Шаңғы курорттарындағы жарақат алғандарға көмек көрсету қызметтері

Кіріспе

Шаңғы курорты шегіндегі жарақат алғандарға көрсетілетін қызметтер

Шаңғы патрульдік құрамдары – шаңғы курорты шегінде немесе кейде одан тыс, таулы аймақтарда жарақат алғандарға медициналық, құтқару және қауіпсіздік шараларын қамтамасыз ететін ұйымдар. Олардың көптеген қызметкерлері арнайы медициналық сертификаттарға ие, мысалы, АҚШ Ұлттық шаңғы патрулі ұсынатын Сыртқы төтенше жағдайларда көмек көрсету (OEC) сертификаты, ол қысқы маусымның ерекшеліктеріне және шалғай жерлерде жедел медициналық көмек көрсетуге бағытталған. Көптеген патрульшілер жедел медициналық көмек көрсетуші немесе ауруханаға дейінгі көмек көрсету бойынша басқа да сертификаттарға ие. Құтқару операцияларының қиындығы мен алыстығына байланысты көлік құралдары көбінесе құтқару шанасы, қар машинасымен немесе өмірге қауіпті жарақаттар болған жағдайда, немесе өте шалғай жерлерде тікұшақпен жүзеге асырылады. Шаңғы курортының жер бедеріне қарай, шаңғы патрульдік құрамдары қар көшкінінен іздеу-құтқару, сыртқы төтенше жағдайларда тасымалдау, креслолифті эвакуациялау және кейбір жағдайларда тікұшақпен құтқару техникасы сияқты түрлі мамандандырылған құтқару жұмыстарын жүргізе алады. Патрульдік құрамдар шаңғы қауіпсіздігін қамтамасыз етуге, қажет болған жағдайда курорт ережелерін сақтауға және өздерінің құзырындағы жарақат алғандарға көмек көрсетуге жұмыстейді. Шаңғы патрульдік құрамдары күннің басында жолдарды тексеру, қар көшкінінің алдын алу жұмыстарын жүргізу және күнге дайындалу үшін қажетті жабдықтарды орнату арқылы курортты ашуға дайындық жұмыстарын жүргізеді. Күннің соңында олар курортты тазалау жұмыстарын жүргізеді. Атауына қарамастан, шаңғы патрульдік құрамына альпілік, скандинавиялық немесе телемарк шаңғышыларымен қатар сноубордшылар да кіруі мүмкін. Көптеген патрульдік құрамдарда шаңғы тебуге мүмкіндігі жоқ немесе шаңғымен немесе шанамен жұмыс істеу тәжірибесі жеткіліксіз адамдар алғашқы медициналық көмек көрсету пунктінде жедел көмек көрсете алады. Кейбір шаңғы курорттарында 15-17 жас аралығындағы жасөспірімдер қатыса алатын жасөспірімдер шаңғы патрульдік бағдарламасы бар. Мұндай бағдарламалар жасөспірімдердің жауапкершілігін шектейді, мысалы, оларға шанамен жүгіруге немесе қадағалаусыз алғашқы көмек көрсетуге тыйым салады. Алайда, кейбір курорттардағы жасөспірімдер шаңғы патрульдік бағдарламалары мүшелеріне барлық дағдылар бойынша стандартты деңгейге жеткеннен кейін, қалған патрульдік құраммен бірдей жауапкершілікпен жұмыс істеуге мүмкіндік береді. Бұл ұйымға бүкіл әлемнен мүшелер кіреді. Бұл патрульдік және қауіпсіздік ұйымдарына толық және ерікті шаңғы патрульдік құрамдары, дәрігерлер, заңгерлер, инженерлер, техниктер, шаңғы жабдығының нұсқаушылары және шаңғы курортының менеджерлері кіреді, олар шаңғы патрульдік және қауіпсіздіктің көп салалы қызметіне қатысады. FIPS мүшелері: Австралия, Аргентина, Канада, Чили, Финляндия, Франция, Италия, Жапония, Корея, Жаңа Зеландия, Норвегия, Румыния, Ресей, Шотландия (Ұлыбритания), Сербия, Швеция, Швейцария, АҚШ. Сонымен қатар, ұлттық емес ұйымдар да бар, олар FIPS-тің серіктес мүшелері болып табылады. FIPS тұжырымдамасы 1979 жылы Канаданың Калгари қаласында өткен алғашқы кездесуге дейін жетеді. Сол кезде көптеген шаңғы патрульдік құрамдары болғанымен, олардың арасында байланыс өте аз болды. Басқа елдерде шаңғы тебуге мүмкіндік алған патрульшілер өз елдерімен салыстырғанда процедуралар мен стандарттардағы айырмашылықтарды және кейбір ортақ белгілерді байқады. Сонымен қатар, кейбір елдерде апаттарды алдын алу бағдарламалары іске асырылып жатқанда, басқаларында мұндай бағдарламалар болмады. Көптеген елдерде ұлттық шаңғы патрульдік ұйымы болмады. FIPS шаңғы патрульдік құрамдарының кездесуіне, пікір алмасуына және патрульдік техникалардың соңғы жетістіктерін салыстыруына арналған халықаралық форум ретінде құрылды. FIPS ұлттық патрульдік ұйымдардан қажетті ақпаратты алу және патрульдік мәселелерге ұсыныстар беру үшін қолдау алады. Осы ынтымақтастықты қамтамасыз ету үшін FIPS мүше елдердің бірінде екі жылда бір рет конгресс өткізеді. FIPS мүдделі патрульшілердің, жеке шаңғы патрульдік құрамдарының және ұлттық патрульдік ұйымдардың бірлескен күш-жігерінің нәтижесінде құрылды. FIPS шаңғы патрульдік құрамдарының тиімділігін арттыруға және қар спортымен айналысатын адамдардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге ұмтылады. Соңғы жылдары FIPS патрульшілерді қызықтыратын бірқатар арнайы жобаларды бастады: шаңғы патрульдік құрамдарының құқықтық мәселелері, шаңғы патрульдік құрамдарының қызмет барысында алған жарақаттарын зерттеу, мүше елдердің оқу, біліктілік және тану жүйесін құжаттау және оқу модульдерін салыстыру, шаңғымен сырғанау кезінде болатын жарақаттарға медициналық көмек көрсету бойынша ұсыныстар, шаңғышылардың міндеттерінің стандартты кодексін (қауіпсіздік ережелері) қарастыру, FIPS веб-сайтын құру және күтіп ұстау, шаңғы патрульдік құрамдарының құтқару жұмыстарында және шаңғымен сырғанаушылардың қауіпсіздігінде қолданылатын технологияларды бағалау.

