Кіріспе

Trenitalia – Италиядағы басты теміржол компаниясы. Ferrovie dello Stato Italiane компаниясының еншілес кәсіпорны, оның бір бөлігі Италия үкіметіне, екінші бөлігі жеке инвесторлар тобына тиесілі. Бұл компания 2000 жылы Еуропалық Одақтың теміржол көлігін либералдау туралы директивасына сәйкес құрылды.

Тарих

Италия үкіметі Trenitalia компаниясын Еуропалық Одақтың ережелерін орындау үшін құрды. Еуропалық Комиссияның 1991 жылғы Бірінші темір жол директивасы (91/440/EC) темір жол инфрақұрылымын басқаратын және темір жол тасымалын жүзеге асыратын ұйымдар арасындағы бухгалтерлік есепті бөлуді талап етті. Сондықтан, 2000 жылдың 1 маусымында Италия Trenitalia компаниясын негізгі темір жол тасымалы компаниясы ретінде құрды, ал 2001 жылдың 1 шілдесінде Rete Ferroviaria Italiana (RFI) компаниясын темір жол желісін басқаратын компания ретінде құрды. Дегенмен, бұл бөлініс тек формалды болды, себебі екеуі де Ferrovie dello Stato Italiane холдингінің еншілес компаниялары және толығымен мемлекетке тиесілі. Trenitalia 2017 жылға дейін Trenitalia Cargo таңбасымен жүк тасымалын жүзеге асырды, содан кейін Mercitalia мемлекеттік жүк тасымалы және логистикалық операцияларды өз мойнына алды. 2014 жылдың шілдесінен бастап Adria Ferries компаниясы Trenitalia компаниясымен серіктестік орнатты, осыған сәйкес, кез келген темір жол стансасында Дурреске (Durrës) баратын билеттерді жеке-жеке сатып алынған билеттерге қарағанда айтарлықтай төмен бағамен брондауға болады. Бұл Анконада немесе Триесте жасалатын байланыстар үшін, сондай-ақ Via Appia Traiana және Via Egnatia арасындағы тарихи байланысты жалғастыру үшін жасалған.

Жолаушылар тасымалы

Trenitalia Италияда ұлттық теміржол тасымалын ұсынады, сондай-ақ Австрия, Франция, Германия және Швейцарияға халықаралық қатынайстарды қамтамасыз етеді. Компания аймақтық және қашықтығы ұзақ пойыздарды пайдаланады.

Аймақтық пойыздар

Аймақтық пойыздар Италияның бір аймағында немесе көршілес аймақтар арасында қатынайды және жергілікті билік "Contratto di servizio" арқылы аймақтық деңгейде субсидиялайды. Аймақтық пойыздар басқа қашықтықтан жүретін пойыздарға қарағанда көбірек стансаларда тоқтайды, ал кейбіреулері барлық стансаларда тоқтайды. Regionale veloce (жедел аймақтық поезд) – бұл стансалардың шамамен жартысында тоқтайтын пойыздар. Аймақтық пойыздарға орын резервтеу жоқ, сондықтан аймақтық билеттерді алдын ала онлайн сатып алудың бағасы бойынша ешқандай артықшылық жоқ. Сатып алынғаннан кейін, аймақтық пойыздардың билеттерін жолға шығар алдында вокзалда тіркеу керек. Бұл жағдайда "тіркеу" дегеніміз – билетке күн/сағат мөрін қою, оны (әдетте) стансадағы немесе жол бойындағы жасыл және ақ түсті машинаға салу. Себебі аймақтық билеттер белгілі бір күнге немесе уақытқа емес, белгілі бір мерзімге жарамды (2016 жылдың 1 тамызына дейін сатып алынған билеттер үшін екі ай). Күн/сағат мөрі билетті қайта пайдалануға болмайтынын көрсетеді. 2016 жылдың 1 тамызынан бастап билеттер онлайн сатып алушылар таңдаған 24 сағатқа жарамды; пайдалану күнін кейінгі күннің алдындағы 24 сағатқа дейін өзгертуге болады. Пайдалану күнін осы түзетуден кейін 24 сағатқа дейін алдын ала белгілеуге болады. Қағаз дүкендерінде пайдалану мерзімі туралы ескертпеу бір реттік күнделікті билет беруге әкеледі. Бұл өзгеріс баға төлеуден жалтарғандардың жолын кесуді мақсат етеді. Италияда тұрмайтын азаматтар үшін аймақтық пойыздарда жеңілдіктер қарастырылмаған.

