Кіріспе

Ж.Р.Р. Толкиннің шығармаларындағы ойдан шығарылған металл, Толкиннің мифологиясындағы металл. Митрил – Ж.Р.Р. Толкиннің Ортажердегі жазбаларында кездесетін ойдан шығарылған металл. Ол күміске ұқсайды, бірақ болаттан берік әрі жеңіл. Одан Минас Тириттің қақпа күзетшілерінің қару-жарақтары, мысалы, дулығалары жасалған, сондай-ақ ихильдин қорытпасы қолданылған, ол тек жұлдыз немесе ай сәулесінде ғана көрінетін жазумен қақпаларды безендіруге арналған. Әрқашан өте құнды болғандықтан, Үшінші дәуірдің соңында оның бағасы шарықтап, одан жасалған санаулы артефакттар ғана қолданыста қалды. Норвегия мифологиясындағы «Хервара сагасы және Хейдрек» атты дастанда мұндай тесілмейтін қару-жарақтар туралы айтылады, бұл Толкин білген және митрилдік пошта жасау үшін пайдаланған оқиға. Митрил – Ортажердегі жазбаларындағы жалғыз ойдан шығарылған минерал. Химиктер митрилдің титан сияқты берік және жеңіл ерекше қасиеттерін атап өтеді, мүмкін, титан немесе никель сияқты элементтермен қорытпа жасағанда, ал таза күйінде алтын сияқты иілгіш. Ғалым Чарльз А. Хаттар Толкиннің минералды қазыналарды жақсылыққа да, жамандыққа да қабілетті деп қарастыратынын айтады, бұл Джон Милтонның «Жоғалған жұмақ» кітабындағы кен өндіру мен металл өңдеудің Шайтанмен байланысын еске түсіреді. Ғалым Пол Кохер эльфтердің митрилге қатысты құпиялылығын олардың жыныстық қанағатсыздығының көрінісі деп түсіндіреді, себебі олардың әйел эльфтері өте аз. Бұл металл кейінгі авторлардың көптеген туынды фантастикалық шығармаларында да кездеседі.

Этимология

Митрил атауы Толкиннің синдарин тіліндегі екі сөзден тұрады: "сұр" дегенді білдіретін "mith" және "жарқыл" дегенді білдіретін "ril". Кейін баяндаушы "бір жас эльф ханзадасы үшін бұрын жасалған кішкентай пошталық жейде" деп сипаттайды. Ол күміс болаттан жасалған, эльфтер митрил дейтін материал. Эрегионның нолдорлары, Морияның батысындағы эльфтер мекендеген жер, одан "ithildin" ("жұлдыз айы") деп аталатын қорытпа жасады, оны қақпалар, порталдар мен жолдарды безендіру үшін пайдаланды. Ол тек жұлдыз және ай жарығында ғана көрінетін. Морияның Батыс қақпасында ithildin суреттері мен рундар ойылған. Сондай-ақ, қолжетімсіз Аман құрлығы да бар еді. 1937 жылғы алғашқы басылымда Билбо Бэггинске берілген пошталық жейде "күмісделген болаттан" жасалған деп сипатталған. "Бұл да бар!" деді Билбо, өлшеміне қарағанда өте ауыр көрінген бір орамды алып шықты. Ол бірнеше ескі мата қабаттарын ашып, кішкентай пошталық жейде ұстады. Ол көптеген сақиналардан тығыз тоқылған, лен сияқты иілгіш, мұздай суық және болаттан мықты еді. Ол айға ұқсас күміспен жарқырады және ақ мұз тастармен әшекейленген. Сэм Гэмджи Шелобтың қуысының сыртында Фродоның өлгенін ойлағанда, жейдесін Фродомен бірге қалдырды. Фродоны орктар алып кетіп, олар жейде үшін таласты. Фродо құтқарылды, бірақ орктардың бірі жейдемен қашып кетті. Толкиннің және Питер Джексонның нұсқаларында жейде, Фродоның басқа да мүліктерімен бірге, Мораннон шайқасында Фродоның одақтастарына көрсетілді, осылайша оның Барад-Дурда тұтқынға алынғанын жалған түрде көрсетуге тырысты. Гэндальф жейде мен басқа да белгілерді алды, бірақ келіссөздерге келісуден бас тартты. Оқиғаның соңында Фродо тойда және үйге қайту сапарында сол жейде киді. Жеңіс оның өмірін соңғы рет құтқарды, өйткені Шаирді басып алған Саруман, Фродо өмірін сақтап қалғаннан кейін оны пышақтауға тырысты. Ол Эльфтер еліне аттанғанда, барлық мүлкін Сэмге тапсырды. Минас Тириттің күзетшілері митрилдан жасалған бас киімдерін киді, "ескі күннің даңқынан қалған мұра". Олар Гондордағы соңғы сарбаздар еді, ол уәзірлер кезінде жоғалған патшалардың белгілерін сақтап қалды. Арагорнның кемелері Пеленнор далалары шайқасы кезінде қоршалған Минас Тиритті босату үшін Андуинге дейін жүзіп келгенде, оның кемесіндегі ту митрил мен алтыннан жасалған тәжді көрсетті. Гимли Агларондтың билеушісі болғаннан кейін, ол және оның эльфтері Минас Тирит қақпаларын алмастыру үшін митрил мен болаттан жасалған үлкен қақпалар жасады, оларды Ангмардың Сиқыршы патшасы бұзған еді. Элендилмир, Арнор жұлдызы, "митрилден жасалған филедегі эльфтердің кристалды ақ жұлдызы" болды. Ол Валандилдің анасы Сильмариен үшін жасалған, содан кейін Элендилге берілді. Эльф тілдерінің лингвисті Энтони Апплиард бұл машинаның "құйырық немесе желкені жоқ" екенін айтты, ол, әрине, "көптеген адамдардың ойынша ғарыш кемесіне ұқсайды".

