Кіріспе

Теңіздегі мұнай және газ өнеркәсібінде қолданылатын кеме

Жүзуші өндірістік сақтау және түсіру (FPSO) қондырғысы – теңіздегі мұнай және газ өнеркәсібінде көмірсутектерді өндіру және өңдеу, сондай-ақ мұнайды сақтау үшін қолданылатын жүзуші кеме. FPSO кемесі өзінен немесе жақын орналасқан платформалардан немесе теңіз асты құрылымдарынан алынған көмірсутектерді қабылдауға, оларды өңдеуге және мұнайды танкерге түсіруге немесе, сирек жағдайларда, құбыр арқылы тасымалдауға дейін сақтауға арналған. FPSO кемелері жаңа теңіз аймақтарында тиімді, себебі оларды орнату оңай және мұнайды экспорттау үшін жергілікті құбыр желісі инфрақұрылымын қажет етпейді. FPSO кемелері мұнай танкерін (мысалы, Seawise Giant) қайта жарақтап жасалуы немесе осы мақсат үшін арнайы салынған кемелер болуы мүмкін. Тек мұнайды сақтауға (өңдемей) қолданылатын кеме – жүзуші сақтау және түсіру (FSO) кемесі. Алғашқы, осыған ұқсас, жүзуші сұйытылған табиғи газ кемесі 2016 жылы пайдалануға берілді.

Тарих

Мұнай 1940 жылдардың соңынан бері теңізден өндіріліп келеді. Алғашқыда барлық мұнай платформалары теңіз түбінде орналасқан, бірақ 1970 жылдары іздеу жұмыстары терең суларға және қашықтағы аймақтарға көшкен кезде, жүзбелі өндіріс жүйелері пайдалана бастады. Бірінші мұнай FPSO 1977 жылы Испанияның Жерорта теңізінде орналасқан Shell Castellon кен орнында салынды. Бүгінде әлем бойынша 270-тен астам кеме мұнай FPSO ретінде пайдаланылуда. 2009 жылдың 29 шілдесінде Shell және Samsung компаниялары Samsung Yard-та 10 LNG FPSO құрылысы туралы келісімге келді. Flex LNG кішірек құрылымдарды салуға бағытталған. 2011 жылдың 20 мамырында Royal Dutch Shell компаниясы 488 метр ұзындығы және 74 метр ені бар, суға орналасқан сұйытылған табиғи газ (СЖГ) өндіріс кешенін, «Прелюд» деп аталатын, Батыс Австралия жағажайынан 200 шақырым қашықтықта орналастыруды жоспарлап отырғанын хабарлады және 2016 жылға қарай аяқталуы күтілуде. Бұл – құрылған ең ірі кеме болады. Royal Dutch Shell (2013), LNG FPSO (Сұйытылған табиғи газды жүзбелі өндіріс, сақтау және тиеу), Samsung Heavy Industries компаниясымен 12 миллиард долларға. 2012 жылдың маусым айында Petronas компаниясы Technip және DSME консорциумымен сатып алу, жобалау, құрылыс, монтаждау және іске қосу жөнінде келісім жасады, бұл 2015 жылы аяқталған жағдайда әлемдегі алғашқы жүзбелі сұйыландыру қондырғысы болады деп күтілуде. Бұл қондырғы Малайзияның Саравак штатындағы Кановит газ кен орнына жіберіледі. СЖГ тізбегінің қарсы бағытында (газды шығару және қайта газдандыру) 2007 жылы Сингапурдегі Keppel кемежайы Golar LNG компаниясына тиесілі Moss типіндегі СЖГ тасымалдаушысын СЖГ жүзбелі сақтау және қайта газдандыру бірлігіне түрлендірді.

Механизмдер

Теңіздегі мұнай өндіру платформаларынан алынған мұнай құрлыққа құбыр желісі арқылы немесе танкермен тасымалдануы мүмкін. Мұнайды танкермен тасымалдауды жолдандырған жағдайда, мұнайды қандай да бір сақтау резервуарында жинақтау қажет, осылайша мұнай танкері мұнай өндірісі кезінде үнемі жұмыс істемейді, және танкерді толтыруға жеткілікті мөлшерде мұнай өндірілген соң ғана қолданылады.

Артықшылықтар

Суға шығарылатын өндіріс, сақтау және тасымалдау кемелері, әсіресе теңіз түбіндегі құбырлардың тиімді емес болатын шалқар немесе терең сулы аймақтарда өте тиімді. FPSO кемелері өңдеу орнатылысынан құрлықтағы терминалға дейін қымбат, ұзақ құбырлар салу қажеттілігін жояды. Бұл кішкентай мұнай кен орындары үшін экономикалық тұрғыдан тартымды шешім болуы мүмкін, оларды бірнеше жылдың ішінде толықтай игеруге болады және құбыржол салуға кететін шығынды ақтамайды. Кен орынының қоры таусылғаннан кейін, FPSO жаңа орынға көшіріле алады. Кішкентай платформалар үшін арзан балама – мұнай танкерін немесе осыған ұқсас кемені 100 миллион АҚШ долларынан кем шығынмен қайта жарақтандыру.

