Кіріспе

1838–1839 жылдарғы Чарльз Диккенстің «Николас Никлби» романы, немесе Николас Никлбидің өмірі мен басынан өткен оқиғалары – Чарльз Диккенстің үшінші романы, ол 1838 жылдан 1839 жылға дейін бөлім-бөліммен жарияланған. Никлби кейіпкері – әкесі қайтыс болған соң анасы мен қарындасын күтіп бағуға тиіс жас адам.

Өмірбаян

Николас Никлбидің өмірі мен оқиғалары, Никлби отбасының бақыты, қайғысы, көтерілісі, құлдырауы және толық өмір жолы туралы шындыққа жақын баяндама Диккенстің өзі ұнататын баспаларына және "Пиквик қағаздары" романымен үлкен табысқа ие болған форматына қайта оралуын көрсетті. Алғашқыда бұл туынды ай сайын бөлім-бөлім жарияланды, содан кейін бір томдық кітап ретінде шықты. Диккенс "Оливер Твист" романымен айналысып жатқанда "Никлбиді" жазуға кірісті.

Сюжет

Николас Никлбидің әкесі ақшасының барлығын нашар инвестицияға жұмсағаннан кейін күтпеген жерден қайтыс болады. Николас, оның анасы және кіші әпкесі Кейт Девонширдегі жайлы өмір салтынан бас тартып, жалғыз тірі туыстарының - Николастың ағасы Ральф Никлбидің көмегін іздеу үшін Лондонға сапар шегеді. Ральф - суық және аяусыз бизнесмен, өзінің мұқтаж туыстарына көмектесуге ниеттенбейді және Николасты бір қарағанда жек көреді. Ол Николасқа Йоркширдегі Дотебойс Холл мектебін басқаратын Уэкфорд Скуерстің көмекшісі ретінде өте төмен жалақымен жұмыс табады. Николас Скуерске өзінің жас айыппұлдарына деген көзқарасынан сақ, бірақ оның күдіктерін жоюға тырысады. Николас Йоркширге сапарға шығуға дайындалғанда, ол Ралфтың кеңсе қызметкері Ньюман Ноггстан хат алады, егер Николас қажет болса, көмек ұсынады. Йоркширге келгеннен кейін Николас мектептің алаяқтық екенін түсінеді: Скуирс қажетсіз балаларды жоғары ақыға қабылдайды, оларды аш қалдырады және қорлайды, ал ата-аналары жіберген ақшаны ұстайды, олар тек оларды жолдан алып тастағысы келеді. Осы жерде Николас басқалардан үлкен және қазір жалақысыз қызметші болып қызмет ететін Смайк есімді "әдепсіз" баламен дос болады. Николас өзінің жұмыс берушінің қарапайым және қатал қызы Фанни Скуерстің назарын өзіне аударады, ол Николас өзін жақсы көреді деп ойлайды. Ол өзінің махаббатын карта ойыны кезінде ашуға тырысады, бірақ Николас, оның досы Тильда Прайспен флирт жасайды, бұл Фанни мен Тильданың күйеу жігіті Джон Браудидің ашуын туғызады. Фанни Николастың назарын өзіне аударуға тырысқанда, Николас оның айла-шарғысын тез түсінеді және оған өзінің сүйіспеншілігін қайталамағанын ашық айтады. Фанни ұялып, ашуланып, ашуын Смайкке шашады. Бір күні Смайк қашып кетеді, бірақ оны ұстап алады және Дотебойзге қайтарады. Скуерс оны