Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Швейцариядағы ең биік тау
Highest mountain in Switzerland
Дюфорспиц – Альп тауларындағы мұзбен жабылған Монте-Роза массивінің ең биік шыңы. Дюфорспиц – Швейцарияның және Пеннин Альптерінің ең биік тауы, сонымен қатар Альп таулары мен Батыс Еуропаның Монбланнан кейінгі екінші ең биік тауы. Ол Швейцарияның (Вале кантоны) және Италияның (Пьемонт және Аоста аңғары) арасында орналасқан. Шыңының өзі толығымен Швейцарияда жатыр. Он тоғызыншы ғасырдың басында басталған көптеген тырысқаннан кейін, сол кезде әлі Höchste Spitze деп аталған Монте-Роза шыңы алғаш рет 1855 жылдың 1 тамызында, Швейцарияның ұлттық мерекесі күні Зерматтан үш нұсқаушы басшылығымен сегіз альпинист тобы арқылы бағындырылды: Маттаус және Йоханнес Цумтаугвальд, Ульрих Лаунер, Кристофер және Джеймс Смит, Чарльз Хадсон, Джон Биркбек және Эдвард Стивенсон.
The Dufourspitze is the highest peak of Monte Rosa, an ice covered mountain massif in the Alps. Dufourspitze is the highest mountain of both Switzerland and the Pennine Alps and is also the second highest mountain of the Alps and Western Europe, after Mont Blanc. It is located between Switzerland (Canton of Valais) and Italy (Piedmont and Aosta Valley). The peak itself is located wholly in Switzerland. Following a long series of attempts beginning in the early nineteenth century, Monte Rosa's summit, then still called Höchste Spitze , was first reached on 1 August, the Swiss National celebration day, in 1855 from Zermatt by a party of eight climbers led by three guides: Matthäus and Johannes Zumtaugwald, Ulrich Lauener, Christopher and James Smyth, Charles Hudson, John Birkbeck and Edward Stephenson.
Атау беру
Шыңы Дуфуршпиц (неміс тілінде, әдеби мағынасында Дуфур шыңы; ) деп аталады. Бұл Швейцария карталарында бұрын көрсетілген Höchste Spitze атауын алмастырды. 1863 жылдың 28 қаңтарында Федералдық кеңес тауды Гвийом Анри Дюфурдың құрметіне қайта атау туралы шешім қабылдады. Дюфур – швейцариялық инженер, топограф, Қызыл Крестің негізін қалаушылардың бірі және Зондербунд науқанын басқарған армия генералы. Бұл шешім Дюфурдың басшылығымен жасалған әскери топографиялық карталар жинағы – Дюфур картасының аяқталуынан кейін қабылданды. Дуфуршпицтен шығысқа қарай, одан 2 метр төмен орналасқан Дунантшпиц шыңы 2014 жылы Қызыл Крестің негізін қалаушы Генри Дунанттың құрметіне қайта аталды.
The peak is distinguished by the name Dufourspitze (in German, lit. Dufour Peak; , ). This replaced the former name Höchste Spitze that was indicated on the Swiss maps before the Federal Council, on January 28, 1863, decided to rename the mountain in honor of Guillaume Henri Dufour. Dufour was a Swiss engineer, topographer, co founder of the Red Cross and army general who led the Sonderbund campaign. This decision followed the completion of the Dufour Map, a series of military topographical maps created under the command of Dufour. The point just east of the Dufourspitze and only 2 metres lower, the Dunantspitze, was renamed in 2014 in honor of Henry Dunant, the main founder of the Red Cross.
