Кіріспе

Ресей адмиралы (1726–1809)
"Чичагов" деген сөздің басқа қолданыстары және осы атқа ұқсас есімді адамдар

Василий Яковлевич Чичагов (Василий Яковлевич Чичагов; 11 наурыз 1726 [е.с. 28 ақпан 1726] – 16 сәуір 1809 [е.с. 4 сәуір 1809]) – Ресей теңіз флотының адмиралы, орыс-швед соғысында өзгеше көзге түскен және зерттеуші. Ол Наполеон соғыстары кезінде Ресей адмиралы болған Павел Чичаговтың әкесі.

Өмірбаян

16 жасында Әскери-теңіз күштеріне қосылған Чичагов Ұлыбританияда білім алды. Өмірі бойы ол британдық мәдениетке әуестеніп, ақырында ағылшын қызына үйленіп, зейнеткерлікке шыққаннан кейін (1797 жылы) өмірінің соңғы жылдарын Ұлыбританияда өткізді.

Экспедициялар

1764 жылы ғалым Ломоносов Атлант және Тынық мұхиттары арасындағы Солтүстік-Шығыс жолын табу мақсатында Сибірдің солтүстік жағалауымен жүзу арқылы экспедиция ұйымдастырды. Архангельск портының комендантының орынбасары болған Чичаговқа «Чичагов», «Панов» және «Бабаев» атты үш кемемен экспедицияны басқару тапсырылды. 1765 жылы ол Шпицбергенді басып өтіп, 80°26' солтүстік еніне, ал 1766 жылы 80°30' солтүстік еніне жеткенімен, екі экспедиция да қажетті жолды таба алмады. Дегенмен, сол кезде кемелердің солтүстікке қарайғы ең үлкен жетістігі осы болды. Экспедицияға қатысушылар Свалбардтың жануарлар мен өсімдіктер әлемін сипаттайтын, сонымен қатар ауқымды геофизикалық, океанографиялық және метеорологиялық байқаулар жүргізді. Чичаговтың құрметіне Новая Земля архипелагының аралдарына, Оңтүстік-Шығыс Аляскадағы Александров архипелагындағы Чичагов аралына, Француз Полинезиясының Маркиз аралдарындағы Нука Хива шығанағы мен мүйісіне, Алеут аралдарындағы Ату аралындағы Чичагов шығанағына және Шпицбергендегі тауға ат қойылған.

Әскери мансап

Екатеринаның тұңғыш орыс-түрік соғысы кезінде Чичагов Керчь боғазының қорғауын қамтамасыз етуге жауапты болды, осы арқылы Османлы соғыс кемелерінің Азов теңізіне өтуіне кедергі келтірді. Соғыс аяқталғаннан кейін Архангельск, Ревел және Кронштадт порттарын басқарды. 1788–1790 жылдардағы орыс-швед соғысы кезінде Балтық флотының бас қолбасшысы болды. Ол 1789 жылғы Оланд шайқасында, 1790 жылғы Реваль шайқасында және Выборг шығанағы шайқасында Швецияға қарсы жеңіске жетті немесе қарсы тұрды. Реваль шайқасындағы жеңісі оның теңіз ісіндегі шеберлігін көрсетті, алайда шешім қабылдаудағы тартымдылық оған сол жылы Выборг шайқасында маңызды жетістікке қол жеткізуге және соғысты Ресейдің пайдасына аяқтауға мүмкіндік бермеді. Ревальдегі осындай сәттілік, шведтердің желілік кемелерде басымдығына қарамастан, көбінесе ресейлік кемелердің жабдықталуының артықшылығымен байланысты болды (Реваль шайқасының тізімін қараңыз).