Ski patrols are organizations that provide medical, rescue, and hazard prevention services to the injured in ski area boundaries, or sometimes beyond into backcountry settings. Many have technical medical certifications, such as Outdoor Emergency Care (OEC) provided by the National Ski Patrol (USA), that are specific to the winter season environment and providing emergency medical services in remote locations. Many patrollers also hold EMS issued credentials, such as emergency medical technician or any other pre hospital care certification. Due to the remote location and terrain, transportation is often limited to Rescue toboggan, snowmobile, or, for life compromising injuries or extremely remote terrain, helicopter rescue. Depending on the ski area terrain, ski patrollers can be versed in a large variety of specialized rescues, such as avalanche search and rescue, outdoor emergency transportation, chairlift evacuation, and, in some cases, helicopter rescue techniques are taught. Patrols work to promote ski safety, enforce area policies (where applicable), and help the injured within their jurisdiction. Ski patrollers also work to set up the mountain before it opens by conducting trail checks, providing avalanche control work, and setting up necessary equipment in preparation for the day. At the end of the day, they also conduct a sweep clearing the mountain for off hours. Contrary to the name's implications, ski patrollers can be snowboarders in addition to alpine, Nordic, or telemark skiers. Many patrols also have non skiing positions whereby patrollers no longer able to ski or individuals lacking sufficient skiing or toboggan handling skills can still provide emergency care in a first aid room. Some ski areas also have a junior ski patrol program in which teenagers between the ages of 15 and 17 years old can participate. Most junior ski patrol programs limit the responsibilities of their members, such as preventing them from running toboggans or administering first aid without supervision. However, there are some areas with junior ski patrol programs which allow their members to operate with the same responsibilities as the rest of the patrol, after meeting the same standard in each skill category as other patrollers. with membership from throughout the world. These patrol and safety organisations comprise full time and volunteer ski patrollers, doctors, lawyers, engineers, technicians, ski equipment instructors, and ski area managers, who are involved in the multi disciplinary activities of ski patrolling and safety. Member countries of FIPS are Australia, Argentina, Canada, Chile, Finland, France, Italy, Japan, Korea, New Zealand, Norway, Romania, Russia, Scotland (UK), Serbia, Sweden, Switzerland, USA. In addition, there are a number of Associate Members who are non national organisations. The concept of FIPS can be traced back prior to 1979 when the first meeting was held in Calgary, Canada. Although there were many ski patrols in existence at that time, there was very little communication between them. Patrollers who had the opportunity to ski in other countries noticed differences and some commonality in procedures and standards relative to their own. In addition, accident prevention programmes were being implemented in some countries but not in others. A number of countries did not have a national ski patrol organisation. FIPS was created as the world forum for ski patrollers to meet, exchange ideas and compare the latest in patrol techniques on a regular basis. FIPS is supported by national patrol organisations to provide the necessary input and to offer potential solutions to patrolling issues. To enable this collaboration FIPS holds a congress every two years in a location of a member nation. FIPS exists due to the combined efforts of interested patrollers, individual ski patrols and national patrol organisations. FIPS seeks to improve the effectiveness of ski patrolling and, in turn, benefit the snow sports public. Over the years FIPS has initiated a number of specific projects of interest to patrollers:
Issues of legal aspects of ski patrolling
Investigation of injuries to ski patrollers while on patrol
Documentation of member country's training, qualification and recognition together with comparison of the training modules
Recommendations of medical approaches to some specific ski injuries
Consideration of a standard Skiers Responsibility Code (safety rules)
Establishment and maintenance of the FIPS web site
Evaluation of relevant technology and its impact on ski patrol rescue, and safety of the skiing public

