Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Венгрия Корольдігінің Темес округі (венгрше: Temes, румынша: Timiș, сербше: Тамиш немесе Tamiš, немісше: Temes немесе Temesch) Венгрия Корольдігінің әкімшілік округі (comitatus) болды. Оның аумағы қазіргі кезде Оңтүстік-Батыс Румыния және Солтүстік-Шығыс Сербияда орналасқан. Округ орталығы Темесвар (румынша: Timișoara, сербше: Темишвар немесе Temišvar, немісше: Temeswar немесе Temeschwar) қаласы болды, ол 1315–1323 жылдары аралығында Корольдіктің астанасы қызметін атқарды.
County of the Kingdom of Hungary
County of Temes (Hungarian: Temes, Romanian: Timiș, Serbian: Тамиш or Tamiš, German: Temes or Temesch) was an administrative county (comitatus) of the Kingdom of Hungary. Its territory is now in southwestern Romania and northeastern Serbia. The capital of the county was Temesvár (Romanian: Timișoara, Serbian: Темишвар or Temišvar, German: Temeswar or Temeschwar), which also served as the kingdom's capital between 1315–1323.
География
Теміс округі Банат аймағында орналасқан. Ол Сербия Корольдігімен және Торонтал, Арад және Красо-Сьореньи венгр округтерімен шекаралас болды. Дунай өзені оның оңтүстік шекарасын, ал Мюреш өзені солтүстік шекарасын құрады. Бега, Тимиш, Барзава және Караш өзендері округ арқылы ағып өтті. 1910 жылы оның аумағы .
Temes county was located in the Banat region. It shared borders with the Kingdom of Serbia and the Hungarian counties of Torontál, Arad and Krassó Szörény. The river Danube formed its southern border, and the river Mureș its northern border. The rivers Bega, Timiș, Bârzava and Caraș flowed through the county. Its area in 1910 was .
Тарих
Темес округі 12 ғасырда, аймақта венгр билігі орнағаннан кейін құрылған. Ол жергілікті Темес (Тимиш) өзенінің атымен аталған. Округтің негізгі орталығы венгр тілінде Темесвар деп аталды, бұл сөзбе-сөз: Темес қамалы. Бұл аймақ Самуэль Аба мен Питер Орсеоло арасындағы билік күресінің маңызды орны болды. 1070 жылы аймақты басып алуға тырысқан Византиямен одақтасқан печенегтер оны Геза I-ге жеңіліске ұшыратудан бұрын қиратты. Михаил Дукас VII алтын диадеманы жіберді, ол бүгін Киелі Тақтың бөлігі, Венгрияның аумақтық егемендігін мойындады. 11 ғасырдың аяғында куман және византиялық шабуылдар қайта басталды, бірақ оларды "ат патшасы" Ладислав I кері қайтарды. Бела III билік құрған кезде аумақтың едәуір бөлігінде түріктер мен славяндар қоныстанды, себебі тұрақты шабуылдар мен венгр халқының санының азаюына байланысты. Округтің алғашқы айғағы 1212 жылы тіркелген. Аймақ 16 ғасырда Осман империясының басып алуына ұшырады (Темесвардың 1552 жылғы қоршауынан кейін) және округ таратылды. Оның аумағы сол кезде Осман Темешвар әйялетіне қосылды. 1716 жылы аймақты Габсбургтер басып алғаннан кейін, ол Габсбургтердің әкімшілік орталығы Темесуарда орналасқан Темесуар банатына қосылды. Бұл провинция 1778 жылы таратылып, Темес округі қайта құрылды (орта ғасырлардағыдан едәуір өзгеше шекаралармен) және 1779 жылы Габсбургтер Венгрия Корольдігіне қосылды. 1849 және 1860 жылдар аралығында округтің аумағы Сербия және Теміш-Банат воеводтығының, жеке Австрияның тәждік иелігінің бөлігі болды. 1853 жылдан бастап округ болмады, өйткені воеводтық аудандарға бөлінді. 1860 жылы воеводтық таратылғаннан кейін, аймақ қайтадан Габсбургтер Венгрия Корольдігіне қосылды және округ 1861 жылдың қаңтарында қайта құрылды. 1876 жылы Венгрия Корольдігінің әкімшілік құрылымы өзгерген кезде, Темес округінің шекаралары бұрынғы Банат әскери шекарасының аумағының бөліктерін (бұрынғы Ильри полкінің ордасы болған Фехертэмплом/Бела Черкваны қоса алғанда) қосу үшін өзгертілді. 1918 жылы округ алғаш рет жаңадан жарияланған Банат Республикасының құрамына кірді, ол тек бірнеше күн ғана сақталды. Аймақ серб және француз әскерлерімен басып алынды, содан кейін 1919 жылы Румыния Корольдігі мен жаңадан құрылған Серб, хорват және словен Корольдігі арасында бөлінді, өйткені екі мемлекет те Банаттың барлық аумағына талап етті. Шекаралар Париж бейбітшілік конференциясында белгіленді. Округтің көп бөлігі Румынияға берілді, ал оңтүстік-батыс үштен бірі Серб, хорват және словен Корольдігіне (1929 жылы Югославия деп аталды) берілді. 1920 жылға дейінгі Темес округінің югослав бөлігі (оңтүстік аймақ) Сербияның Воеводина автономиялық аймағының құрамында. Румыния бөлігі қазір Тимиш округінің бөлігі болып табылады, тек Муреш өзені бойындағы шамамен ені ~ болатын жолақ Арад округіне кіреді.
