Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық хирург
British surgeon
Джон Абернети (3 сәуір 1764 – 20 сәуір 1831) – ағылшын хирургы. Қазіргі күні ол Абернети печеньесі деп аталатын, ас қорытуға көмектесу үшін пісірілген қара бисквитке есімін бергенімен танымал.
John Abernethy FRS (3 April 1764 – 20 April 1831) was an English surgeon. He is popularly remembered today for having given his name to the Abernethy biscuit, a coarse meal baked good meant to aid digestion.
Өмір
Ол Джон Абернетидің немересі еді. 1764 жылдың 3 сәуірінде Лондон қаласындағы Коулман көшесінде дүниеге келді, онда оның әкесі саудагер болған. 1779 жылы Лондонның Санкт-Бартоломей ауруханасының хирургы сэр Чарльз Бликке (1745–1815) шәкірті болды. Лондон ауруханасында сэр Уильям Близардтың (1743–1835) анатомиялық лекцияларына қатысып, демонстратор ретінде жұмыс істеді; сондай-ақ Персивалл Потттың хирургиялық лекцияларына Санкт-Бартоломей ауруханасында, әрі Джон Хантердің лекцияларына қатысты. Потт Санкт-Бартоломейдің хирургы лауазымынан кеткен соң, оның көмекшісі болған сэр Чарльз Бликке оны алмастырды, ал Абернети 1787 жылы көмекші хирург болып сайланды. Осы қызметте ол Бартоломей Клоуздағы үйінде лекциялар оқыды, оларға қызығушылық зор болғандықтан, аурухана басшылары театр салдырды (1790–1791), осылайша Абернети Санкт-Бартоломейдің медицина мектебінің негізін қалаушысы атанды. Ол 1815 жылы бас хирург болып сайлануға дейін жиырма сегіз жыл бойы көмекші хирург қызметін атқарды. Осыған дейін ол Корольдік хирургтар колледжінің анатомия лекторы болып тағайындалған (1814). Абернети аса шебер хирург болмаса да, оның есімі сыртқы иліктік артерияны байлау арқылы аневризманы емдеумен байланысты. Абернети вивисекцияға қарсы болды. Ол жануарлармен тәжірибелер жүргізгенімен, оларды алдымен өлтіретін, себебі ол вивисекцияны жек көретін. Оның «Жергілікті аурулардың конституциялық себептері мен емделуі туралы хирургиялық тұжырымдары» (1809) – «Менің кітабым» деп белгілі, өйткені ол пациенттерін жиі осы кітапқа, әсіресе 72-бетіне сілтеме жасайтын, медицина ғылымындағы ең алғашқы танымал еңбектердің бірі болды. Ол пациенттерді кітапты оқуға ынталандырғаны үшін «Дәрігерім – Менің кітабым» деген лақап атқа ие болды. Ол жергілікті аурулардың көбінесе ас қорыту мүшелерінің бұзылуларынан туындайтынын және оларды тазалау және диетаға назар аудару арқылы емдеу керектігін үйретті. Лектор ретінде ол өте тартымды болды, ал оның оқытудағы табысы көбінесе оның ойларын жеткізудегі әсерлілігіне байланысты болды. Алайда, оның лекцияларына қатысқандарға тигізген әсері осы тұрғыдан тиімді болмады, өйткені оның пікірлері догматикалық түрде айтылды, ал одан басқа пікірдегілер оны қысымға алып, айыптады, соның салдарынан зерттеуге деген ынтаны басаңдатты. Оның тәжірибеде жеткен беделі тек оның кәсіби шеберлігіне ғана емес, сонымен қатар эксцентриктігіне де байланысты болды. Ол пациенттерімен өте тікелей сөйлейтін, көбінесе оларға қатал, кейде тіпті дөрекі қараушы еді. 1827 жылы ол Санкт-Бартоломей ауруханасындағы қызметінен кетіп, 1831 жылдың 20 сәуірінде Энфилдтегі үйінде қайтыс болды.