қамшылай бастағанда, Николас араласады. Ашулы Скуерс оны ұрады, ал Николас сыныпты, мектеп мұғалімін қатты ұрды. Мектептен қашып бара жатып, жолда Джон Браудимен кездеседі. Брауди Скуерстің өзін қатты ұрып-соққаны туралы идеяны күлкілі деп санайды және Николасқа Лондонға оралу үшін ақша береді. Оны Смайк тауып алады, ол онымен бірге келуге жалбарынады, екеуі Лондонға қарай жолға шығады. Осы арада, Кейт пен оның анасын Ральф мейірімді портрет суретшісі мисс Ла Кривидің үйінен Ральфтің Лондонның ықжалды ауданындағы суық және ауасы бар үйіне көшіруге мәжбүр етеді. Ральф Кейтке мадам Манталинидің шапаншысында жұмыс табады. Кейт жұмысында бастапқыда әуесқой болып көрінеді, бұл оны шоу-румның басшысы, Кнаг мырзайым, Кейтті өзін жақсырақ көрсету үшін пайдаланатын бос және ақымақ әйелге ұнайды. Клиент қартайған Кнаг мырзаға қарағанда жас және әдемі Кейтке қызмет етуді ұнатқанда, Кейтті қорлау үшін айыптайды және басқа модельерлер оны шеттетеді. Николас Ньюман Ноггстан көмек сұрайды, ол оған Фанни Скуерстің Ральфке жазған хатын көрсетеді, ол Николасты ұрып-соғу және жамандау оқиғаларын ашады. Олар Ральф шындықты біледі деп күдіктенді, бірақ Фаннидің шотын Николасты одан әрі қудалау үшін пайдаланады. Ноггс оған жұмыс табуды кеңес береді. Ол жұмысқа орналасу кеңсесіне барып, әдемі қызды кездестірсе де, ол жетістікке жетпейді. Ноггс оған көршілерінің балалары - Кенвигс отбасы француз тілі мұғалімі қызметін ұсынады, ол оны қабылдайды. Ральф Кейтті өзінің қонақжайлылық танытып отырған кешкі асқа шақырады. Ол келгенде Ральф оны ақылсыз ақсүйек Лорд Фредерик Верисофтпен сауда жасауға итермелеу үшін жем ретінде пайдаланып жатқаны анық болады. Қалған қонақтар арасында Верисофттің ұстазы және досы, беделсіз дворян сэр Малбери Хоук бар, ол Кейтті кешкі асқа қорлайды. Ол үстелден қашады, бірақ кейіннен Хок оған қол сұғады. Ол оған күшпен кіруге тырысады, бірақ оны Ралф тоқтатады. Ральф Кейтке күтпеген нәзіктік танытады, бірақ егер ол анасына болған оқиға туралы айтса, қаржылық көмегін қайтарып алатынын айтады. Николас анасы мен әпкесіне барады, сол кезде Ральф Фанни Скуерстің хатын оқып, Николасты жамандап жатыр. Ол өзінің ағасымен бетпе-бет келеді, ол Николас олармен бірге болғанша Никлбилерге ешқандай қаржылық көмек бермеуге уәде береді. Николас Лондоннан кетуге келіседі, бірақ Ральфке бір күні олардың арасында есеп айырысу күні болатынын ескертеді. Портсмутқа бара жатқанда Николас пен Смайк театр менеджері Винсент Краммлзге кездеседі, ол Николасты бірден жалдап алады. Николас - бұл жаңа жасөспірімдер жетекшісі және драматург, француз т...

