Кіріспе

Томас Аддисон (17 сәуір 1795 – 29 маусым 1860) – ағылшын дәрігері және медициналық зерттеуші. Ол дәстүрлі түрде Лондон қаласындағы Гай ауруханасының "үлкен тұлғаларының" бірі саналады. Томас Аддисон 1817 жылы Гай ауруханасында қызметін бастап, 1837 жылы толық құқықты дәрігер болды. Ол танымал және құрметті лектор және диагност болды. Өмірі бойы психикалық депрессиядан күйзелген Аддисон 1860 жылы өз-өзіне қол жұмсады. Аддисонның мұрасы – Аддисон ауруы (бүйрекүсті бездерінің дегенеративті ауруы) және кейіннен В12 витаминін сіңіре алмау салдарынан туындайтын гематологиялық бұзылу – қатерлі анемия сияқты жағдайларды сипаттауды қамтиды.

Алғашқы жылдар

Ол 1795 жылғы сәуірде Ньюкасл-апон-Тайнның солтүстік-шығысында орналасқан Лонг-Бентон қаласында дүниеге келді. Оның әкесі – Джозеф Аддисон, онда азық-түлік сатушы және ұн саудагері болған. Әкесінің әулеті Камбриядан шыққан, ал Томас жеке тарихы ретінде Ланеркост маңындағы Банкс үйімен байланысты болды. Джозеф Аддисон Сара Шоуға үйленіп, Шоу әулетінің бизнесіне қатысты. Томас Аддисон Лонг-Бентон приход мектебінде оқыды, оны приход тікелей басқаратын Томас Рутер басқарды. Содан кейін ол Ньюкаслдағы Корольдік еркін грамматикалық мектепке түсті, онда директор Эдвард Моизес, белгілі Хью Моизестің туысы болды. Ол онда латын тілін жақсы меңгерді. Ол Корольдік медициналық қоғамның мүшесі атанды. 1815 жылы ол медицина докторы ғылымын қорғады. Оның диссертациясы «Dissertatio medica inauguralis quaedam de syphilide et hydrargyro complectens» (Сифилис және сынап туралы) тақырыбында болды. 1817 жылы ол Лондондағы Гай ауруханасына дәрігерлік тәлімгер ретінде қабылданды. Гайдың медициналық мектебі оның кіруін былай тіркеді: «1817 жылғы 13 желтоқсанда Эдинбургтен келген Т. Аддисон, М.Д., дәрігерлік тәлімгер болу үшін 22 фунт 1 шиллинг төледі». Кейін ол Лок ауруханасында хирургиялық интерн (хирург-резидент) болып жұмыс істеді.

Дәрігер

Аддисон 1819 жылы Корольдік дәрігерлер колледжінен лицензия алды, ал 1838 жылы оның мүшесі болып сайланды. 1824 жылғы қаңтарда Бенджамин Харрисонның қолдауымен дәрігердің көмекшісі болып тағайындалды, 1827 жылы ол материя медика лекторы болып бекітілді. Ол 1819 жылы Хаттон Гарденде үй сатып алып, сол кезден бастап жеке практикамен айналысты. Қазір Аддисон ауруы деп аталатын, кейде қола түсті тері ауруы деп те аталатын бұл жағдай, бездердің біртіндеп зақымдануына және адренокортикальды гормондардың жетіспеушілігіне әкеледі. Аддисон бұл жағдайды 1855 жылы жарық көрген «Супраренальды капсулалардың конституциялық және жергілікті әсерлері туралы» еңбегінде сипаттады. Сол кезде бұл бездердің қызметі белгісіз болды. Аддисонның жұмысынан кейін олардың өмір үшін маңызды екені анықталды. Аддисондық дағдарыс (немесе Аддисон дағдарысы) – Аддисон ауруынан туындаған, өмірге қауіпті жедел жағдай. 1849 жылы Аддисон сипаттаған қатерлі анемия қазір Аддисон-Биермер ауруы деп те аталады. Бұл мегалобластикалық анемияның бір түрі, онда ішкі фактордың жетіспеуі В12 витаминінің сіңуіне кедерілтің тудырады. Бұл асқазанның тері жасушаларының жетіспеуінен пайда болады. 1829 жылы Аддисон улы заттардың әсерін зерттеген мақала жариялады. 1839 жылы ол апендициттің толыққанды алғашқы сипаттамаларын берді.

Шығармалары

Марқұм Томас Аддисонның жарияланған жазбаларының жинағы, М. Д. 1868, Томас Ми Далди және Сэмюэл Уилкс өңдеген.

Отбасы

1847 жылы Аддисон Ланеркост приорлығында бұрынғы күйеуінен екі баласы бар жесір Елизавета Кэтрин Хоксвеллге үйленді.