Кіріспе

Иваново облысындағы қала, Ресей. Осы аттас басқа да жерлер бар, соның ішінде Иваново облысында. Қала Увод өзені бойында, осы аттас облыстың орталығында орналасқан. Иваново 1871 жылы қала мәртебесін алды, тоқыма өндірісінің ірі орталығына айналды және "Орыс Манчестері" деп аталды. Қаланы Иваново Оңтүстік әуежайы қызмет көрсетеді.

География

Клязьма өзенінің саласы Увод өзені солтүстіктен оңтүстікке қарай ағып, қаланы екіге бөледі. Иваново қаласында Талка және Харинка деген екі өзен бар.

Климат

Ивановоның ылғалды континенттік климаты бар (Köppen Dfb). Қаланың жазда температурасы 30 °C-тан асып, қыста салыстырмалы түрде суық болады және жиі қар жауады. Ең төменгі тіркелген ауа температурасы –46°C (1940 жылғы қаңтар). Ең жылы ай – шілде, күндізгі орташа температурасы 18,9°C, ал ең суық ай – қаңтар, күндізгі орташа температурасы –8,7°C. Жауын-шашынның ең көп мөлшері шілдеде орташа 70 мм құрайды, ал ең құрғақ ай – наурыз, онда 34 мм жауын-шашын жауады.

Тарих

Қала алғаш рет 1561 жылы Иван IV-нің Мария Черкасскаяға үйленгеннен кейін Черкасский князьдеріне бергенде еске алынады. Алайда, осы құжат кейін жоғалып кеткен. Қазіргі қала 1871 жылы ескі зығыр өңдеуші шаруашылығы Иваново пен өнеркәсіптік Вознесенский Посадты біріктіру арқылы құрылды. Яков Гарелин – өнерді меценаттықпен қолдаушы, тарихшы, өндіруші және қоғам қайраткері – қаланың негізін қалаушы және екінші басшысы саналады. Оның басшылығымен қала дамуға, индустриялануға және өсуге бастады. 1932 жылға дейін қаланың ресми атауы Иваново-Вознесенск болды. 20 ғасырдың басында Иваново, сол кезде Ресей империясының бір бөлігі болған Лодзь қаласымен бірге, Еуропаның тоқыма өндірісінің басты орталығы атағы үшін бәсекелестікке түсті. Жұмысшылардың тұрмыс жағдайы нашар болғандықтан ереуілдер жиі болып тұрды. Осы ереуілдердің бірі (14 мамыр – 22 шілде, 1905 жыл) бірінші революцияға әкелді. Кеңес тарихнамасы бойынша, 1905 жылдың 28 мамырында құрылған Иваново Советі тарихтағы алғашқы советтердің бірі болды. 1937 жылы қалада шетелдік коммунистердің балалары үшін «Интердом» мектебі ашылды, онда жоғары білім де берілді. Ивановта «Нормандия-Нимен» атты легендарлық әуе эскадрильясы (сол кезде полк деп аталған) жұмысын бастады. 1942 жылдың соңында Кеңес үкіметі мен эмиграциядағы «Еркін Франция» үкіметі арасындағы келісімге сәйкес, француз ұшқыштарынан құралған топ Кеңес Одағына жіберілді. Қаланың солтүстік жағында жаңа әуежайдың құрылысы басталды. Ұшқыштарға лайықты тұрғын үй және 14 «Як-1» истребитель ұшағы берілді. 1943 жылы француз ұшқыштары Кеңес Әуе күштерімен бірге шайқасты. Иваново/Иваново Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бомбаланды және қысқа уақытқа Азамат соғысының ошағы болды. Соғыстан кейін Ивановоде тоқыма өнеркәсібімен қатар инженерлік және басқа да салалар дамыды. 1960 жылдары қала Жоғарғы Экономикалық Кеңестің орталығына айналды. 1980 жылдары тұрғын үй салу қарқыны үлғая түсті. 1984 жылдың 9 маусымында Ивановоны F4 торнадосы шапты, нәтижесінде кем дегенде 69 адам қаза тауып, 130-дан астам адам жарақат алды. Кейбір есептер бойынша, қаза болғандардың саны 95-ке жеткен. Бұл торнадо Ресейде болған ең ауыр торнадолардың бірі болды. Бұл 1984 жылғы Кеңес Одағындағы торнадолардың бір бөлігі болды, оның салдарынан кем дегенде 11 торнадо пайда болды, олардың екеуі F4 деңгейіне жетті. Сонымен қатар, қатты дауылдар 1 килограммға дейін салмағы бар ақ жаңбырды тудырды, бұл әлемде расталған ең ауыр ақ жаңбырлардың бірі саналады. 21 ғасырдың басынан бері Ивановоде өндіріс көлемі төмендеп келеді. Ғасырдың алғашқы онжылдығында көптеген кәсіпорындар жабылды. «BIM», «BAT» тоқыма фабрикалары және тоқыма өнеркәсібіндегі басқа да шағын компаниялар тоқтатылды.

