Нисибилік Яков қасиеттісінің өмірі мен еңбегі

Кіріспе

Нисибис қаласының қасиетті Жақып ( , ; грек тілінде Ἅγιος Ἰάκωβος Ἐπίσκοπος Μυγδονίας; армян тілінде Յակոբ Մծբնայ), сондай-ақ Мигдониялық қасиетті Жақып деп те аталады. Ол "Месопотамияның Мұсасы" деп мақталып, белгілі жазушы және теолог сириялық қасиетті Ефремнің рухани әкесі болды. Қасиетті Жақып Никеядағы бірінші экуменикалық соборда қатысты және Шығыс шіркеуі, Православие шіркеуі, Орталық Православие шіркеуі, Рим-католик шіркеуі және Шығыс Католик шіркеулері оны қасиетті санап құрметтейді.

Өмірбаян

Жақып хан Гефалдың ұлы болған. Арбела епископы Шерия (304–316 жылдары қызмет еткен) Арбела тарихнамасына сәйкес, қасиетті адам танымал болды және оған көптеген адамдар келді. Қасиетті адам Нұхтың кемесінің тоқтаған жері деп саналатын Қарду тауына шығуға және Нұхтың кемесінен бір бөлік табуға бел буды, себебі шамамен Марукехтен жергілікті халықтың Ұлы су тасқынына күмәнді екенін естіген. Жақып тауға көтеріліп, шыңына жақын жерде демалды. Ұйқыда бір періште оған кемеден бір бөлікті жақынға қойып, оянуға бұйырды. Сонымен қатар, бір оқиғада Жақып мақтаншақ, адал әйелдерді бір бұлақ жанында қарғады, олардың шаштары ақ болып, бұлақ жоғалып кетті. Кейін әйелдер өкініп, бұлақ қайта келді, бірақ әйелдердің шаштары ақ күйде қалды. Алайда, Католик энциклопедиясы Жақыпты Нисибистің алғашқы епископы Бабудың (300–309 жылдары қызмет еткен) мұрагері деп көрсетеді, ал қасиетті Ефрем оның мұрагері болғанын айтады. Жақып 326 жылы Византиялық қасиетті Метрофанның жерлеу рәсіміне қатысты. 337/338 жылдары Иран шахы Шапур II Нисибисті қоршаған кезде Жақып қаланың ішінде болды. Қасиетті Теодореттің айтуынша, қала тұрғындары мен қасиетті Ефремнің ынтасымен Жақып қамал қабырғасына көтеріліп, қала үшін дұға етіп, қоршаушыларды қарғады. Martyrologium Hieronymianum оның 724 жылғы тарихнамаға сәйкес, 15 шілдеде, қоршаудың отызыншы күні қайтыс болғанын хабарлайды. Геннадий мен Ефрем Жақыптың Нисибис қабырғасының ішінде жерленгенін жазды. Шапур II қасиетті адамды қала сыртында күресуге шақырды, онда ол көрініс екені анықталды және Иран әскері кері шегінді. Венециядағы армян менологиясына сәйкес, қасиеттінің реліквиялары 970 жылы Константинопольге көшірілді. 1367 жылы Липпольд фон Штайнберг Динклар шайқасынан кейін Германиядағы Хилдесхайм соборына қасиеттінің бас сүйегінің фрагменттерін сыйға тартты. 2018 жылы Жақыптың реликвиялары Болгарияның Пловдив қаласындағы Арменияның Киелі Георгий шіркеуінен Канадаға әкелінді, 17 маусымда Монреальдегі Арменияның Киелі Григорий ағартушы шіркеуіне және 24 маусымда Торонтодағы Арменияның Киелі Үшбірлік шіркеуіне жеткізілді.

Saint Jacob was the son of prince Gefal, The saint became famous, and received visits from Sheria, Bishop of Arbela (r. 304–316), according to the Chronicle of Arbela. The saint resolved to climb Mount Qardu, traditionally believed to be the resting place of Noah's Ark, and recover a fragment of the ark upon hearing from the hermit Maroukeh that local people doubted the Great Flood. Saint Jacob ascended the mountain and rested close to the summit; in his sleep, an angel placed a fragment of the ark close to him, and instructed him to awake. Also, in one incident, Saint Jacob cursed boastful, promiscuous women by a spring so that their hair became white, and the spring disappeared. The women subsequently repented, and the spring returned, however, the women's hair remained white. However, Saint Jacob is credited as the successor of Babu, the first bishop of Nisibis (r. 300–309), by the Catholic Encyclopedia, who Saint Ephrem states was in fact Saint Jacob's successor. Saint Jacob attended the funeral of Saint Metrophanes of Byzantium in 326. Saint Jacob was present at the siege of Nisibis by Shapur II, Shahanshah of Iran, in 337/338, and according to Saint Theodoret, with encouragement from the city's population and Saint Ephrem, Saint Jacob ascended the walls and prayed for the city, and cursed the besiegers. The Martyrologium Hieronymianum relates that he died on 15 July, the thirtieth day of the siege, according to the Chronicle of 724. Gennadius and Saint Ephrem record that Saint Jacob was buried within the walls of Nisibis. Shapur II challenged the saint to fight outside the city, where it was revealed he was an apparition and the Iranian army withdrew as a result. The saint's relics were later moved to Constantinople in 970, according to the Menologion of the Armenians at Venice. Fragments of the skull of Saint Jacob were donated to Hildesheim Cathedral in Germany in 1367 by Lippold von Steinberg after the Battle of Dinklar (:de:Schlacht von Dinklar). In 2018, relics of Saint Jacob were brought from the Armenian Church of Saint George in Plovdiv, Bulgaria, to Canada, where they were taken to the Armenian Church of Saint Gregory the Illuminator in Montreal on 17 June, and the Armenian Church of the Holy Trinity in Toronto on 24 June.

Шығармалары

Бұрын Геннадий Массилийский және басқалар қасиетті Жақыпқа жатқызған бірнеше уағыздар қазір қасиетті Афратестің еңбегі екені анықталды. Әулиеге жатқызылған хаттар мен канондар, сондай-ақ басқа да шығармалардың кейінірек жазылғаны белгілі болды.