Алғашқы көмек көрсету комитеті 1933

1933 жылы Шенектади (Нью-Йорк) қысқы спорт клубы жергілікті шаңғышыларға Солтүстік Криктің үстіндегі Гор тауының Пит Гей массивіне барып, жергілікті спорт әуесқойлары және Шенектадиден келгендер жасаған жолдарда шаңғы тебуге арналған қар пойыздарын ұйымдастырды. 1931 жылғы Бостон-Нью-Гэмпшир (Франкония) қар пойыздарында жарақат алған шаңғышылар туралы әңгімелерді естіген соң, ұйымдастырушылар үлкен және жақсы дайындалған бірінші медициналық жәрдем комитетін құруға шешім қабылдады. Лоис Перрет (Шейфер), медбике, басқарған және Шенектади қысқы спорт клубының тәжірибелі шаңғышыларымен, сондай-ақ Солтүстік Крик орта мектебінің оқушыларымен бірге, бірнеше ондаған адамға бірінші жәрдем және шаңғымен байланысты жарақаттар туралы курс оқылды. 1933-1934 жылдары қардың жетіспеуіне байланысты қар пойыздары кешіктірілді, бірақ кейін жеткілікті қар жамылғысы түсті және алғашқы қар поез 1934 жылдың 4 наурызында Солтүстік Крикке жетті. Бірінші жәрдем комитеті дереу әрекетке кірісіп, көмекке мұқтаж шаңғышыларды іздеп трассаларды тексерді. Пойыз күні бойы бойындағы базалық лагерь ретінде пайдаланылды. Алғашқы сапарда ешкімге емдеу көрсетілмесе де, Бірінші жәрдем комитеті (сонымен қатар Шаңғы патрулі деп те аталады) соғысқа дейінгі жылдары Солтүстік Крикке келген пойыздарға белсенді қатысып тұрды. Оларға «қажеттілік бойынша шақырылатын дәрігер» Джеймс Гленн, Солтүстік Криктің отбасылық дәрігері және шаңғышы көмектесті. 1933 жылғы Бірінші жәрдем комитеті, Минни Доул бес жылдан кейін бастаған, жылдамдық пен техника шегіне тырысқан шаңғы жарысшыларына көмек көрсетумен байланысты қажетті көмекті күткен еді. Бірақ алғашқы шаңғы патрулінің мақсаты жарыс емес, қарапайым шаңғышыларға тау бетіндегі жарақаттарға көмек көрсету болды.