Temes County was formed in the 12th century, after the establishment of Hungarian rule in the region. It was named after the local Temes (Timiș) river. The principal center of the county was named Temesvár in the Hungarian language, meaning literally: Temes Castle. The territory was an important place in the power struggle between Samuel Aba and Peter Orseolo. In 1070, the Pechenegs, allying with the Byzantines, who tried to annex the territory, devastated it, before they were routed by Géza I. Michael Doukas VII sent a golden diadem, today part of the Holy Crown, recognizing Hungary's territorial sovereignty. In the late 11th century, Cuman and Byzantine raids restarted, but were repelled by Ladislaus I, the "knight king". By the reign of Béla III, a substantial part of the territory was inhabited by Turks and Slavs due to constant raids and the decrease of the Hungarian population. The first mention of the county was in 1212. The area was taken by the Ottoman Empire in the 16th century (following the 1552 Siege of Temesvár) and the county was abolished. Its territory was then included into the Ottoman Temeşvar Eyalet. After the region was captured by the Habsburgs in 1716, the area was included into the so called Banat of Temeswar, a Habsburg province with the administrative center in Temeswar. This province was abolished in 1778 and the county of Temes was restored (with significantly different borders than in medieval times) and incorporated into Habsburg Kingdom of Hungary in 1779. Between 1849 and 1860, the area of the county was part of the Voivodeship of Serbia and Temes Banat, a separate Austrian crownland. After 1853, the county did not exist since the voivodeship was divided into districts. After the voivodeship was abolished in 1860, the area was again incorporated into the Habsburg Kingdom of Hungary and the county was recreated in January 1861. In 1876, when the administrative structure of the Kingdom of Hungary was changed, the borders of Temes County were modified to include parts of the territory of the former Banat Military Frontier (including Fehértemplom/Bela Crkva, formerly the seat of the so called Illyrian Regiment). In 1918, the county first became part of the newly proclaimed Banat Republic that lasted for only a few days. The region was taken by Serbian and French troops, and then divided in 1919 between the Kingdom of Romania and the newly formed Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes, as both of the powers claimed the entire territory of the Banat. The border arrangements were set by the Paris Peace Conference. A majority of the county was assigned to Romania, while the south western third was assigned to the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes (renamed to Yugoslavia in 1929). The Yugoslav part of the pre 1920 Temes County (the southern region) is part of the Serbian autonomous region of Vojvodina. The Romanian part is now part of Timiș County, except for a ~ wide strip along the Mureș River, which is in Arad County.
Демография
+ Халықтың ана тілі бойынша санақ Толық румын тілі неміс мажар серб басқа немесе белгісіз 1880 396,045 148,928 (39.03%) 137,239 (35.96%) 25,955 (6.80%) 55,520 (14.55%) 13,976 (3.66%) 1890 437,039 161,449 (36.94%) 160,456 (36.71%) 37,976 (8.69%) 62,813 (14.37%) 14,345 (3.28%) 1900 476,242 167,523 (35.18%) 171,087 (35.92%) 58,153 (12.21%) 64,902 (13.63%) 14,577 (3.06%) 1910 500,835 169,030 (33.75%) 165,883 (33.12%) 79,960 (15.97%) 69,905 (13.96%) 16,057 (3.21%)
+ Population by mother tongue Census Total Romanian German Hungarian Serbian Other or unknown 1880 396,045 148,928 (39.03%) 137,239 (35.96%) 25,955 (6.80%) 55,520 (14.55%) 13,976 (3.66%) 1890 437,039 161,449 (36.94%) 160,456 (36.71%) 37,976 (8.69%) 62,813 (14.37%) 14,345 (3.28%) 1900 476,242 167,523 (35.18%) 171,087 (35.92%) 58,153 (12.21%) 64,902 (13.63%) 14,577 (3.06%) 1910 500,835 169,030 (33.75%) 165,883 (33.12%) 79,960 (15.97%) 69,905 (13.96%) 16,057 (3.21%)