Кіріспе

Ресей флотының қолбасшысы (1802–1855)

Павел Степанович Нахимов ( Павел Степанович Нахимов, ; 5 шілде 1802 [е.с. 23 маусым 1802] – 12 шілде 1855 [е.с. 30 маусым 1855]) – Ресей империясының Әскери-теңіз флотының адмиралы. Ол Синоп шайқасындағы жеңісімен және Қырым соғысы (1854–1855) кезінде Севастополь қамалындағы басшылығымен танымал. Нахимов Ресей императорлық Әскери-теңіз флотына қатысып, Грек тәуелсіздік соғысы мен Ресей-Түрік соғысында (1828–1829) қызмет етті. Қырым соғысының басында ол Осман империясына қарсы Синоп шайқасында маңызды жеңіске жетті. Содан кейін, ол Севастопольді британдық, француздық және османдық әскерлерден қорғауда жетекшілік етті, сол шайқаста оққа ұшырап, бірнеше күннен кейін қайтыс болды. Оның өлімінен кейін Ресейде қаһарман атанды, оның құрметіне медальдар мен кемелер аталды, әсіресе Сталин тұсындағы Кеңес кезеңінде. Сондай-ақ, 1947 жылы оның өмірі туралы "Адмирал Нахимов" атты советтік фильм түсірілді.

Ерте әскери мансап

1817 жылы Санкт-Петербургтегі Әскери-теңіз академиясына (Морской Дворианский корпус) түсті. Сол жылы ол «Феникс» фрегатымен Швеция және Дания жағалауларына алғашқы теңіз сапарын жасады. Көп ұзамай кіші офицер болып тағайындалды. 1818 жылдың ақпанында мичмандыққа емтихан тапсырып, Ресей Императорлық Әскери-теңіз флотының Балтық флотының екінші Флоты (Флоцкий Экипаж) құрамына бірден жіберілді. Теңіз карьерасының бастапқы кезеңінде Нахимовтың тәжірибесі Балтық теңізіндегі сапарлармен және Ақ теңіздің Архангельск портынан Санкт-Петербург маңындағы Кронштадт теңіз базасына дейінгі кең ауқымды сапармен шектелді. Оның сәттілігі 1822 жылдың наурыз айында болды, ол «Крейсер» фрегатына тағайындалды; бұл кеме белгілі орыс саяхатшысы Михаил Петрович Лазарев (1788-1851) басқарған әлемді аралау экспедициясына қатысты, ол мұндай сапарларды бірнеше рет жасаған еді. Үш жылдық сапар барысында Нахимов лейтенант шеніне көтерілді. Осы оқиға аяқталғаннан кейін ол алғашқы наградасын – IV дәрежелі Әулие Владимир орденін алды. Туған Смоленск қаласына оралған соң, 74 зеңбірекке ие «Азов» әскери кемесіне тағайындалды. Бұл кеме 1826 жылдың күзінде Архангельсктен Кронштадтқа алғашқы сапарын жасады. 1827 жылдың жазында «Азов» контр-адмирал Лодевик ван Хайден басқаратын ресейлік эскадрильяның флагманы ретінде Жерорта теңізіне француз және британдық теңіз күштерімен бірлесіп Осман империясына қарсы экспедицияға аттанды. Кеме шығар алдында император Николай I «Азовқа» келіп, жаушылық болған жағдайда экипаждың «орысша әрекет етуін» бұйырды. Сол кездегі капитан-лейтенант М.П. Лазарев басқаратын «Азов» 1827 жылдың 20 қазанындағы Наварино шайқасында ерекше көзге түсті, онда одақтас британдық-француздық-орыс флоты Осман эскадрильясын «толыққанды» жойды. 27 жастағы Нахимов шайқастағы көрнекті артиллериялық шеберлігі үшін трофейлік кемеге капитан болып тағайындалды және одақтас үкіметтермен марапатталды. Карьерасының басында Нахимов «теңізшілерге қатыгездік жасады» деген айыптарға ұшырады, бірақ бұл оның халық арасындағы беделіне, танымал қолбасшы ретіндегі имиджіне ешқандай әсер етпеді.