Негізгі кейіпкерлер

Диккенстің көптеген шығармаларындағыдай, осы кітапта да көптеген кейіпкерлер кездеседі. «Николас Никлби» романының негізгі кейіпкерлері:

Никлбилер отбасы

Николас Никлби: Романның басты кейіпкері. Әкесі қайтыс болып, Николас пен оның отбасы мүсіркеуге қалды. Николас адал және тұрақты, бірақ оның жастығы мен әлемнің тәжірибесіздігі оны зорлыққа, наивтікке және сезімталдыққа ұшыратады. Романға жазған алғы сөзінде Диккенс былай дейді: "Тағы бір мәселеге тоқталып өткім келеді. Егер Николас әрқашан кінәсіз немесе ұнамды болмаса, оның солай болуы қажет емес. Ол – жас жігіт, тез ашуға бейім, тәжірибесі жоқ немесе өте аз, сондықтан мұндай кейіпкерді табиғаттан тыс көрсетудің қажеті жоқ деп ойлаймын". Ол негізінен достары мен отбасының қамын ойлайды және жақындарына зиян келтіргендерге қарсы тұрады. Ральф Никлби: Кітаптағы басты қарсы кейіпкер, Николастың інісі. Ол тек ақша туралы ойлайды және идеалистік Николасты бірден ұнатпайды; алайда, ол Кейтке деген сыпайылық сезімін сақтайды. Ральфтың Николастың Уэкфорд Скуэрсті сапалағанына ашулануы оның інісімен қарым-қатынастың уақытша тоқтауына әкеледі, ал Николас оның амалдарына бірнеше рет араласып, Ральф Николасты әдейі түрде қорлауды және жарақаттауды жоспарлайды; бірақ Ральф соңында тек өзін-өзі жояды. Смайк оның ұлы екені және бала оны жек көріп өлгені белгілі болғанда, ол өз өмірін өзі қияды. Ол өсиетсіз қайтыс болады, ал отбасы оның мүлігін қабылдаудан бас тартады, сондықтан оның ауыр еңбекпен тапқан байлығы Корольдік қазынаға өтеді және жоғалады. Кэтрин "Кейт" Никлби: Николастың кіші қарындасы. Кейт – Диккенс романдарының әйелдеріне тән пассивті кейіпкер, бірақ ол бауырының қайраттылығы мен күшті жігерін бөліседі. Ол өмір сүру үшін ауыр еңбек етуден тайсалмайды және өзін әдепсіз сер Мулбери Хоуктан қорғайды. Ол Фрэнк Чириблмен лайықты бақытты өмірге ие болады. Кэтрин Никлби: Николас пен Кейттің анасы, романға көбінесе комедиялық жеңілдеу әкеледі. Шатасқан Миссис Никлби балаларының басынан өткен зұлымдықтарды тікелей көрсетілмейінше көбінесе байқамайды, ал оның түсініксіздігі кейде балаларының жағдайын нашарлатады. Ол жаңбырлы, маңызды емес немесе ұсақ-түйек тақырыптар туралы ұзақ әңгімелерге бейім және шындықтан алыс қиялдарға беріледі, сонымен қатар айналасында болып жатқан жағдайды толық түсінбейді.

Ральф Никлбидің серіктестері

Ньюман Ноггс: Ралфтың кеңсе қызметкері, Николастың берілген досы. Бұрын джентльмен болған, бірақ ақшасын жоғалтып, банкрот болған. Ол алкоголик, оның жалпы жақсы мінезі мен адамдарды түсіну қабілеті, ақылға сыймас әрекеттері мен тұрақсыз мінез-құлқының астында жасырылған. Сэр Малбери Хоук: Лорд Верисофтты қанатына алған, әуесқой дворян. Романның ең зұлым кейіпкерлерінің бірі, ол Кейтке күш көрсетіп, оның бас тартуынан кейін оны қаралау үшін ғана қуалайды. Николай оны жеңіп, кек алуға ант етеді, бірақ Лорд Верисофт оған кедергі келтіреді. Ол Верисофтті дуэльде өлтіріп, Францияға қашуға мәжбүр болады, осылайша кек алу жоспарына тоқ нүкте қояды. Ол шетелде ақшасы бітіп қалғанша сәнді өмір сүреді, соңынан Англияға оралып, борышкерлер түрмесінде қайтыс болады. Лорд Фредерик Верисофт: Хоуктың досы және алданған адамы, бай жас дворян. Ол Ральф пен Сэр Малбериге үлкен сомада қарызды. Кейтке ғашық болып, Хоук оны табуға мәжбүр етеді. Николас оларды кофеханада кездестіргеннен кейін, Лорд Фредерик өзінің мінез-құлқының ұятты екенін түсінеді және егер Хоук Николас салған жарақаттар үшін кек алмақ болса, оны қорқытады. Бұл дау физикалық төбелесге әкеледі, нәтижесінде Лорд Фредерик қаза табады. Мистер Плюк пен Мистер Пайк: Хоук пен Верисофттың жанындағылар. Олар ешқашан бөлек көрінбейді және бір-бірінен ажырату қиын. Плюк пен Пайк - ақылды, айлакер және әдемі, Хоук үшін кір жұмыстарды жасауға өте ыңғайлы. Артур Грайд: Ральфтың егде жастағы серігі. Ол ақсүйек, байлығына қарамастан, үлкен, бос үйде өте қарапайым өмір сүреді. Ол Мадленнің әкесінің өсиетнамасын иеленеді және оны үйлендіріп, мүлігін тонамақ болады. Ол қорқақ, құлшынысшы және ашкөз, ешқандай жақсы қасиеттері жоқ (бірақ ол романтикалық сезімдер туралы біледі). Ральфтің қастандықтарындағы жалғыз адам, ол заңды жазадан құтылып, ақырында оның байлығы туралы естіген қарақшылар өлтіреді. Пег Слайдерскью: Грайдтың егде жастағы үй шаруашылығын жүргізушісі. Оқу-жазу білмейді, өте саңырау және есі дұрыс емес, ол Грайдтан бірнеше қағаздарды, соның ішінде Мадленнің әкесінің өсиетнамасын ұрлап, оқиғаның соңында маңызды рөл атқарады. Брукер: Ескі тіленші. Роман барысында бірнеше рет пайда болатын құпия тұлға. Ақырында оның бұрын Ральфтың кеңсе қызметкері болғанын білеміз. Ол Ральфтың ұлын (Смайк) Дотебойз мектебіне әкелуге жауапты болды. Бұрын сотталған, ол Ральфтен ақша талап ету үшін баласының тірі екенін хабарлайды. Бұл сәтсіз аяқталса, ол Ноггске барады және ақырында оқиғаны ашып береді. Эпилогта ол өзінің қылмыстарына өкінішпен қайтыс болғаны айтылады.