Металлургия

Химик Сюзе Кунду митрилді металл деп сипаттайды, "тамаша химиялық және физикалық қасиеттерінің кең диапазонымен" нақты металдардың ешқайсысына тең келмейтін таза химиялық элемент және көптеген қолданыстары бар. Оған жақын тұрғандардың ішінде титан жеңіл (төмен тығыздыққа ие) және берік, бірақ митрил сияқты икемді емес (пішінге келтіруге болатын). Кунду пікірінше, ең жақын материал – темірдің тот баспайтын болат қорытпасы, оны қатты ету үшін жеткілікті мөлшерде наноөлшемді көміртек қосылған. Металлург Джеймс Оуэн митрилдің "алюминий немесе никель сияқты бет орталықты кубтық [fcc] металл немесе титан сияқты дене орталықты кубтық [bcc] металл болуы мүмкін" деп санайды.

Маңыздылығы

Ағылшын әдебиеті бойынша ғалым Чарльз А. Хаттар митрилді Толкин өнертапқан жалғыз минерал деп жазады. Ол Толкиннің жер асты әлемінде, болсын Хелмнің тереңдігіндегі үңгірлер, болсын Морияның шахталарында, "сұлулық пен қорқыныш қатар жүргенін" айтады. Митрилге деген ашкөздік қараңғы патшалыққа тым терең қазу арқылы Балрогтың қорқынышын оятуы мүмкін, бірақ сонымен бірге, ол металл өзінің әдемілігі мен пайдалылығы үшін бағаланды, ең жақсы қару-жарақ жасауға мүмкіндік берді. Ол карликтердің митрилге деген ашкөздігін Барроу сақшыларының қазынаға деген құмарлығымен, тіпті "Хоббит" және "Беовульф" шығармаларындағы айдаһарлардың алтынға деген құмарлығымен салыстырады. Оның пікірінше, бұл "Жердің жатырында жасырылған минералды қазыналарға тән" жамандықтың символы. "Митрил" атауы (кейде митрал, митрал немесе митрил деп те жазылады) Толкиннің ықпалымен көптеген көркем туындыларда қолданылады. Мысалы, 1987 жылы басталган Final Fantasy ойындары сериясында карликтер мен митрил кездеседі.