Синопе шайқасы

1853 жылғы Қырым соғысы барысында 1856 жылы Нахимов 1853 жылы Синопе шайқасында Осман флотына қарсы жеңіс одісіп, көзге түсті. Шайқасқа дейін Қара теңіздегі ресейлік флот екі топқа бөлінді, бірін Нахимов, екіншісін В. А. Корнилов басқарды. Нахимовқа теңіздің шығыс бөлігі сеніп тапсырылды. Нахимов күштерді нығайтуды сұрады, және 1853 жылғы 27 қарашада адмирал Федор Михайлович Новосильский басқаратын эскадрилья Нахимовтың эскадрильясына қосылды. Шайқас басталған кезде Нахимов алты линкор, екі фрегат және үш бригті ұйымдастыруға көмектесті, сондай-ақ ресейліктер Пайханс сияқты қарулармен османдықтардан басымдық танытты. Бірінші кезекте орыс эскадрильясы Осман флотының қарсыласуын талап етті. Шайқас барысында Осман флотындағы барлық кемелер, «Тайфтан» басқасы, «құрылыстан қиратылды». Шайқаста шамамен 33-36 ресейлік теңізші және бір офицер қаза тапты.

Севастополь қоршауы және өлім

Оның ең жарқын сәті Севастополь қоршауы кезінде болды, онда ол адмирал В. А. Корниловпен бірге қала мен оның портын, Ресей Қара теңіз флотының негізгі базасын құрлықтан қорғауды ұйымдастырды. Порттың қолбасшысы және қаланың әскери губернаторы ретінде Нахимов, іс жүзінде, Севастополь теңіз және құрлық қорғаныс күштерінің басшысы болды. 1855 жылдың 10 шілдесінде [ескі стиль бойынша 28 маусым 1855], Малахов қорғанындағы алдыңғы қорғаныс позицияларын тексеріп тұрғанда, ол снайперден жараланды және екі күннен кейін қайтыс болды.

Даңқ

Өлгеннен кейін Нақнимовті даңқтау қозғалысы қамтыды, оның ішінде фактілерді теріс бейнелеу де болды. Басылымдарда Нақнимов "қалың жұрттың досы" және "Севастопольді қорғаудың руы" ретінде көрсетілді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Нақнимовты Кеңес Одағы мен Сталин, Петр Багратион, Михаил Кутузов, Александр Невский және Александр Суворов сияқты басқа да тұлғалармен бірге ұлттық батыр етіп көтерді. Нахимов Севастопольдегі Әулие Владимир соборында Михаил Лазарев, В. А. Корнилов және Владимир Истоминмен бірге жерленген. Оның құрметіне ескерткіш орнатылған. Кеңес үкіметі 1943 жылы жасөспірімдерге арналған Нахимов теңіз мектептерін құрып, сондай-ақ 1944 жылы Теңіз күштерінің қызметкерлері үшін Нахимов орденін (екі сатысы бар) және Нахимов медалін тағайындап, қайтыс болғаннан кейін де құрмет көрсетті. Нахимов ордені, Кеңес Одағының ең жоғары әскери наградаларының бірі, Ресей Федерациясында да сақталған.

Танымал мәдениетте

1947 жылы режиссер Всеволод Пудовкин түсірген совет фильмі «Адмирал Нахимов» Нахимовтың өміріне арналған. Совет актері Алексей Дикий Нахимов рөлін ойнады. Фильм Нахимовтың Синоп шайқасындағы жеңісі мен Севастопольді қорғауын көрсетеді. Коммунистік партияның пікірінше, түпнұсқа фильмде «билер» көп болғандықтан және тарихи фактілер дұрыс емес көрсетілгендіктен, фильмді қайта түсіру қажет болды. Сондықтан Пудовкин махаббат оқиғасын алып тастап, би көріністерін азайтып өзгертті.