Йоркшир

Скуерс "бақылауында" тұратын кедей адам. 18 жастағы Смайк - өшпес аурумен ауыратын, ақыл-ойы нашар, Скуерс оны бала кезінен бастап қамқорлықта ұстаған. Николай оған қашуға батылдық береді, бірақ бұл сәтсіз аяқталғанда Николай оны құтқарады және екеуі саяхатта дос және жақын дос болады. Ол Кейтке ғашық болады, бірақ ол Франк Чириблге ғашық болған кезде оның жүрегі жараланады. Смайк "орман ауруынан" (туберкулез) қайтыс болғаннан кейін, ол Ральф Никлбидің ұлы және Николас пен Кейттің бірінші туысы екені анықталады. Уэкфорд Сквайрс: Жәбіршіл, бір көзі бар, Йоркширдің "мектеп мұғалімі". Ол "Дотбойс Холл" интернатын басқарады. Ол балаларды қатты қорлап, аш қалдырып, ұрып-соғып тұрады. Ол Николастың қолынан жазасын алады, өйткені ол Смайкқа қамшымен соққы бергені үшін жазаланады. Ол сауыққаннан кейін Лондонға сапар шегеді және Николасқа қарсы кек сақтап, Смайктың ата-анасын жалғандайтын және кейіннен Медлен Брейді мұрагер ететін өсиетті жасыруға Ралфтың схемаларында жақын серіктес болады. Ол соңғы тапсырма кезінде тұтқындалып, Австралияға тасымалдауға сотталады. Диккенс "Шыңқыр" жеке Йоркшир мектеп мұғаліміне негізделмегенін, бірақ ол "бұндай мекемелерді өзі үшін зерттеу үшін округке барған кезде кездескен бірнеше адамнан құралған екенін, "бұндай жүйеге жұртшылықтың назарын аудару" мақсатын көздегенін айтты. Алайда әдеби сыншы және автор Камберленд Кларк (18621941) бас тартуды жала жабудан қорқып, кейіпкердің шынымен Уильям Шоудың Академиясы Боуестің Уильям Шоу екенін айтады. Кларк Шоуға қарсы мектепте жүргенде назардан тыс қалған баланың ата-анасы сотқа берген ісін атап өтті, онда үй-жайдың сипаттамасы романға сәйкес келеді. Шоудың визит карточкасының сақталған үлгісі романдағы Скуерс ұсынғанмен салыстырылады және сөз тіркесі Диккенстің сөз тіркесімен сәйкес келеді. Шоудың ұрпағы Тед Шоу Диккенс қауымдастығының президенті болып табылады және Диккенс "фактілерді сенсациялап, асыра сілтегенін" айтады. Скуерс ханым: күйеуінен гөрі тіпті қатыгез және қамқорлықтағы балаларына қарағанда аз қамқорлық танытады. Ол Николасты көргенде ұнатпайды және Дотебойс залында өмірін мүмкіндігінше қиындатуға тырысады. Фанни Скуерс: Скуерстердің қызы. Ол 23 жаста, сұм да, ашулы да, күйеу іздеп жүрген қыз. Ол Николасқа ғашық болады, ол оның сүйіспеншілігін ашық түрде қабылдамайды, бұл оны қызу және ашық қарсы алуға мәжбүр етеді. Тильда Прайс - оның ең жақсы досы, бірақ қарым-қатынас Фаннидің мақтанышы мен кекшілдігімен шиеленіседі. Ол менмен, өзін-өзі жоғары санайды, өзінің сұлулығы мен дәрежесі туралы алданып жатады. Жас Уэкфорд Скуерс: Скуерстердің ұлы. Ата-анасы оны жақсы көреді, ал ол олардың оны жақсы көруінің нәтижесінде өте семіз. Ол мүмкіндігінше жиі қарын толтырумен және әкесінің ұлдарын қорлаумен айналысады, бұл оның әкесінің үлкен мақтанышына айналады. Ұлдар көтерілгенде, олар оның басын бірнеше рет лас "көкөрт" (көкөрт) және сарымсақ "дәрісі" (әдетте, тәбетті басу) ыдысына батырады. Олар үнемі жазалау кезінде күшпен тамақтандырылады. Джон Брауди: Йоркширдің жармашыл жүгері саудагері, әуесқойлық сезімі бар. Романның басында ол Тильда Прайспен тұрмысқа шығып, кітаптың жартысында оған үйленеді. Ол Николаспен жаман аяқпен басталса да, Джон Николасқа Йоркширден қашып кетуіне көмектескенде, олар жақсы достар болады. Кейінірек ол Лондонға үйлену тойына келеді және Смайкты Скуерстің тұтқынынан құтқарып, өзін тапқыр және ақылды одақтас екенін дәлелдейді. Матильда "Тилда" Прайс (Броуди): Фаннидің ең жақсы досы және Броудидің қалыңдығы. 18 жасар әдемі диірменшінің қызы Тильда Фаннидің балалық шақтағы достығы үшін оның кішіпейілділігіне төтеп береді, бірақ кейіннен Фаннидің өзімшілдігінің ауқымын түсінгеннен кейін олардың достығын үзіп тастайды. Ол өте кокетлі, бірақ Джон Браудимен бақытты өмір сүреді. Фиб (Феби): Скуерс үй қызметшісі, жұмысын сақтап қалу үшін миссис Скуерстің ашуы мен Фаннидің жеккөрінісіне төзуге мәжбүр. Ол Фанниге оны жақсы көңіл-күйде ұстауы үшін мақтанады. Ол аштық деп сипатталады.