He was a grandson of John Abernethy. He was born in Coleman Street in the City of London on 3 April 1764, where his father was a merchant. Educated at Wolverhampton Grammar School, he was apprenticed in 1779 to Sir Charles Blicke (1745–1815), a surgeon at St Bartholomew's Hospital, London. He attended the anatomical lectures of Sir William Blizard (1743–1835) at the London Hospital, and was employed to assist as demonstrator; he also attended Percivall Pott's surgical lectures at St Bartholomew's Hospital, as well as the lectures of John Hunter. On Pott's resignation of the office of surgeon of St Bartholomew's, Sir Charles Blicke, who was assistant surgeon, succeeded him, and Abernethy was elected assistant surgeon in 1787. In this capacity he began to give lectures at his house in Bartholomew Close, which were so well attended that the governors of the hospital built a theatre (1790–1791), and Abernethy thus became the founder of the medical school of St Bartholomew's. He held the office of assistant surgeon for twenty eight years, till, in 1815, he was elected principal surgeon. He had before that time been appointed lecturer in anatomy to the Royal College of Surgeons (1814). Abernethy was not a great operator, though his name is associated with the treatment of aneurysm by ligature of the external iliac artery. Abernethy was an anti vivisectionist. Although he carried out experiments on animals, he killed them first, for he abhorred vivisection. His Surgical Observations on the Constitutional Origin and Treatment of Local Diseases (1809) – known as "My Book", from the great frequency with which he referred his patients to it, and to page 72 of it in particular, under that name – was one of the earliest popular works on medical science. So great was his zeal in encouraging patients to read the book that he earned the nickname "Doctor My Book". He taught that local diseases were frequently the results of disordered states of the digestive organs, and were to be treated by purging and attention to diet. As a lecturer he was exceedingly attractive, and his success in teaching was largely attributable to the persuasiveness with which he enunciated his views. It has been said however, that the influence he exerted on those who attended his lectures was not beneficial in this respect, that his opinions were delivered so dogmatically, and all who differed from him were disparaged and denounced so contemptuously, as to repress instead of stimulating inquiry. The celebrity he attained in his practice was due not only to his great professional skill, but also in part to his eccentricity. He was very blunt with his patients, treating them often brusquely and sometimes even rudely. He resigned his position at St Bartholomew's Hospital in 1827, and died at his residence at Enfield on 20 April 1831.
Абернет бисквиті
Абернети әртүрлі аурулардың ас қорыту органдарының дұрыс жұмыс істемеуінен пайда болатынына сенді және денсаулықты қалпына келтіру үшін негізгі себептерді – нашар ас қорытуды және диспепсияны емдеу қажет деп есептеді. Ол 1829 жылдан өліміне дейін насихаттаған, Абернети бисквиті деп аталатын ас қорытуға көмектесетін бисквитті өңдеп шығарды, немесе кем дегенде оған өзінің атын берді.
Abernethy believed that a variety of diseases originated in a disordered state of the digestive organs, and that treating underlying maldigestion and dyspepsia was essential to restoring health. He invented, or at least gave his name to, a digestive biscuit called the Abernethy biscuit that he promoted from about 1829 until his death.
Шығармалары
Ол "Рис энциклопедиясына" анатомия және физиология тақырыбында мақалалар жазған, бірақ тақырыптары белгілі емес. Оның еңбектерінің жинағы 1830 жылы жарық көрді. Джордж Максилвейннің (1797–1882) "Джон Абернетидің өмірбаяны" 1853 жылы жарияланды.
He contributed articles to Rees's Cyclopædia on Anatomy and Physiology, but the topics are not known. A collected edition of his works was published in 1830. A biography, Memoirs of John Abernethy, by George Macilwain (1797–1882), appeared in 1853.
Әдебиетте
Джон Абернети Эдгар Аллан Поның "Ұрланған хат" (1844) повесінде есімді жиі кездестіреді. Мэрилин Батлер оның сэр Уильям Лоуренспен болған пікір таласын Мэри Шеллинің "Франкенштейн" романына ықпал еткен деп есептейді.
John Abernethy is mentioned in Edgar Allan Poe's The Purloined Letter (1844). His debate with Sir William Lawrence is believed by Marilyn Butler to have influenced Mary Shelley's Frankenstein.