Ұлттық шаңғы патрулі

АҚШ-тағы Ұлттық шаңғы патрулі 1938 жылы NSP-нің бірінші төрағасы Чарльз Минот Доул құрды. "Мини" деп белгілі болған ол, Вермонт штатының Стоу қаласында шаңғы тебу кезінде жарақат алып, еңістен өзін-өзі эвакуациялауда қиындықтарға тап болғаннан кейін "қызмет және қауіпсіздік" ұйымы қажет деп шешті. Ол Ұлттық құлау және слалом чемпионаты үшін Маунт-Мансфилд тау шаңғы патрулін құрды. Ұлттық шаңғы қауымдастығының президенті Роджер Ф. Лэнгли Доулдан ұлттық патруль құруды сұрады. Доул кейіннен фин сарбаздары шаңғымен екі бронедивизияны жойғанын көргеннен кейін 10-шы тау дивизиясын құрды. АҚШ-тағы федералдық деңгейде тіркелген, коммерциялық емес сипаттағы сирек ұйымдардың бірі – NSP, қазір әлемдегі ең ірі қысқы құтқару ұйымына айналды. NSP-нің 26 500 ақылы және ерікті мүшелері 600-дан астам патрульде қызмет етеді. Stowe қаласындағы елдегі алғашқы ерікті шаңғы патрулі дамытылғанмен қатар, Франкония, NH-дегі Канон тауында да 1938 жылы елдегі алғашқы кәсіби шаңғы патрулі құрылғанын атап өткен жөн. NSP 10 географиялық бөлімнен және барлық ақылы патрульшілерге арналған бір бөлімнен тұрады. Мүшелерді көкірегінде ақ крест, ал артында үлкенірек крест белгісі бар қызыл жакеттерінен, немесе сары кресттері бар көк және қызыл паркалардың ескі үлгісінен тануға болады.

Канадалық шаңғы патрулі

Канадалық шаңғы патрулі – Канаданың патрульдік басқару органы. 1940 жылы Канадалық әуесқой шаңғышылар қауымдастығы (CASA) доктор Дуглас Фертке шаңғы тауларын қарауылдауға және алғашқы медициналық жәрдем көрсету тобын ұйымдастыру мен оқытуды тапсырды. Канадалық шаңғы патруль жүйесі бастапқыда CASA-ның тұрақты комитеті болған, және әртүрлі аймақтарда тәуелсіз патрульдер жұмыс істеген. 1941 және 1948 жылдар аралығындағы соғыс кеңейуге кедерес келтірді, бірақ Торонто және Монреаль патрульдері ұлттық ұйымның ядросын құру үшін бірікті. Келесі бес жыл ішінде жүйе Онтарио, Квебек және Ванкувер аймақтарына дейін кеңейді. Квебек аймағының негізін қалаушысы және президенті – Монреаль және Морин Хайтс тұрғыны Джеймс Гарольд Миллард болды. Гарольд доктор Ферттің орнын басып, Канаданың Ұлттық төрағасы болды. Алғашқы жылдары жарақат алғандарды дөңгелекшемен төмен түсіріп, содан кейін Монреальға медициналық көмекке пойызға мінгізіп жіберетін. Квебектегі алғашқы патрульдің көптеген фотосуреттері 90-жылдардың соңында CSPS-тің мұрағатына тапсырылды. Отбасылық дәстүр жалғасты, Гарольдтың келіні мен немересі Онтарио және Альбертадағы CSPS мүшелері болды. 2004 жылға қарай Канадалық шаңғы патрулінде Канада бойынша 5000 мүше болды. CSP тоғыз географиялық бөлімнен тұрады, олардың әрқайсысы аймақтарға бөлінеді. Ең ірі аймақ – Онтарио бөлімшесінің Орталық аймағы, онда 2017 жылғы мәлімет бойынша 575 патрульші қызмет етеді. Кейбір курорттар немесе аймақтар өздерінің формаларын белгілесе де, ресми Альпілік формасы – «тиісті белгілері бар қызыл түсті күртка» деп анықталады. Бұл белгілерге арқадағы ақ крест, екі қолдың үстіндегі ақ крест және қалаған жағдайда кеудедегі ақ крест кіреді. Сары және көк түсті форма 2016 жылы қолданудан шығарылды және 2020 жылға дейін толықтай тоқтатылады.