Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Венгрия Корольдігінің әкімшілік ауданы (comitatus) Чанад Венгрия Корольдігінің әкімшілік ауданы (comitatus) болды. Оның аумағының көп бөлігі қазір Венгрияның құрамында, ал шағын бөлігі Румынияға жатады. Ауданың орталығы Мако қаласы болған.
Administrative county (comitatus) of the Kingdom of Hungary
Csanád was an administrative county (comitatus) of the Kingdom of Hungary. Its territory is now part of Hungary, except for a small area which is part of Romania. The capital of the county was Makó.
География
Csanád округі Венгрияның Csongrád, Békés, Arad және Torontál округтерімен ортақ шекаралас болды. Марос (Мюреш) өзені оның оңтүстік шекарасын құрады. 1910 жыл шамасында оның ауданы 1714 км² құрады.
Csanád county shared borders with the Hungarian counties of Csongrád, Békés, Arad and Torontál. The river Maros (Mureș) formed its southern border. Its area was 1,714 km2 around 1910.
Тарих
Өлке аумағы 11 ғасырдың бірінші жартысында Венгрия Корольдігінің құрамына енді, ол кезде Венгрияның Стефан I жергілікті билеуші Айтониді жеңді. Округ өзінің атын патша әскерінің қолбасшысы Цсанадтың есімімен алды. Патша Жерардты Цсанадтың алғашқы епископы етіп тағайындады. Бастапқыда округ әлдеқайда ірі болды және кейін Темес, Арад және Торонтал округтарының аумақтарын қамтыды. Округтің алғашқы орталығы Цсанад (қазіргі Ченад, Румыния) болды. Облыстың аумағы 16 ғасырда Осман империясының құрамына өтті. Осман-Габсбург соғыстары кезінде елді мекендердің құрылымы дерлік толығымен қирады. Карловиц шартында Осман империясы Марос (Муреш) өзенінің солтүстігіндегі аумақтарға деген талаптарынан бас тартты. Csanád округі қайтарылған аумақтарда қайта ұйымдастырылды (орта ғасырлардағы көлемінен едәуір кішірейтілді). Мако қайта ұйымдастырылған округтің орталығы болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін округ румын әскерімен басып алынды. 1920 жылы Трианон шарты округтің оңтүстік-шығысындағы шағын аумақты (Надлак қаласы және Шейтин, Турну, Доробанци ауылдары) Румынияға берді. 1923 жылы округтің қалған бөлігі Торонтал округінің (Сегедтен оңтүстікке қарайғы шағын аймақ) және Арад округінің (Бекешсабадан оңтүстікке қарайғы шағын аймақ) бөліктерімен бірігіп, жаңа Цсанад-Арад-Торонтал округін құрды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін округ қайта құрылды, бірақ 1950 жылы ол Венгрияның Бейкес және Цсонград округтері арасында бөлінді (2020 жылдың 4 маусымынан бастап соңғысы Цсонград-Цсанад округі деп қайта аталды). Бұрынғы Csanád округінің румын бөлігі қазір Арад округінің құрамында.
The county's territory became part of the Kingdom of Hungary in the first half of the 11th century when Stephen I of Hungary defeated Ajtony, the local ruler. The county got its name after the commander of the royal army, Csanád. The king appointed Gerard of Csanád as the first bishop of Csanád. The county was initially much larger and included territories of the later Temes, Arad, and Torontál counties. The first seat of the county was Csanád (present day Cenad, Romania). The county's territory became part of the Ottoman Empire in the 16th century. The settlement structure was almost completely destroyed during the Ottoman Habsburg wars. In the Treaty of Karlowitz, the Ottoman Empire renounced its claims to the territories north of the Maros (Mureș) river. Csanád county was reorganized in the returned territories (with greatly reduced size than in medieval times). Makó became the seat of the reorganized county. After World War I, the county was occupied by the Romanian army. In 1920, the Treaty of Trianon assigned a small area in the southeast of the county (the town of Nădlac and the villages of Șeitin, Turnu and Dorobanți) to Romania. The rest of the county was united with parts of Torontál county (a small area south of Szeged) and Arad county (a small area south of Békéscsaba) to form the new county of Csanád Arad Torontál in 1923. After World War II, the county was recreated, but in 1950 it was divided between the Hungarian counties of Békés and Csongrád (since 4 June 2020, the latter was renamed to Csongrád Csanád County). The Romanian part of the former Csanád county is now part of Arad County.