Биіктігі
Монте-Розаның Дюфурспицеі Вале және Швейцарияның ең биік нүктесі болып табылады, бірақ ол елдің ең көрнекті шыңы емес – бұл атақ Финестераархорнға тиесілі, ал ең оқшауланған шың – Пиц Бернина. Швейцарияның ұлттық картасында оның биіктігі Маджоре көлінен 4441 метр деп көрсетілген, ал көл Швейцарияның ең төмен нүктесі. Монте-Розаның шыңы мен Солтүстік Италияның жазықтары арасындағы биіктік айырмашылығы Монте-Розадан жоғары. Монте-Розаның топографиялық биіктігі – , ал ең төмен нүктесі – Үлкен Сен-Бернар өтетіні, ол Альпінің ең биік нүктесінен бастап оған дейінгі аралықтағы ең төмен нүкте. Монте-Розаның дәл биіктігін анықтау мақсатында 2000 жылы Италия мен Швейцарияның университеттері мен картографиялық кеңселер қатысқан TOWER (Top of the World Elevations Remeasurement) жобасы аясында зерттеу жүргізілді. Нәтижесі итальяндық тараптан және швейцариялық тараптан 0,1 м қателікпен болды. Монте-Роза 1815 жылы Вале Швейцария Конфедерациясына қосылғанда Финестераархорннан кейін Швейцарияның ең биік шыңы атанды. + Биіктік өлшеулері 1796 жыл (Соссюрдің Альптегі саяхаты) 1862 жыл (Дюфур картасы) 1941 жыл (Сигфрид картасы) 1977 жыл (Ұлттық карта) 2000 жыл (TOWER) 2009 жыл (Н. М.) 4736 м (2430 Т) 4638 м 4634,0 м 4633,9 м 4634,97 м 4634,0 м
The Dufourspitze of Monte Rosa is the most elevated point of Valais and Switzerland, although it is not the most prominent of the country, that distinction belonging to the Finsteraarhorn, nor the most isolated, that distinction belonging to Piz Bernina. The Swiss national map gives an elevation of for the summit, which is 4,441 metres above Lake Maggiore, Switzerland's lowest point. The height difference between the summit and the plains of northern Italy, from where Monte Rosa is well visible, reaches over Monte Rosa has a topographic prominence of , the Great St Bernard Pass being the lowest col between it and the culminating point of the Alps. A 2000 survey, involving universities and the offices of cartography of Italy and Switzerland and part of the TOWER project (Top of the World Elevations Remeasurement), was made in order to record a more precise elevation for Monte Rosa. The result was from the Italian side and from the Swiss side, with a margin of error of 0.1 m. Monte Rosa succeeded the Finsteraarhorn as the highest summit of Switzerland in 1815, when Valais joined the Swiss Confederation. + Height measurements by year 1796 (Saussure's Travels in the Alps) 1862 (Dufour Map) 1941 (Siegfried Map) 1977 (National Map) 2000 (TOWER) 2009 (N. M.) 4,736 m (2430 T) 4,638 m 4,634.0 m 4,633.9 m 4,634.97 m 4,634.0 m
Монте-Розаның шыңына дейінгі аралықтағы таулардың кедергісінен Жерорта теңізін көру қиын болса да, оңтүстікке қарай Апеннин таулары, Корсика таулары және Теңіз Альптері көрінеді. Солтүстік жағынан көрініс Юраға және одан әрі Вогез тауларына дейін созылады, ал Швейцария платосы көбінесе Берн Альптерінің биік қыраттарымен жасырылады.
Though the Mediterranean can hardly be visible from the summit of Monte Rosa because of intervening mountains, the view to the south extends to the Apennines, the mountains of Corsica and the Maritime Alps. On the north side the view extends to the Jura and further to the Vosges, the Swiss Plateau being mostly hidden by the high range of the Bernese Alps.
Басқа көтерілулер
1889 жылы кейін Папа Пий XI болған Ахилл Ратти Зумштейнёх арқылы Макугнагадан Зерматқа дейінгі алғашқы өткелді жасады. Дуфуршпицке көтерілген соң, ол жолдастарымен бірге шыңында түндеді. 1894 жылы Зерматқа келген жас Уинстон Черчилль Матерхорнға емес, Монте-Розаға көтерілуді қалады, себебі оның биіктігі артық болды, сонымен қатар гидтердің төлемақысы да айтарлықтай төмен еді. Соңғы кезде, 1 тамызда (Швейцарияның Ұлттық күні), 2005 жылы Швейцарияның қазына министрі Жозеф Дейсс Дуфуршпицке көтерілді. Бұл экспедиция алғашқы шағылысудың 150 жылдығын белгіледі.