Лондонның айналасында

Мисс Ла Криви: Никлбилердің үй иесі. Елуден асқан кішкентай, мейірімді (бірақ сәл күлкілі) әйел, ол миниатюралық портрет суретшісі. Ол Никлбилер Лондонда танысқан алғашқы досы және ең адалдарының бірі. Ол өзінің жақсылығы үшін Тим Линкинвотерге ғашық болғанда марапат алады. Ханна: Мисс Ла Кривидің адал, бірақ едәуір ақымақ қызметшісі. Мистер Сноули: Екі өгей ұлын Скуерстің "қамқорлығына" берген мұнай саудагері. Ол Смайк Скуерске Николасқа кек алуына көмектесу үшін оның әкесі болып көрінеді, бірақ Чириблдердің қудалауына ұшырағанда, қысымға көніп, ақырында барлығын мойындайды. Мистер және Мадам Манталини: Миллинерлер, Кейттің жұмыс берушілері. Альфред Мантл (бизнестің қажеті үшін атын Манталини деп өзгерткен) - әйелінің бизнесімен күнекөрген, әдемі, үлкен, қара, қалың шашы бар еркек. Ол әйелінен ұрлық жасап, қалауынша болмаса, өзін-өзі өлтірумен қорқытады. Мадам Манталини күйеуінен әлдеқайда үлкен және драмаға бейім. Ақырында ол ақылға келгендей болып, одан ажырасады, бірақ ол оны ысырапшылдықпен құртқанша емес, бизнесті мисс Кнагқа сатуға мәжбүр болады. Манталини кітаптың соңында қайтадан көрінеді, ол бұрынғыдан да төмен жағдайда өмір сүреді, жуушы әйелмен романтикалық байланыста, бірақ әлі де ескі әдеттерінен айнымайды. Мисс Кнаг: Мадам Манталинидің оң қолы және шоу-румдағы бас көмекшісі. Мисс Кнагтың жасы ортаға жеткен, бірақ ол өте әдемі екеніне сенеді. Кейт Манталинимен жұмыс істей бастағанда, Мисс Кнаг оған өте мейірімді, себебі жас әйел ұқыпсыз, сондықтан Мисс Кнагқа қарағанда сәтті көрінеді. Бірақ, Кейтке қызмет көрсетуді артық көретін ашуланған клиент оны қорлағанда, ол Кейтті кінәлайды және одан жаңғырықсыз қарайды. Ол Манталинилер банкротқа ұшырағанда бизнесті иеленеді, Кейтті дереу жұмыстан шығарады. Ол бауыры Мортимермен бірге тұрады, ол сәтсіз роман жазушы. Кенвигстер отбасысы: Ньюман Ноггстың көршілері. Мистер Кенвигс және оның әйелі Сьюзан соңғысының бай ағасы Мистер Лилливикке тәуелді, және олардың барлық іс-әрекеттері оған ұнайды, сондықтан ол өз балаларын (оның ішінде олардың нәрестесі Лилливикті) өсиетінен шығармайды. Олардың қызы Морлина жеті жасар, еңкейген бала. Диккенс отбасы мен олардың таныстарын "өте қарапайым" деп сипаттайды. Мистер Лилливик: Миссис Кенвигстің ағасы. Ол су төлемін жинаушы, бұл лауазым оған өзінің кедей туыстары арасында үлкен мәртебе береді. Олар оған ұнайды деп, артына қарай иіліп, ол өз қалауын орындауға әбден дағдыланған. Ол Мисс Петоукерге ғашық болып, оған үйленеді, Кенвигстердің үлкен қайғысына. Ол басқа еркекпен қашып кеткенде, ол отбасына қайғылы, бірақ дана адам болып оралады. Генриетта Петоукер: Корольдік театрдың, Дрюри Лейн. Атақты компанияның кішігірім актрисасы және атақтылығы төмен "Краммлз" труппасының үлкен жұлдызы. Миссис Краммлздің қорғауында. Ол Кенвигстердің үйлену тойында Мистер Лилливикке