Ұзақ қашықтыққа жүретін және жоғары жылдамдықты пойыздар

Ұзақ қашықтыққа жүретін пойыздар негізінен екі түрге бөлінеді: Frecce (жебелер) және Intercity пойыздары. Intercity пойыздары ірі қалалардан өзге орташа өлшемді қалаларға да қызмет көрсетеді, сондықтан олар әдетте баяурақ, бірақ Frecce пойыздарына қарағанда арзан. Түнгі пойыздар (Intercity Night) негізінен Италияның солтүстігі мен оңтүстігі арасында, сондай-ақ Италия мен көрші елдер арасында қатынайды және Intercity деңгейімен салыстыруға болады. Италияда жоғары жылдамдықты теміржол қызметі (RFI басқарады) 2008 жылы Турин-Милан-Болонья-Рим-Неаполь-Салерно бағытындағы шамамен жаңа теміржол учаскесінде басталды, бұл пойыздардың жылдамдығын арттыруға мүмкіндік берді, бірақ қазіргі коммерциялық жылдамдық шегі бар. Желіде қазіргі таңдағыда төрт буын ElettroTreno пойыздары қолданылады. Trenitalia 2010 жылы 50 жоғары жылдамдықты пойыз жиынтығын тапсырыс берді. Жаңа пойыздар ETR 1000 сериясынан. Олар ұзын, біріктірілмеген, таралған жетегі бар және жоғары жылдамдықпен қозғалуға қабілетті, бірақ қазіргі қызмет жоспарлары Мауро Мореттидің айтуынша, FS тобының сол кездегі бас атқарушы директоры, Франция, Германия, тіпті Испания және Ұлыбританияға ұзақ қашықтыққа халықаралық қызметтер ұсынуды қарастырып жатыр.

Халықаралық жолаушылар пойыздары

TILO (Treni Regionali Ticino Lombardia): 50% Trenord-қа тиесілі (бұрын бұл үлестер Trenitalia-ға тиесілі болған), 50% Swiss Federal Railways-ке тиесілі. Компания Италия мен Швейцария арасындағы аймақтық қызметтерді жүзеге асырады. Барлық қызметкерлер шекарада ауыстырылады және FS Trenitalia немесе SBB CFF FFS қызметкерлері болып табылады. Trenitalia маршруттың Италия бөлігінде Швейцарияға және Швейцариядан барлық жылдам пойыздарды пайдаланады. Thello: Transdev компаниясымен бірлескен кәсіпорын ретінде құрылған жеке теміржол қызметі. 2016 жылдың қыркүйегінде Trenitalia Transdev-тің 33% үлесін сатып алды. Ол Париж Гар де Лион мен Венеция Санта-Люсия теміржол станциясы арасында түнгі пойыздарды іске қосты. 2021 жылдың маусым айында барлық қызметтер тоқтатылды, Trenitalia пандемиядан кейін екі ел арасындағы жоғары жылдамдықты қызметтерге басымдық беретінін хабарлады. Ницца мен Милан арасындағы қызметтердің азаюына байланысты бұл шешім сынға ұшырады. Thello 2021 жылдың қазан айында Trenitalia France деп қайта аталды. 2021 жылдың желтоқсан айында Trenitalia France Frecciarossa 1000 пойыздарын пайдалана отырып, Париж мен Милан арасындағы ашық қолжетімді қызметті іске қосты. Екі бағытта күніне екі пойыз Париж Гар де Лион мен Милано-Централеден жүреді, аралық аялдамалары Лион Парт-Дьё, Францияда Шамбери-Шаллес-ле-Э және Модан, Италияда Торино-Порта-Сузада. Iryo – Trenitalia және Air Nostrum компанияларына тиесілі ILSA консорциумының бір бөлігі, Испаниядағы жоғары жылдамдықты оператор. ILSA компаниясы ADIF, Испанияның теміржол инфрақұрылымын басқаратын компания, Испанияның теміржол нарығына кіруге рұқсат алған алғашқы жеке оператор ретінде таңдалды. Trenitalia консорциумы IRYO брендімен Мадрид-Барселона, Мадрид-Валенсия/Аликанте және Мадрид-Малага/Севилья бағыттарында жоғары жылдамдықты қызметтер ұсынады. Қызметтер 2022 жылдың қаңтарынан бастап іске қосылады. Қызмет көрсету шартының мерзімі 10 жылды құрайды. ILSA консорциумы 23 пойызбен күніне 32 бағытты қамтамасыз етеді. Artésia – Trenitalia және SNCF компанияларының бірлескен меншігіндегі компания, Франция мен Италия арасында пойыздарды іске қосты. SNCF Nuovo Trasporto Viaggiatori компаниясының үлесін сатып алғаннан кейін 2011 жылдың қарашасында ол жұмысын тоқтатты.