In 1889 Achille Ratti, who became later Pope Pius XI, made the first traverse from Macugnaga to Zermatt by the Zumsteinjoch. After climbing the Dufourspitze, he spent the night on the summit with his companions. Visiting Zermatt in 1894, the young Winston Churchill insisted on an ascent of Monte Rosa rather than of the Matterhorn, not only because of its superior height but also because the guides' fee was substantially less. More recently, on August 1 (which happens to be the Swiss National Day), 2005, the Swiss Minister of Treasure Joseph Deiss climbed the Dufourspitze. The expedition marked the 150th anniversary of the first ascent.
Үңгірлер мен альпинисттік маршруттар
Монте-Роза (2 883 м) – Швейцария альпинистік клубына тиесілі массивтегі жалғыз тау шатыры. Ол Горнер және Гренц мұздықтарының арасындағы Платтьеде орналасқан. Gornergratbahn желісіндегі Rotenboden станциясынан оған қол жеткізуге болады. Шатыр 1894 жылы ашылып, 1940 жылы қайта салынған. 2009 жылы жаңа, жоғары технологиялық тау шатыры пайдалануға берілді. Бес қабатты, кристалдай пішінделген ғимарат өз қуатының 90 пайызын күннен алу үшін жобаланған және ғылыми-зерттеу станциясы ретінде қолданылатын болады. Басқа шатырлар Италия альпинистік клубына тиесілі, соның ішінде Сигналькупеде 4 559 метр биіктікте орналасқан Регина Маргарита шатыры бар. 1893 жылы ашылып, 1979 жылы жаңартылған ол әлі де Еуропадағы ең биік құрылыс болып табылады және зертхана мен обсерваторияны қамтиды. Италия альпинистік клубына тиесілі басқа шатырлар – шығыс бетке шығу үшін қолданылатын Маринелли шатыры (3 036 м) және Ягерхорн шыңына жақын орналасқан Бivакко Читта ди Галларат (3 960 м).
The Monte Rosa Hut (2,883 m) is the only mountain hut in the massif owned by the Swiss Alpine Club. It is situated on the Plattje, a rocky island between the Gorner and Grenz glaciers. It is accessible from Rotenboden, a station on the Gornergratbahn line. The hut was inaugurated in 1894 and rebuilt in 1940. In 2009, a new high technology mountain hut was inaugurated. The five story crystal shaped building is designed to obtain 90 per cent of its power needs from the sun and will be used as a research station. The other huts are owned by the Italian Alpine Club, among them the Regina Margherita Hut located at 4,559 metres on the Signalkuppe. Inaugurated in 1893 and replaced in 1979, it is still the highest construction in Europe, and includes a laboratory and observatory. Other huts owned by the Italian Alpine Club are the Marinelli Hut (3,036 m), used for the ascent of the east face, and the Bivacco Città di Gallarate (3,960 m), located near the summit of the Jägerhorn.
Қалыпты бағыт
Монте-Роза үйінен саммитқа дейінгі қалыпты жол басталады. Қалыпты жол негізінен Монте-Розаның батыс беткейіндегі мұздықтан өтеді (Монте-Роза мұздығы), ал соңында саммитқа батыс тау қырқасымен көтеріледі. Маршруттың өзі қиын болмаса да, физикалық төзімділік пен жақсы бейімделуді қажет етеді.
The normal route to the summit begins at the Monte Rosa Hut. The normal route is mainly a glacier itinerary on the west slopes of Monte Rosa (Monte Rosa Glacier), with the final rocky west ridge to the summit. Although the itinerary itself is not difficult, it requires physical endurance and good acclimatization.
Маринеллидің суретханасы
Маршрут Маринелли шатырынан басталады және шығыс беткейіндегі тік Маринелли шағыр жолымен жүреді. Бұл ұзақ және қауіпті маршрут, қар көшкіні қаупін азайту үшін суық күндері таңертең ерте шығу қажет.
The route starts from the Marinelli Hut and follows the steep Marinelli couloir on the east face. It is a long and dangerous route and has to be ascended very early in the morning on cold days in order to decrease the risk of avalanches.