үйленеді, бірақ бірнеше айдан кейін оны басқа еркек үшін тастап кетеді. Генри мен Джулия Виттерли: Кейтті Миссис Виттерлидің серігі ретінде жұмысқа алатын бай, әлеуметтік өрлеуші жұп. Миссис Виттерли - гипохондрик, ол өзінің әлсіздігі мен денсаулығының нашарлығын көрсетеді, бірақ ол өз қалауын орындамағанда, ашулы болады. Мистер Виттерли әйеліне мақтанып, оның барлық қалауларын орындайды. Олар Кейттің өздерінің көз алдында қандай күйге түскенін білмейді, тек қана олардың абыройлы адамдармен араласуына алаңдайды. Миссис Виттерли Кейтке қызғанышпен қарайды. Ол Кейтті шақырған ақсүйектермен флирт жасағаны үшін сөгіп, бірақ Кейтке шақырудың себебі екені анық болғандықтан, оның сапардан қалмауына ешқашан жол бермейді. Николас Кейтті олардың жұмысынан құтқарады, олар оның кеткеніне қуанышты. Олар Кейтке соңғы жалақысын төлемейді. Чарльз және Нед Чирибл: Бір-біріне ұқсас егіз ағайындар, бай "неміс саудагерлері" (халықаралық сауда жасайтын саудагерлер), олар мейірімді болғандай, қуанышты. Олар өзінің қарапайым өмірін еске алып, көп уақытын қайырымдылықпен айналысып, мұқтаж адамдарға көмектесуге жұмсайды. Бұл жомарттық оларды Николасқа жұмыс беруге және оның отбасын қамтамасыз етуге және оның адамгершілікке деген сенімін қайта жаңғыртуға итермелейді. Олар Ральфтің жеңілісі мен Никлбилердің бақытты аяқталуының негізгі тұлғалары болады. Фрэнк Чирибл: Нед пен Чарльздің інісі, ол да ағаларындай ашық жүректі. Ол Николастың ашу сезімін бөліседі, өйткені оның ерлік сезімі оянады; Николас оны алғаш рет Мадлен Брейді қорлаған еркекке соққаннан кейін танысады. Ол Кейтке ғашық болып, кейіннен оған үйленеді. Мадлен Брей: Әдемі, бірақ мүсірленген жас әйел. Өзінің өліп бара жатқан әкесіне адал, оның жайлылығы үшін өмірін құрбан етуге дайын. Николас оған көз тіккенде ғашық болады, ол да оған бірдей сезімдермен жауап береді. Уолтер Брей: Мадленнің әкесі, бұрын әдемі жұбайы. Ол өте өзімшіл адам, әйелінің байлығын ысыраптап, қарыз түрмесінде өліп бара жатыр, Ральф пен Гридке үлкен сомада қарызды. Ол Николасқа қарағанда мақтаншыл және ақылсыздық танытады. Ол Мадленнің Гридке үйленуіне келісу арқылы қызының қамын ойлап отырғанын өзіне-өзі айтады, бірақ оның жасағанын түсінгенде, үйленуге үлкермес бұрын қайғыдан көз жұмады, Мадленді міндеттемелерінен босатады. Тим Линкинвотер: Чириблдердің адал кеңсе қызметкері. Егде жастағы, тоқ, жағымды адам, оны ағайындар әзілмен "Қаһарлы Арыстан" деп атайды. Ол гиперболаға бейім және зейнетке шығудан бас тартады. Ол Мисс Ла Кривимен бақытты болады. Қасыңдағы Адам: Никлби отбасының коттеджінің жанында тұратын ақылсыз адам. Ол бірден Миссис Никлбиге ғашық болып, олардың бақшасының қабырғасынан оған сыйлық ретінде көкөністер лақтырады. Кейттің қайғысына орай, Миссис Никлби оның күйеуінің ақылсыз екеніне сенгісі келмейді, оған дейін оның назары Мисс Ла Кривиге ауғанша.