Жазу ыдыстары

FPSO ең терең суларда жұмыс істейтін FPSO BW Pioneer, ол Petrobras Americas INC атынан BW Offshore құрып, басқарады. FPSO АҚШ Мексика шығанағындағы 249 блок Уолкер Риджде 2600 м тереңдікте орналасқан. EPCI келісім-шарты 2007 жылдың қазанында жасалды және өндіріс 2012 жылдың басында басталды. FPSO-ның түрлендірілуі Малайзиядағы MMHE Pasir Gudang кеме жасау кешенінде жүргізілді, ал үстіңгі құрылымдары әртүрлі халықаралық жеткізушілерде модульдер түрінде жасалды. FPSO-да ажыратылатын мұнара (APL) бар. Кеме дауылдар алдында ажыратылып, минималды уақыт ішінде қайта қосыла алады. 2013 жылдың шілдесінде SBM Offshore компаниясына АҚШ Мексика шығанағындағы Shell компаниясының Stones кен орнында, одан да терең суларда (2900 м) жұмыс істеуі үшін FPSO келісім-шарты берілді. Әлемдегі ең ірі FPSO-лардың бірі – Kizomba A, ол Hyundai Heavy Industries компаниясымен Кореяның Ульсан қаласында 800 миллион АҚШ долларынан астам құнмен салынды және Esso Exploration Angola (ExxonMobil) компаниясы басқарады. Атлант мұхитындағы Анголадан 200 шақырым қашықтықтағы терең су блогында, 1200 метр (3940 фут) тереңдікте орналасқан, салмағы 81 000 тонна, ұзындығы 285 метр, ені 63 метр, биіктігі 32 метр (935 фут x 207 фут x 105 фут). Мексика шығанағындағы алғашқы FSO – Ta'Kuntah FSO, 1998 жылдың тамызынан бері жұмыс істеп келеді. MODEC компаниясына тиесілі және басқарылатын FSO, PEMEX Exploration and Production компаниясымен қызмет көрсету келісіміне қол қойды. Кеме Cantarell кен орнын дамыту жобасының бөлігі ретінде орнатылды. Кен орны Мексиканың Юкатан түбегіндегі Кампече шығанағында орналасқан. Бұл SOFEC сыртқы мұнаралық бекіту жүйесімен, мұнара мен құбыр желісінің соңғы коллекторы (PLEM) арасында жай S конфигурациясында қосылған екі икемді көтерілуші құбыры және бір уақытта екі танкерге дейін қатар немесе тікелей қосылып, жүктеуге мүмкіндік беретін түсіру жүйесі бар ULCC танкері. FSO тоқтаусыз жұмыс істеуге арналған. BP Norge үшін Aker Solutions компаниясы әзірлеген және құрастырған Skarv FPSO Норвегия теңізіндегі ең озық және ең ірі FPSO-лардың бірі болып табылады. Skarv – газ конденсаты мен мұнай кен орны. Даму бес су асты шаблонымен жүзеге асырылады, ал FPSO жақын маңдағы бірнеше кіші ұңғымаларды қосуға қабілетті. Кемедегі өңдеу қондырғысы шамамен газ бен мұнайды өңдей алады. 80 км газ экспорттық құбыры Åsgard көліктік жүйесіне қосылады. Aker Solutions (бұрынғы Aker Kvaerner) компаниясы жүзуші өндіріс кешенінің алдын ала жобасын, сондай-ақ даланың жалпы жүйелік жобасын және сатып алу және жобалық басқаруға дайындық жасауды әзірледі. Құрамында Aker Solutions компаниясының "Tentech975" дизайны бар корпус бар. BP сонымен қатар Aker Solutions компаниясын Skarv кен орнын дамыту бойынша егжей-тегжейлі инженерлік, сатып алу және құрылыс менеджментіне көмек көрсетуге (EPcma) таңдады. EPcma келісім-шарты FPSO-ның үстіңгі бөлігіндегі егжей-тегжейлі инженерлік және сатып алу жұмыстарын, сондай-ақ BP-ге корпус және үстіңгі жағындағы құрылғыларды қоса алғанда, құрылыс басқаруына көмек көрсетуді қамтиды. Өндіріс 2011 жылдың тамызында басталды. BP Skarv FPSO корпусын жасауға Оңтүстік Кореядағы Samsung Heavy Industries компаниясына, ал мұнараны SBM компаниясына тапсырды. FPSO-ның ұзындығы 292 м, ені 50,6 м және тереңдігі 29 м, бір кабинада шамамен 100 адамды орналастырады. Корпус 2010 жылдың қаңтарында жеткізілді.