869 he was elected President of the Clinical Society of London. In 1870, he was elected a foreign member of the Royal Swedish Academy of Sciences. In 1871, he nearly died from infection at a post mortem examination, and, to lighten the weight of his work, was obliged to resign his surgeoncy to the hospital. In this same year, he received the honour of the baronetcy of Harewood Place in the County of Middlesex. He received an honorary degree from the University of Cambridge in 1874. In 1875, he was president of the Royal College of Surgeons, and delivered the Hunterian oration in 1877. Also in 1875, he was elected as president of the Medical and Chirurgical Society of London. In 1878, he gave up operating, but for eight or 10 years longer, he still had a very heavy consulting practice. In 1880, he gave, at Cambridge, a memorable address on Elemental Pathology, setting forth the likeness of certain diseases of plants and trees to those of the human body. The next year, he was president of the International Medical Congress held in London. In 1887 he was elected President of the Pathological Society of London

Besides shorter writings, he also published Clinical Lectures and Essays (1st ed. 1875) and Studies of Old Case books (1891). In 1883, on the death of Sir George Jessel, he was appointed vice chancellor of the University of London. In 1889, he was appointed a member of the Royal Commission on Vaccination. In May 1886, he treated Edward Crowley, father of Aleister Crowley for tongue cancer. An operation was advised, but Crowley declined and died the following year. He died at home, 5 Park Square West in Regent's Park, London, on 30 December 1899, at the age of 85. The Memoirs and Letters of Sir James Paget, edited by Stephen Paget, was published in 1901. Sir James Paget had the gift of eloquence, and was one of the most careful and most delightful speakers of his time. He had a natural and unaffected pleasure in society, and he loved music. He possessed the rare gift of the ability to turn swiftly from work to play, enjoying his holidays like a schoolboy, easily moved to laughter, keen to get the maximum of happiness out of very ordinary amusements, emotional in spite of incessant self restraint, and vigorous in spite of constant overwork. In him, a certain light hearted enjoyment was combined with the utmost reserve, unfailing religious faith, and the most scrupulous honour. He was all his life profoundly indifferent toward politics, both national and medical; his ideal was the unity of science and practice in professional life. Sir James's reputation remains high due to his work as a surgeon and medical research and work, but he also had an apparent interest in criminal matters. In 1886, he followed the Pimlico Mystery, the poisoning trial of Adelaide Bartlett for the murder of her husband Edwin. After a spirited defence by Sir Edward Clarke, Bartlett was acquitted. The key problem of the trial was that Edwin was poisoned by liquid chloroform, which was found in his stomach, but liquid chloroform burns the throat if swallowed, and the drinker would be screaming. Edwin Bartlett never screamed the night he died. As a result, an alternative theory of suicide was considered and helped get the acquittal, but it left the public unsatisfied. Paget, upon hearing the result, made the comment for which he is best remembered: "Now that she has been acquitted for murder and cannot be tried again, she should tell us in the interest of science how she did it!"