Краммл тобы

Винсент Краммлз: Краммлз театрының басшысы, Николасты қанатына алып, тәрбиелейтін көрнекті актер-менеджер. Ол өзінің кәсібімен қатты мақтанады, бірақ кейде әйелі мен балаларымен тыныш өмір сүруді армандайды. Соңында ол отбасымен бірге Америкаға кетеді, театр сахнасында үлкен жетістіктерге қол жеткізу үшін. Краммлз ханым: Краммлз мырзаның әйелі. Компанияда беделді, бірақ мейірімді тұлға, ол керемет дива, бірақ Диккенс оның нақты қабілетін оқырманға шешуге қалдырады. Нинетта Краммлз, "Балалық феномен": Краммлз мырза мен ханымның қызы. Ол Краммлз труппасының өте белгілі мүшесі: әр қойылымда, тіпті оған орын болмаса да, оған би партиясы жазылады. Оның он жаста екені айтылады, бірақ шындығында он сегізге жақын, оны жас көрінуі үшін тұрақты түрде джинмен тамақтандырып отырады. (Ағылшын бала актрисасы Жан Маргарет Давенпорттан және оның ата-анасынан Винсент пен Краммлз ханымның образы шабыттанған.) Фоллер мырза: Краммлз компаниясының пантомимисті. Ол жағымпаздыққа шебер, бірақ адамдар артқа бұрылғанда олар туралы не ойлайтынын айтудан тартынбайды. Мисс Сневелличчи: Краммлз труппасының талантты жетекші актрисасы. Ол Николаспен қызу флиртке беріледі, және өзара тартылыс бар, бірақ ештеңеге келмейді. Ақырында ол тұрмысқа шығады. Ленвилл мырза: Мелодрамалық, өзімшіл трагедияшы, Николастың актер ретінде назар аударуына қызғанып, компанияның алдында одан жоғары тұруға тырысады, бұл әрекет нәтижесінде актер өзі құлап, Николас оның таяғын сындырады.