Біріккен Корольдіктегі операциялар

2017 жылдың қаңтар айында Trenitalia компаниясы 2029 жылдың қараша айына дейін Essex Thameside франшизасын басқару құқығына ие National Express компаниясынан c2c пойыз операторы компаниясын басқаруға Көлік департаментінің (DfT) тендерін жеңіп алды. Сол айда ол FirstGroup компаниясымен бірлескен кәсіпорын құрып, 30% үлесіне ие болды, бұл кәсіпорын First Trenitalia деп аталды және кейін East Midlands Railway және West Coast Partnership франшизаларына қатысуға іліккендердің тізіміне енді. Ол сондай-ақ өз күшімен Оңтүстік-Шығыс франшизасын ұтып алуға үміткер болды. 2017 жылдың тамызында Trenitalia Батыс жағалау серіктестігіне қатысуға ресурстарын жұмылдыру ниетін білдіріп, Оңтүстік-Шығыс тендерінен бас тартты. Сол сияқты, 2018 жылдың сәуірінде FirstGroup компаниясымен бірлесіп, дәл осы себепті Шығыс Мидлендс тендерінен де бас тартты. 2019 жылдың тамызында First Trenitalia консорциумы Батыс жағалау серіктестігі келісімшартын жеңіп алды. Avanti West Coast 8 желтоқсанда Лондон мен Манчестер қалалары арасындағы алғашқы пойзын іске қосты.

Билеттер

Билеттерді онлайн, вокзалдарда немесе Италиядан тыс жерлердегі 4000-ге жуық саяхат агенттіктерінен сатып алуға болады. Көптеген адамдар ресми сайттан билеттерді іздеп, кестесін қарағаннан кейін сатып алады. Алыс қашықтыққа жүретін пойыздар, аймақтық пойыздардан өзгеше, көбінесе брондауды қажет етеді, сондықтан билеттерді алдын ала сатып алу артықшылықты. Бұл сатып алушыларға Trenitalia ұсынатын түрлі жеңілдіктер схемаларына қол жеткізуге мүмкіндік береді. "Премиум" ұзақ жолды пойыздардың бағасы әртүрлі болғанымен, олардың барлығы бірдей жеңілдіктер жүйесін бөліседі. 2012 жылға дейін қолданылған және екі күн бұрын хабарлауды талап еткен арзан тарифтерден айырмашылығы, барлық билеттерді қолда бар болса, соңғы сәтте сатып алуға болады. Барлық ірі теміржол вокзалдарында билет сату кассалары мен өздігінен билет алу автоматтары орналасқан. "Trenitalia" немесе "Rete Regionale" ("аймақтық желі") деп жазылған мұндай автоматтары қабылдайтын төлем түрлері бойынша өзгеше.

Расизм

2012 жылдың басында Trenitalia екі сыныпты пойыз вагондарын төрт сыныпқа өзгертуді насихаттау үшін веб-жарнама жариялады. Төртінші сыныппен саяхаттайтын жолаушыларға пойыз ішіндегі кафетерийді пайдалануға немесе қалған үш сыныпқа бөлінген вагондарға кіруге рұқсат берілмеді. Осы өзгеріс өзінен-өзі қырқыс пікір тудырды, ал веб-жарнаманың жариялануымен жағдай одан әрі ушықты. Веб-жарнамада жоғарғы үш сыныпта тек ақ түсті адамдар, ал төртінші сыныпта қара нәсілді отбасы бейнеленген. Итальяндық онлайн БАҚ бұл жағдайды байқап, жарнаманы "нашар" деп бағалады. Ұлыбритания газеттерінде, әлеуметтік желілерде және интернетте нәсілдік дискриминацияға қатысты басқа да наразылықтар келді. Trenitalia расизм туралы айыптаулардан кейін веб-жарнаманы дереу алып тастап, жаңасына алмастырды. 2012 жылдың 13 қаңтарынан бастап кафетерий төмен сыныпты жолаушылар үшін де қолжетімді болды.