Демография
Чанад округі Венгрия Корольдігінің ең тығыз халқы бар округтерінің бірі болды. Вengрлер Наглак округінен басқа барлық округтерде этникалық көпшілікті құрады. Словактардың басым бөлігі Нагилак округінде, румындар көбінесе Нагилак және Баттония округтерінде, ал сербтер Баттония округінде тұрды. + Ана тілі бойынша халық санағы Барлығы Венгр Словак Румын Серб Неміс Басқа немесе белгісіз 1880 109,011 75,344 (72.74%) 12,433 (12.00%) 11,099 (10.72%) 3,186 (3.08%) 1,111 (1.07%) 404 (0.39%) 1890 130,575 95,229 (72.93%) 15,735 (12.05%) 13,689 (10.48%) 3,853 (2.95%) 1,410 (1.08%) 659 (0.50%) 1900 140,007 103,242 (73.74%) 17,274 (12.34%) 13,982 (9.99%) 3,981 (2.84%) 1,182 (0.84%) 346 (0.25%) 1910 145,248 108,621 (74.78%) 17,133 (11.80%) 14,046 (9.67%) 3,967 (2.73%) 1,013 (0.70%) 468 (0.32%)
Csanád county was one of the most densely populated counties of the Kingdom of Hungary. The Hungarians formed an ethnic majority in every district except for the district of Nagylak. The main part of the Slovaks lived in the district of Nagylak, the Romanians lived mostly in the districts of Nagylak and Battonya, while the Serbs lived in the district of Battonya. + Population by mother tongue Census Total Hungarian Slovak Romanian Serbian German Other or unknown 1880 109,011 75,344 (72.74%) 12,433 (12.00%) 11,099 (10.72%) 3,186 (3.08%) 1,111 (1.07%) 404 (0.39%) 1890 130,575 95,229 (72.93%) 15,735 (12.05%) 13,689 (10.48%) 3,853 (2.95%) 1,410 (1.08%) 659 (0.50%) 1900 140,007 103,242 (73.74%) 17,274 (12.34%) 13,982 (9.99%) 3,981 (2.84%) 1,182 (0.84%) 346 (0.25%) 1910 145,248 108,621 (74.78%) 17,133 (11.80%) 14,046 (9.67%) 3,967 (2.73%) 1,013 (0.70%) 468 (0.32%)
+ Діні бойынша халық санағы Барлығы Католик Кальвинист Лютеран Шығыс православие Грек католик Иудей Басқа немесе белгісіз 1880 109,011 53,634 (49.20%) 21,706 (19.91%) 12,820 (11.76%) 13,679 (12.55%) 4,133 (3.79%) 2,887 (2.65%) 152 (0.14%) 1890 130,575 65,991 (50.54%) 24,751 (18.96%) 16,298 (12.48%) 15,994 (12.25%) 4,362 (3.34%) 3,000 (2.30%) 179 (0.14%) 1900 140,007 71,610 (51.15%) 25,234 (18.02%) 18,384 (13.13%) 16,567 (11.83%) 4,520 (3.23%) 3,254 (2.32%) 438 (0.31%) 1910 145,248 76,075 (52.38%) 24,897 (17.14%) 19,095 (13.15%) 16,851 (11.60%) 4,438 (3.06%) 3,353 (2.31%) 539 (0.37%)