Талдау

Артур Адриан романның Йоркшир мектептеріне оның сипатталуының әсерін зерттеді. Галия Бензиманн Диккенстің Дотебойс мектебін бейнелеуінің әлеуметтік-саяси салдарларын және көркемдік тәсілдерін Солтүстік Англиядағы пансиондық білім беру және бала еңбегі мәселесі тұрғысынан зерттеді. Джозеф Чайлдерс романның сауда және бизнес тақырыбын зерттеді. Кэролин Девер мелодрама сияқты жанрлар арқылы романның эмоционалдық жағдайларын және кейіпкерлерін бейнелеуді зерттеді. Тимоти Гилмор романның капитализм мен тауарландыруын талдады. Ричард Ханнафорд Диккенстің романда ертегі мотивтерін қолдануын талқылады. Марк М. Хеннели-младший романның театралдық элементі ретінде таңғалыстың түрлі көріністерін және сахналық қойылымдарын сынға алды. Кэрол Ханбери Маккей романның мелодрамалық амалдарын зерттеді. Эндрю Мангем Уильям Хогарт пен Диккенс арасындағы реализмнен алшақ суреттемелердегі параллельдерді, әсіресе Диккенстің «Николас Никлби» ромасының контекстінде зерттеді. Сильвия Мэннинг Диккенстің комикалық пародияны қолдануын жалпы сюжеттегі ұқсас сюжеттік элементтердің көбірек мазмұнды бейнелеуімен салыстырды. Жером Меккиер романның құрылымдық аспектілерін екі деңгейде талқылады: сериалдық құрылым және жалпы біртұтас повестеу құрылымы. Торе Рем романдағы Круммлз эпизодтарының рөлін сынға алды. Лесли Томпсон романдағы миссис Никлбидің монологтарын бағалады. Леона Токер романдағы ораза айтуға байланысты, аштық пен ораза ұстауға қатысты элементтердің болуы туралы пікір білдірді.

Театр

Николас Никлби бірнеше рет сахнаға қойылды. 1838 жылғы «Николас Никлби» немесе «До Бойз Холлдағы оқиғалар» пьесасы Адельфи театрында және Лондон қалалық театрында тұңғыш рет көрсетілді, онда Смайк рөлін Мэри Энн Кили сомдады. Бұл нұсқа романның толыққанды жариялануына дейін пайда болды, ал оның шешімі аяқталған романнан мүлдем өзгеше. Диккенстің бұл плагиатқа деген наразылығы оны Николасқа «әдеби мырзамен» кездесуге итермеледі, оған Николас автордың рұқсатынсыз әлі аяқталмаған кітаптарды бейімдеу амалына қатысты ұзақ және ыстық айыптауын жеткізеді. 1850-ші жылдардағы американдық нұсқада Джозеф Джефферсон Ньюман Ноггс рөлінде, ал 19-шы ғасырдың соңында Нелли Фаррен Смайк рөлінде ойнады. 1973 жылғы «Smike» мюзиклі – Саймон Мей, Клайв Барнетт және Роджер Холман жазған, Smike кейіпкеріне негізделген адаптация. 1980 жылы Вест-Эндтегі Роял Шекспир компаниясы драматург Дэвид Эдгардың «Николас Никлбидің өмірі мен оқиғалары» атты ірі театрлық қойылымын көрсетті. Бұл он сағаттан астам уақытқа созылған театрлық тәжірибе болды. Көптеген актерлер кейіпкерлердің көптігіне байланысты бірнеше рөлді сомдады. 1981 жылы қойылым Бродвейге көшті. 2006 жылы Эдгар Чичестер фестивалі үшін қысқартылған нұсқасын дайындады, ол 2007 жылдың желтоқсаны мен 2008 жылдың қаңтарында Вест-Эндтегі Гиелгуд театрына көшірілді. Бұл нұсқаны АҚШ-та Калифорния Шекспир фестивалі сахналады.