Әкімшілік және муниципалдық мәртебе

Иваново облыстың әкімшілік орталығы және әкімшілік-аумақтық бөлініс жүйесінде Иванов ауданының әкімшілік орталығы болып табылады. Әкімшілік-аумақтық бірлік ретінде, ол аудандармен бірдей мәртебеге ие Иваново қаласы ретінде жеке құрылған.

Экономика

XIX ғасырда Иваново Ресейдің тоқыма өнеркәсібінің астанасы ретінде танылды. Тоқыма өнеркәсібінің дамуы Англиядан тоқыма машиналарын импорттаумен, көбінесе Ланкаширден келген бақылаушы персоналдың қатысуымен жүрді. Тоқыма жұмысшыларының көп бөлігі әйелдер болғандықтан, қала "күйеулер қаласы" деп те аталады. Қаланың ең белгілі туған әйелдерінің бірі – постмодернистік француз жазушысы Натали Сарро. Сонымен қатар, AviraKids компаниясының филиалы бар, бұл ресейлік холдинг компаниясы Ресейдегі ойын жабдықтары өндірісінің 37,5% құрайды.

Көлік

Қоғамдық көлік троллейбустар, автобустар және таксилер арқылы ұсынылады. Троллейбус жүйесі 1962 жылдың 5 қарашасында ашылды. Бірінші желі Багаева ауданынан (қазіргі Жеңіс алаңы) ГЗИП зауытына дейін созылды. Трамвай 1934 жылдың 6 қарашасынан 2008 жылдың 1 маусымына дейін жұмыс істеді. Ивановтың сөзінше, бұрынғы қала әкімі Александр Фомин: "Соңғы 20 жылда қаладағы көлік құралдарының саны 10 есеге артты, ал жол жүрісі оларға арналған көлемнен 5-7 есе жоғары". 1926 жылдың 8 қарашасында Иваново-Вознесенск қаласында қалалық автобус қызметі басталды. Автобус паркі бастапқыда Париж Коммунасы көшесінде орналасқан. 1960 жылдардың басында Текстильшілер проспектісінде жаңа автобус депосы салынды. Кеңес кезеңінде автобустар мен автобус тасымалын Ивановское жолаушылар автокөлігі (МТА) №1 және такси станциясы (Иваново МТА 2) жүзеге асырды. Иваново МТА 1 2007 жылдың желтоқсанында жабылды. Бұл жерде Ресейдегі ең ірі әскери әуе көпірлерінің бірі – Иваново-Северный базасы орналасқан. Азаматтық әуе қызметтері Иваново-Оңтүстік әуежайында көрсетіледі. 1896 жылдан бері Иваново мен Мәскеу арасында теміржол байланысы бар.

Білім

Иваново қаласында бірнеше білім беру мекемесі бар: Иваново мемлекеттік университеті, Иваново мемлекеттік химия және технология университеті, Иваново медицина академиясы, Иваново сәулет академиясы және Иваново мемлекеттік энергетика университеті (ISPU).